نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب

ilzām-un nawāṣib bi-imāmat-i ‘alī ibn-i abī-ṭālib
49 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/7718
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7718
پدیدآور / مؤلف: صیمری، مفلح بن حسن
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 4، ص 705 تا 709
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتابی است در اثبات اصل امامت و دفاع از تشیع. نام مؤلف در رساله نیامده است، اما مؤلف آن در چندین جا خود را یکی از «اهل کتاب» معرفی کرده است که به دین اسلام درآمده و دیده است که در میان آنها اختلاف سختی است و خواسته است آنچه که راست است بیابد و سرانجام دریافته است که شیعیان درست می‌گویند و از روی خبرهای سنی پیشوایی حضرت علی (ع) را آن چنان که شیعیان می‌گویند روشن ساخته است. این کتاب در یک مقدمه و چند باب و چند فصل است. عناوین باب‌های آن چنین است: اختلاف المذاهب بعد رسول الله فی الامامة، در هفت فصل؛ بعض ما أورده العامة من الآیات و الأخبار الدالة علی أمامة امیرالمؤمنین و فضله، در دو فصل؛ مثالب الصحابة من کلام العامة، در هشت فصل. از جمله وقایع تاریخی که در این کتاب بدان اشاره شده است جنگ‌هایی است که میان پادشاه دمشق الملک الافضل علی پسر صلاح الدین یوسف الملک الناصر ایوبی (دمشق 582-592 و 622) و برادرش عثمان الملک العزیز (مصر 589 و 595) و عمش سیف الدین ابوبکر الملک العادل (الجزیره 589 و دمشق و مصر 592 و 615) درگرفت و علی به ناصر عباسی (575-622ق) شکایت کرده بود. وی از صاحب المصابیح حسین بن مسعود البغوی الفراء (-516ق) در کتاب المصابیح و تفسیر او و از فخر رازی (544-606ق) و از اخطب خوارزم (484-568ق) و از ابن عبد ربه و از «الرجل الکتابی» نقل قول کرده است. در بین اهل فن در مورد این که مؤلف آن کیست اختلاف است. شیخ حر عاملی آن را از جمله کتاب مجهول المؤلف می‌داند، اما آنها که برای این کتاب مؤلفی ذکر کرده‌اند، کتاب را به افراد زیر نسبت داده‌اند: 1. سید علی بن طاوس (-664ق)، 2. شیخ ابراهیم بن سلیمان قطیفی (-944ق)، 3. شیخ مفلح صیمری (از جمله شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی (-1121ق) در رساله‌ای که در آن ترجمه بعضی از علمای بحرین آمده، سید شرف الدین در النص و الاجتهاد، سید محمد امین در اعیان الشیعة)، 4. حسین بن مفلح صیمری (پسر شیخ مفلح صیمری)، 5. سید حیدر آملی. اما از این بین نسبت به مفلح بن حسن صیمری درست‌تر می‌نماید و ما در اینجا همه نسخه‌ها را به وی نسبت داده‌ایم، هرچند در اکثر فهرست‌ها بدون ذکر نام مؤلف آورده شده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین [و الحمد لله الواصل الحمد بالنعم و النعم بالشکر، نحمده علی آلائه ...] و بعد فانه یجب علی کل عاقل ان ینظر لنفسه قبل حلول رمسه ... و اعلم انی رجل من اهل الکتاب سألت الله الهدایة الی الصواب، فهدانی الله الی دین الاسلام ـ الذی اوجبه علی جمیع الانام ـ دین محمد المصطفی علیه الصلاة و السلام فلما صرت منهم و فیهم، و صار لی ما لهم و علی ما علیهم، جالست علماءهم، و صاحبت فضلاءهم، فرأیت بینهم اختلافاً کثیراً و تفسیقاً و تکفیراً ... فاجتهدت فی تفسیر الفرقة الناجیة التی عناها النبی ... فلما جعلت اعتمادی علی ما اورده الشیعة ... و لابد من ایراد رسالة وجیزة من طرق الاختصام ... و سمیت هذه الرسالة «الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب» و هی مشتملة علی مقدمة و ابواب و فصول »
انجام اثر
« والذی رواه الستة من کلام الشیخین و عائشة عند الاختصار فیه کفایة و عبرة لاولی الابصار. فعلمت ان الحق مع علی یدور حیث ما دار کما اخبر النبی المختار و ویل للذین کفروا من النار و صلی الله علی محمد و آله الاطهار و الحمدلله رب العالمین بالخیر و الصواب »
سوابق و چاپ‌های اثر
با تحقیق عبدالرضا النجفی، قم، مولود کعبه، 1420ق
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 289/2 طبقات أعلام الشیعة، قرن 9 هـ ص 137 ریاض العلماء 2: 179 و 6: 43

متن فنخا

● الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب / کلام و اعتقادات / عربی ilzām-un nawāṣib bi-imāmat-i ‘alī ibn-i abī-ṭālib ؟ صیمری، مفلح بن حسن، -900؟ قمری saymarī, mofleh ebn-e ḥasan (- 1495) کتابی است در اثبات اصل امامت و دفاع از تشیع. نام مؤلف در رساله نیامده است، اما مؤلف آن در چندین جا خود را یکی از «اهل کتاب» معرفی کرده است که به دین اسلام درآمده و دیده است که در میان آنها اختلاف سختی است و خواسته است آنچه که راست است بیابد و سرانجام دریافته است که شیعیان درست می‌گویند و از روی خبرهای سنی پیشوایی حضرت علی (ع) را آن چنان که شیعیان می‌گویند روشن ساخته است. این کتاب در یک مقدمه و چند باب و چند فصل است. عناوین باب‌های آن چنین است: اختلاف المذاهب بعد رسول الله فی الامامة، در هفت فصل؛ بعض ما أورده العامة من الآیات و الأخبار الدالة علی أمامة امیرالمؤمنین و فضله، در دو فصل؛ مثالب الصحابة من کلام العامة، در هشت فصل. از جمله وقایع تاریخی که در این کتاب بدان اشاره شده است جنگ‌هایی است که میان پادشاه دمشق الملک الافضل علی پسر صلاح الدین یوسف الملک الناصر ایوبی (دمشق 582-592 و 622) و برادرش عثمان الملک العزیز (مصر 589 و 595) و عمش سیف الدین ابوبکر الملک العادل (الجزیره 589 و دمشق و مصر 592 و 615) درگرفت و علی به ناصر عباسی (575-622ق) شکایت کرده بود. وی از صاحب المصابیح حسین بن مسعود البغوی الفراء (-516ق) در کتاب المصابیح و تفسیر او و از فخر رازی (544-606ق) و از اخطب خوارزم (484-568ق) و از ابن عبد ربه و از «الرجل الکتابی» نقل قول کرده است. در بین اهل فن در مورد این که مؤلف آن کیست اختلاف است. شیخ حر عاملی آن را از جمله کتاب مجهول المؤلف می‌داند، اما آنها که برای این کتاب مؤلفی ذکر کرده‌اند، کتاب را به افراد زیر نسبت داده‌اند: 1. سید علی بن طاوس (-664ق)، 2. شیخ ابراهیم بن سلیمان قطیفی (-944ق)، 3. شیخ مفلح صیمری (از جمله شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی (-1121ق) در رساله‌ای که در آن ترجمه بعضی از علمای بحرین آمده، سید شرف الدین در النص و الاجتهاد، سید محمد امین در اعیان الشیعة)، 4. حسین بن مفلح صیمری (پسر شیخ مفلح صیمری)، 5. سید حیدر آملی. اما از این بین نسبت به مفلح بن حسن صیمری درست‌تر می‌نماید و ما در اینجا همه نسخه‌ها را به وی نسبت داده‌ایم، هرچند در اکثر فهرست‌ها بدون ذکر نام مؤلف آورده شده است. آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین [و الحمد لله الواصل الحمد بالنعم و النعم بالشکر، نحمده علی آلائه ...] و بعد فانه یجب علی کل عاقل ان ینظر لنفسه قبل حلول رمسه ... و اعلم انی رجل من اهل الکتاب سألت الله الهدایة الی الصواب، فهدانی الله الی دین الاسلام ـ الذی اوجبه علی جمیع الانام ـ دین محمد المصطفی علیه الصلاة و السلام فلما صرت منهم و فیهم، و صار لی ما لهم و علی ما علیهم، جالست علماءهم، و صاحبت فضلاءهم، فرأیت بینهم اختلافاً کثیراً و تفسیقاً و تکفیراً ... فاجتهدت فی تفسیر الفرقة الناجیة التی عناها النبی ... فلما جعلت اعتمادی علی ما اورده الشیعة ... و لابد من ایراد رسالة وجیزة من طرق الاختصام ... و سمیت هذه الرسالة «الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب» و هی مشتملة علی مقدمة و ابواب و فصول انجام: والذی رواه الستة من کلام الشیخین و عائشة عند الاختصار فیه کفایة و عبرة لاولی الابصار. فعلمت ان الحق مع علی یدور حیث ما دار کما اخبر النبی المختار و ویل للذین کفروا من النار و صلی الله علی محمد و آله الاطهار و الحمدلله رب العالمین بالخیر و الصواب چاپ: با تحقیق عبدالرضا النجفی، قم، مولود کعبه، 1420ق [الذریعة 289/2؛ طبقات أعلام الشیعة، قرن 9 هـ ص 137؛ ریاض العلماء 2: 179 و 6: 43]

نسخه‌های خطی این اثر

49 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
3624 بی‌کاتب غره شعبان 959ق نسخ 145 شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
339 سیف بن احمد لیثی حلی 16 جمادی الاول 977ق شکسته، نسخ 23 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
654/2 عنایت الله نزدیک 1053ق نستعلیق 30 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
1273/2 مراد بن آقا شاه قمی جمادی الثانی 1062ق نسخ 36 شناسنامه ←
5
ملک
تهران
1049/2 محمد بن حسن حر عاملی 1063ق نسخ - شناسنامه ←
6
ملی
تهران
499/2 محمد رضا بن حاجی محمد ششتمدی سبزواری 1076ق نسخ 75 شناسنامه ←
7
مدرسه جعفریه
قائن
105/2 بی‌کاتب 15 ربیع الاول 1077ق نستعلیق 25 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
6543/22 کرم الله بن عطاء دوشنبه 18 شوال 1083ق نستعلیق، نسخ 8 شناسنامه ←
9
دیانی
بیرجند
114/2 هادی مشهدی 28 ذیقعده 1084ق نسخ 85 شناسنامه ←
10
الهیات
مشهد
23712/7 بی‌کاتب 1090ق نسخ 36 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
13797/4 بی‌کاتب 1093ق نسخ 22 شناسنامه ←
12
دانشگاه
تهران
7199/1 بی‌کاتب 5 صفر 1099ق نستعلیق - شناسنامه ←
13
علامه طباطبائی
شیراز
1024 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
14
مرعشی
قم
15035/11 مهدی بن حسین عاملی قرن 11 نستعلیق 24 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
4773 محمد مؤمن قرن 11 نستعلیق 67 شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
1363 بی‌کاتب 1113ق نسخ 348 شناسنامه ←
17
دانشگاه
تهران
2477/2 بی‌کاتب 1115ق نسخ 20 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
7312/4 بی‌کاتب پنج‌شنبه 23 ذیحجه 1122ق نسخ - شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
ض14426 بی‌کاتب 1158ق نسخ - شناسنامه ←
20
دانشگاه
تهران
575/2 شیخ عابد و منصور حویزی جزائری 17 جمادی الثانی 1160ق نسخ 29 شناسنامه ←
21
مرعشی
قم
7159/2 صالح بن علی بن محمد بن محمد بن مجیر جویانی عنقانی 1171ق، به‌دستور سید مصطفی نسخ 32 شناسنامه ←
22
مرعشی
قم
6251/2 ابوعلی محمد بن علی قاجار 1179ق نسخ 31 شناسنامه ←
23
ملی
تهران
2787/1 شهاب الدین حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی قرن 12 شکسته نستعلیق 12 شناسنامه ←
24
گوهرشاد
مشهد
1153/2 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 24 شناسنامه ←
25
ملی
تهران
2215/6 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 13 شناسنامه ←
26
مرکز احیاء
قم
3283/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 24 شناسنامه ←
27
مرعشی
قم
1293/3 بی‌کاتب قرن 11 و 12 نسخ 16 شناسنامه ←
28
ملک
تهران
1236/10 محمد علی بن عبدالکریم مروزی شنبه 24 رجب 1236ق نستعلیق - شناسنامه ←
29
حجتیه
قم
487/2 ... بن محمد بن عبدالحسین بن ناصر بن ابراهیم 1238ق نسخ - شناسنامه ←
30
دانشگاه
تهران
2949/4 محمد طاهر بن محمد صالح حسینی مازندرانی 1252ق نستعلیق 3 شناسنامه ←