نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اوصاف الاشراف

ovsāf-ol ašrāf
169 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 387 تا 397
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

(1201-1274) رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپ‌های اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه) الذریعة 477/2 و 1866/2 احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260 مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ <!-- page: 388 --> نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه) مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه) فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی ovsāf-ol ašrāf نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا. آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری) [دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)] شرح و حواشی: 1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)

نسخه‌های خطی این اثر

169 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
مدرسه امام صادق چالوس
چالوس
427/5 عبدالرحیم بن عزیز دونائی نوری 1234ق - 15 شناسنامه ←
92
رضوی
مشهد
16591/11 اسماعیل بن محمد جعفر 1237ق نستعلیق، نسخ 40 شناسنامه ←
93
رضوی
مشهد
29629 اسماعیل بن محمد جعفر 1237ق نستعلیق - شناسنامه ←
94
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
20936/1 بی‌کاتب 1238ق نستعلیق - شناسنامه ←
95
مجلس
تهران
2104 وصال شیرازی 1239ق تعلیق، نسخ - شناسنامه ←
96
رضوی
مشهد
ض 12897 محمد حسین 1241ق نستعلیق - شناسنامه ←
97
رضوی
مشهد
12683/1 محمد یوسف بن محمد طبری شعبان 1242ق نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
98
مرکز احیاء
قم
4281 بی‌کاتب 7 ذیحجه 1244ق نسخ 23 شناسنامه ←
99
مجلس
تهران
10242/1 محمد رشید بن جلال الدین عبدالمطلبی بابانکی 1245ق تحریری 34 شناسنامه ←
100
مجلس
تهران
6826/5 محمد هادی بن حاجی عبدالله کاتب آشتیانی 1251ق، جهت مستوفی دیوان میرزا سید علی نستعلیق 71 شناسنامه ←
101
وزیری
یزد
1872/1 محمد حسین ربیع الاول 1253ق نسخ 2 شناسنامه ←
102
مهدوی
تهران
260/6 عبدالرحیم بن میر عبدالباقی حسینی ربیع الثانی 1257ق نستعلیق - شناسنامه ←
103
رضوی
مشهد
23231 بی‌کاتب 1258ق نستعلیق - شناسنامه ←
104
رضوی
مشهد
16378/4 محمد باقر خوانساری 1259ق نسخ 54 شناسنامه ←
105
رضوی
مشهد
ض14678 عبدالله تهرانی 1262ق شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
106
مرعشی
قم
6419/3 بی‌کاتب شنبه 12 محرم 1263ق نسخ 30 شناسنامه ←
107
نمازی
خوی
349/1 بی‌کاتب 10 ربیع الثانی 1264ق مختلف، بی‌کا - شناسنامه ←
108
مرعشی
قم
3390/4 بی‌کاتب چهارشنبه 18 محرم 1266ق نستعلیق 21 شناسنامه ←
109
رضوی
مشهد
3509 بی‌کاتب 23 صفر 1267ق نسخ 1 شناسنامه ←
110
دانشگاه
تهران
4738 محمد علی طبیب شیرازی دوشنبه 14 ذیقعده 1268ق شکسته نستعلیق 33 شناسنامه ←
111
شیخ علی حیدر
مشهد
1345 میر زین العابدین بن یوسف 8 محرم 1269ق نستعلیق 22 شناسنامه ←
112
مرعشی
قم
7358/4 یعقوب بن مشهدی باقر سیاهدهی 1270ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
113
مرعشی
قم
13574/3 محمد حسین بن علی اصغر گوکدی (گوگدی) 1274ق نسخ 21 شناسنامه ←
114
گلپایگانی
قم
6164/3-31/44 ابراهیم بن حسین موسوی 1280ق نسخ 8 شناسنامه ←
115
دانشگاه
تهران
1424 بی‌کاتب 1281ق نستعلیق 64 شناسنامه ←
116
مرعشی
قم
6253 محمد اسماعیل منشی عراقی پنج‌شنبه از ربیع الثانی 1282ق، به دستور وزیر وظایف و اوقات نستعلیق، نسخ 29 شناسنامه ←
117
مسجد اعظم
قم
2065/2 احمد بن ابی الحسن شریف 17 رجب 1284ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
118
ملک
تهران
535/1 عبدالصمد بن جعفر قلی بیک اشکوری گیلانی برای میرزا احمد خان منجم باشی حاکم الملک 12 جمادی الاول 1289ق نستعلیق - شناسنامه ←
119
رضوی
مشهد
9329 محمد رضا 1291ق نسخ - شناسنامه ←
120
مجلس
تهران
2105 میرزا مشتری شنبه 27 شوال 1292ق تحریری 40 شناسنامه ←