شناسنامه کتابشناختی اثر
اوصاف الاشراف
ovsāf-ol ašrāf
169
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 387
تا 397
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1201-1274)
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه)
الذریعة 477/2 و 1866/2
احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260
مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ
<!-- page: 388 --> نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)
مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)
فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)
متن فنخا
● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی
ovsāf-ol ašrāf
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201-1274)
اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ...
انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی
چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
[دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)]
شرح و حواشی:
1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
نسخههای خطی این اثر
169 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
4013/13 | بیکاتب | قرن 7 | نسخ | 113 | شناسنامه ← |
| 2 |
مهدوی
تهران
|
509/2 | بیکاتب | قرن 8 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مهدوی
تهران
|
593/3 | ابن الساوجی ابی المحاسن محمد بن سعد بن محمد | 715ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
14590/85 | بیکاتب | سهشنبه 7 ربیع الاول 723ق | - | 8 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
462/66(2)-463/66(ب)-ف | بیکاتب | با تاریخ 754ق | - | 8 | شناسنامه ← |
| 6 |
فاضل قائینی
قم
|
بدون شماره | بیکاتب | 879ق | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
7145 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
6086/2 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
282/3 | بیکاتب | قرن 9 و 10 | نسخ | 29 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
4784 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 63 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
5657/4 | بیکاتب | 960ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
3517 | مسعود بن حیدر حسینی | صفر 969ق | نستعلیق | 325 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
3512 | مسعود حسینی | 969ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
14742/1 | جعفر بن القاسم طبیب یزدی | قرن 11 | نستعلیق | 26 | شناسنامه ← |
| 15 |
مفتاح
تهران
|
43/4 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
2464/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 27 | شناسنامه ← |
| 17 |
دانشگاه
تهران
|
2581/12 | شیخ علی بن محمود کاتب | قرن 11 | نستعلیق | 71 | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
1207/4 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 41 | شناسنامه ← |
| 19 |
مجلس
تهران
|
369/17 | عین علی | قرن 11 | نستعلیق | 26 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملک
تهران
|
547/10 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 42 | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
5008/7 | علی اشرف | قرن 11 | نستعلیق، شکسته | 20 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
901/24-طباطبائی | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
511/7-طباطبائی | بیکاتب | 1085 یا 1065 | - | 20 | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
200-فیروز | بیکاتب | قرن 11 | شکسته نستعلیق | 11 | شناسنامه ← |
| 25 |
سپهسالار
تهران
|
2943/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |
| 26 |
مسجد اعظم
قم
|
2620/7 | زین العابدین (زیناء) بن شرف الدین حسن شیرازی | 6 رجب 1012ق | - | 25 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرکز احیاء
قم
|
4243/1 | فتحی هریوی | 1033ق | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
3510 | شاه محمد بن زین العابدین | سهشنبه 12 جمادی الثانی 1042ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
7455 | محمد علی | 1055ق | نستعلیق | 30 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
18446 | بیکاتب | 1056ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |