نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الانوار الجلالية في شرح الفصول النصيرية

al-anwār-ul jalālīya fī š.-il fuṣūl-in naṣīrīya
64 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/8635
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #8635
تاریخ و سده تألیف: 808 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 153 تا 158
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
اهدا / به درخواست: امیر جلال الدین ابی المعالی علی بن شرف الدین حسینی آوی
اثر مرتبط / وابسته به: الفصول النصيرية في الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

متن از خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب شرحی است به‌طور «قال ـ اقول». شارح در مقدمه می‌گوید: فصول خواجه که رساله مختصر و مفیدی است در کلام، چون به زبان فارسی بود چندان شناخته و مورد اقبال نبود تا مدتی پس از درگذشت مؤلف، علامه سعید گرگانی آن را به زبان عربی درآورد و کتاب مشهور آفاق شد. فاضل مقداد در شرح «ختم» فصول نصیریه نکات و فوائدی در ارشاد و سلوک دارد که می‌گوید آن را از کلام مؤلف استفاده کرده‌ام: «فاشار المصنف رحمه الله الى شی يسير من ذلك اشارة يحتاج الى بسط فلنبسط ذلك مختصرا مما استفدناه من کلامه و ذلك يتم بفوائد ...». در آن از توحید و عدل خداوند و نبوت و امامت و معاد در چهار «فصل» به‌روش کلام شیعی آمیخته با فلسفه گفتگو گردیده است. خواجه در آن به توحید عرفانی و مقامات تصوف نیز اشاره نموده و مشرب عرفانی او از آن پیداست و فاضل مقداد هم در این باره داد سخن را داده مطلب را به مانند یک فیلسوف عارف روشن نموده است.
آغاز اثر
« سبحانک اللهم واجب الوجود و غایة وجود کل موجود أنت أخرجتنا من مرتتق ظلام العدم الى فضاء ضياء الوجود. »
انجام اثر
« و لا يضيعه بتفریطه و جهله و الا شقى شقاء متینا و خسر خسراناً مبيناً وفقنا الله و اياكم لسعادة الدار الآخرة بمحمد و عترته الطاهرة و الحمدلله رب العالمين و صلى الله علی محمد و آله و سلم تسلیماً کثیراً آمین. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 423/2 و آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی: 250 ريحانة الادب 3/4-282 معجم التراث الکلامی 519/1 کشف الحجب و الاستار ص 67 الاعلام زرکلی 282/7 معجم المؤلفين 318/12 دنا 235/2 (60 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الانوار الجلالية في شرح الفصول النصيرية / کلام و اعتقادات / عربی al-anwār-ul jalālīya fī š.-il fuṣūl-in naṣīrīya فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، -826 قمری fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1423) وابسته به: الفصول النصيرية في الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) اهدا به: امیر جلال الدین ابی المعالی علی بن شرف الدین حسینی آوی تاریخ تألیف: 8 رمضان 808 ق متن از خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب شرحی است به‌طور «قال ـ اقول». شارح در مقدمه می‌گوید: فصول خواجه که رساله مختصر و مفیدی است در کلام، چون به زبان فارسی بود چندان شناخته و مورد اقبال نبود تا مدتی پس از درگذشت مؤلف، علامه سعید گرگانی آن را به زبان عربی درآورد و کتاب مشهور آفاق شد. فاضل مقداد در شرح «ختم» فصول نصیریه نکات و فوائدی در ارشاد و سلوک دارد که می‌گوید آن را از کلام مؤلف استفاده کرده‌ام: «فاشار المصنف رحمه الله الى شی يسير من ذلك اشارة يحتاج الى بسط فلنبسط ذلك مختصرا مما استفدناه من کلامه و ذلك يتم بفوائد ...». در آن از توحید و عدل خداوند و نبوت و امامت و معاد در چهار «فصل» به‌روش کلام شیعی آمیخته با فلسفه گفتگو گردیده است. خواجه در آن به توحید عرفانی و مقامات تصوف نیز اشاره نموده و مشرب عرفانی او از آن پیداست و فاضل مقداد هم در این باره داد سخن را داده مطلب را به مانند یک فیلسوف عارف روشن نموده است. آغاز: سبحانک اللهم واجب الوجود و غایة وجود کل موجود أنت أخرجتنا من مرتتق ظلام العدم الى فضاء ضياء الوجود. انجام: و لا يضيعه بتفریطه و جهله و الا شقى شقاء متینا و خسر خسراناً مبيناً وفقنا الله و اياكم لسعادة الدار الآخرة بمحمد و عترته الطاهرة و الحمدلله رب العالمين و صلى الله علی محمد و آله و سلم تسلیماً کثیراً آمین. [الذريعة 423/2؛ و آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی: 250؛ ريحانة الادب 3/4-282؛ معجم التراث الکلامی 519/1؛ کشف الحجب و الاستار ص 67؛ الاعلام زرکلی 282/7؛ معجم المؤلفين 318/12؛ دنا 235/2 (60 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

64 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مرعشی
قم
4243/1 محمد حسین بن رستم استرآبادی قرن 11 - 102 شناسنامه ←
32
ملک
تهران
813 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 100 شناسنامه ←
33
مرکز احیاء
قم
3435/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 56 شناسنامه ←
34
دانشگاه
تهران
8637 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 47 شناسنامه ←
35
رضوی
مشهد
9129 امیر بیک بن حاج سلطان میرک جورمکنی 18 رمضان 1012ق نستعلیق، شکسته 87 شناسنامه ←
36
دانشگاه
تهران
282/4 علی اکبر قزنچاهی 1036ق نسخ 68 شناسنامه ←
37
علامه طباطبائی
شیراز
34 بی‌کاتب 25 ذیقعده 1062ق نسخ 54 شناسنامه ←
38
ملک
تهران
803/3 عبدالوهاب بن محمد طریحی نجفی پنج‌شنبه 15 جمادی الاول 1066ق نسخ 48 شناسنامه ←
39
دانشگاه
تهران
1046/38 رجبعلی بن جواد علی نزدیک 1071ق تعلیق 31 شناسنامه ←
40
عبدالعظیم
تهران
557 بی‌کاتب جمعه 20 ذیقعده 1083ق نسخ 98 شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
19308 بی‌کاتب جمعه 28 رجب 1089ق نسخ - شناسنامه ←
42
مرعشی
قم
7310 بی‌کاتب 1095ق نستعلیق 170 شناسنامه ←
43
دانشکده الهیات
تهران
205/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 86 شناسنامه ←
44
مجلس
تهران
15532/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 53 شناسنامه ←
45
رضوی
مشهد
20017 محمد بن شرف الدین 1121ق نسخ 101 شناسنامه ←
46
مجلس
تهران
3257/1 محمد مهدی ابن حاجی محمد تقی سبزواری 1139ق نسخ 179 شناسنامه ←
47
رضوی
مشهد
346 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، شکسته 29 شناسنامه ←
48
ملک
تهران
1814/1 محمد بن ابراهیم برای استادش نظام الدین قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
49
مجلس
تهران
10416/1 احمد قرن 13 نسخ 231 شناسنامه ←
50
سپهسالار
تهران
1266 حسن حسینی 1217ق نسخ 22 شناسنامه ←
51
امام، سید حسن
قائن
16/2 بی‌کاتب 16 جمادی الاول 1225ق نسخ 66 شناسنامه ←
52
مرعشی
قم
11310 بی‌کاتب 14 ربیع الاول 1255ق شکسته نستعلیق، نسخ 87 شناسنامه ←
53
رضوی
مشهد
20731 بی‌کاتب 1262ق نسخ 97 شناسنامه ←
54
مرعشی
قم
8376/3 محمد تقی بن علی رضا گرگانی 1288ق نسخ 50 شناسنامه ←
55
دانشگاه
تهران
4609/4 عبدالکریم طالقانی دیزانی جمعه 1 ربیع الاول 1304ق نستعلیق 63 شناسنامه ←
56
رضوی
مشهد
13954 بی‌کاتب 1308ق نسخ - شناسنامه ←
57
مجلس
تهران
18847 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
58
مجلس
تهران
17408 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
59
شیخ علی حیدر
مشهد
481 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 111 شناسنامه ←
60
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
127/1 زیاد بن محمد بن مهدی بی‌تاریخ - 97 شناسنامه ←