شناسنامه کتابشناختی اثر
الانوار الجلالية في شرح الفصول النصيرية
al-anwār-ul jalālīya fī š.-il fuṣūl-in naṣīrīya
64
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/8635
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #8635
پدیدآور / مؤلف:
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله
تاریخ و سده تألیف:
808 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 153
تا 158
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
اهدا / به درخواست:
امیر جلال الدین ابی المعالی علی بن شرف الدین حسینی آوی
اثر مرتبط / وابسته به:
الفصول النصيرية في الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
متن از خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب شرحی است بهطور «قال ـ اقول». شارح در مقدمه میگوید: فصول خواجه که رساله مختصر و مفیدی است در کلام، چون به زبان فارسی بود چندان شناخته و مورد اقبال نبود تا مدتی پس از درگذشت مؤلف، علامه سعید گرگانی آن را به زبان عربی درآورد و کتاب مشهور آفاق شد. فاضل مقداد در شرح «ختم» فصول نصیریه نکات و فوائدی در ارشاد و سلوک دارد که میگوید آن را از کلام مؤلف استفاده کردهام: «فاشار المصنف رحمه الله الى شی يسير من ذلك اشارة يحتاج الى بسط فلنبسط ذلك مختصرا مما استفدناه من کلامه و ذلك يتم بفوائد ...». در آن از توحید و عدل خداوند و نبوت و امامت و معاد در چهار «فصل» بهروش کلام شیعی آمیخته با فلسفه گفتگو گردیده است. خواجه در آن به توحید عرفانی و مقامات تصوف نیز اشاره نموده و مشرب عرفانی او از آن پیداست و فاضل مقداد هم در این باره داد سخن را داده مطلب را به مانند یک فیلسوف عارف روشن نموده است.
آغاز اثر
« سبحانک اللهم واجب الوجود و غایة وجود کل موجود أنت أخرجتنا من مرتتق ظلام العدم الى فضاء ضياء الوجود. »
انجام اثر
« و لا يضيعه بتفریطه و جهله و الا شقى شقاء متینا و خسر خسراناً مبيناً وفقنا الله و اياكم لسعادة الدار الآخرة بمحمد و عترته الطاهرة و الحمدلله رب العالمين و صلى الله علی محمد و آله و سلم تسلیماً کثیراً آمین. »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 423/2
و آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی: 250
ريحانة الادب 3/4-282
معجم التراث الکلامی 519/1
کشف الحجب و الاستار ص 67
الاعلام زرکلی 282/7
معجم المؤلفين 318/12
دنا 235/2 (60 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الانوار الجلالية في شرح الفصول النصيرية / کلام و اعتقادات / عربی
al-anwār-ul jalālīya fī š.-il fuṣūl-in naṣīrīya
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، -826 قمری
fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1423)
وابسته به: الفصول النصيرية في الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
اهدا به: امیر جلال الدین ابی المعالی علی بن شرف الدین حسینی آوی
تاریخ تألیف: 8 رمضان 808 ق
متن از خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب شرحی است بهطور «قال ـ اقول». شارح در مقدمه میگوید: فصول خواجه که رساله مختصر و مفیدی است در کلام، چون به زبان فارسی بود چندان شناخته و مورد اقبال نبود تا مدتی پس از درگذشت مؤلف، علامه سعید گرگانی آن را به زبان عربی درآورد و کتاب مشهور آفاق شد. فاضل مقداد در شرح «ختم» فصول نصیریه نکات و فوائدی در ارشاد و سلوک دارد که میگوید آن را از کلام مؤلف استفاده کردهام: «فاشار المصنف رحمه الله الى شی يسير من ذلك اشارة يحتاج الى بسط فلنبسط ذلك مختصرا مما استفدناه من کلامه و ذلك يتم بفوائد ...». در آن از توحید و عدل خداوند و نبوت و امامت و معاد در چهار «فصل» بهروش کلام شیعی آمیخته با فلسفه گفتگو گردیده است. خواجه در آن به توحید عرفانی و مقامات تصوف نیز اشاره نموده و مشرب عرفانی او از آن پیداست و فاضل مقداد هم در این باره داد سخن را داده مطلب را به مانند یک فیلسوف عارف روشن نموده است.
آغاز: سبحانک اللهم واجب الوجود و غایة وجود کل موجود أنت أخرجتنا من مرتتق ظلام العدم الى فضاء ضياء الوجود.
انجام: و لا يضيعه بتفریطه و جهله و الا شقى شقاء متینا و خسر خسراناً مبيناً وفقنا الله و اياكم لسعادة الدار الآخرة بمحمد و عترته الطاهرة و الحمدلله رب العالمين و صلى الله علی محمد و آله و سلم تسلیماً کثیراً آمین.
[الذريعة 423/2؛ و آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی: 250؛ ريحانة الادب 3/4-282؛ معجم التراث الکلامی 519/1؛ کشف الحجب و الاستار ص 67؛ الاعلام زرکلی 282/7؛ معجم المؤلفين 318/12؛ دنا 235/2 (60 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
64 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مرعشی
قم
|
4243/1 | محمد حسین بن رستم استرآبادی | قرن 11 | - | 102 | شناسنامه ← |
| 32 |
ملک
تهران
|
813 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 33 |
مرکز احیاء
قم
|
3435/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 56 | شناسنامه ← |
| 34 |
دانشگاه
تهران
|
8637 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 47 | شناسنامه ← |
| 35 |
رضوی
مشهد
|
9129 | امیر بیک بن حاج سلطان میرک جورمکنی | 18 رمضان 1012ق | نستعلیق، شکسته | 87 | شناسنامه ← |
| 36 |
دانشگاه
تهران
|
282/4 | علی اکبر قزنچاهی | 1036ق | نسخ | 68 | شناسنامه ← |
| 37 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
34 | بیکاتب | 25 ذیقعده 1062ق | نسخ | 54 | شناسنامه ← |
| 38 |
ملک
تهران
|
803/3 | عبدالوهاب بن محمد طریحی نجفی | پنجشنبه 15 جمادی الاول 1066ق | نسخ | 48 | شناسنامه ← |
| 39 |
دانشگاه
تهران
|
1046/38 | رجبعلی بن جواد علی | نزدیک 1071ق | تعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 40 |
عبدالعظیم
تهران
|
557 | بیکاتب | جمعه 20 ذیقعده 1083ق | نسخ | 98 | شناسنامه ← |
| 41 |
رضوی
مشهد
|
19308 | بیکاتب | جمعه 28 رجب 1089ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 42 |
مرعشی
قم
|
7310 | بیکاتب | 1095ق | نستعلیق | 170 | شناسنامه ← |
| 43 |
دانشکده الهیات
تهران
|
205/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 86 | شناسنامه ← |
| 44 |
مجلس
تهران
|
15532/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 53 | شناسنامه ← |
| 45 |
رضوی
مشهد
|
20017 | محمد بن شرف الدین | 1121ق | نسخ | 101 | شناسنامه ← |
| 46 |
مجلس
تهران
|
3257/1 | محمد مهدی ابن حاجی محمد تقی سبزواری | 1139ق | نسخ | 179 | شناسنامه ← |
| 47 |
رضوی
مشهد
|
346 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، شکسته | 29 | شناسنامه ← |
| 48 |
ملک
تهران
|
1814/1 | محمد بن ابراهیم برای استادش نظام الدین | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 49 |
مجلس
تهران
|
10416/1 | احمد | قرن 13 | نسخ | 231 | شناسنامه ← |
| 50 |
سپهسالار
تهران
|
1266 | حسن حسینی | 1217ق | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 51 |
امام، سید حسن
قائن
|
16/2 | بیکاتب | 16 جمادی الاول 1225ق | نسخ | 66 | شناسنامه ← |
| 52 |
مرعشی
قم
|
11310 | بیکاتب | 14 ربیع الاول 1255ق | شکسته نستعلیق، نسخ | 87 | شناسنامه ← |
| 53 |
رضوی
مشهد
|
20731 | بیکاتب | 1262ق | نسخ | 97 | شناسنامه ← |
| 54 |
مرعشی
قم
|
8376/3 | محمد تقی بن علی رضا گرگانی | 1288ق | نسخ | 50 | شناسنامه ← |
| 55 |
دانشگاه
تهران
|
4609/4 | عبدالکریم طالقانی دیزانی | جمعه 1 ربیع الاول 1304ق | نستعلیق | 63 | شناسنامه ← |
| 56 |
رضوی
مشهد
|
13954 | بیکاتب | 1308ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 57 |
مجلس
تهران
|
18847 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 58 |
مجلس
تهران
|
17408 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 59 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
481 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 60 |
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
|
127/1 | زیاد بن محمد بن مهدی | بیتاریخ | - | 97 | شناسنامه ← |