شناسنامه کتابشناختی اثر
الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب
ilzām-un nawāṣib bi-imāmat-i ‘alī ibn-i abī-ṭālib
49
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/7718
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7718
پدیدآور / مؤلف:
صیمری، مفلح بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 4، ص 705
تا 709
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتابی است در اثبات اصل امامت و دفاع از تشیع. نام مؤلف در رساله نیامده است، اما مؤلف آن در چندین جا خود را یکی از «اهل کتاب» معرفی کرده است که به دین اسلام درآمده و دیده است که در میان آنها اختلاف سختی است و خواسته است آنچه که راست است بیابد و سرانجام دریافته است که شیعیان درست میگویند و از روی خبرهای سنی پیشوایی حضرت علی (ع) را آن چنان که شیعیان میگویند روشن ساخته است. این کتاب در یک مقدمه و چند باب و چند فصل است. عناوین بابهای آن چنین است: اختلاف المذاهب بعد رسول الله فی الامامة، در هفت فصل؛ بعض ما أورده العامة من الآیات و الأخبار الدالة علی أمامة امیرالمؤمنین و فضله، در دو فصل؛ مثالب الصحابة من کلام العامة، در هشت فصل.
از جمله وقایع تاریخی که در این کتاب بدان اشاره شده است جنگهایی است که میان پادشاه دمشق الملک الافضل علی پسر صلاح الدین یوسف الملک الناصر ایوبی (دمشق 582-592 و 622) و برادرش عثمان الملک العزیز (مصر 589 و 595) و عمش سیف الدین ابوبکر الملک العادل (الجزیره 589 و دمشق و مصر 592 و 615) درگرفت و علی به ناصر عباسی (575-622ق) شکایت کرده بود. وی از صاحب المصابیح حسین بن مسعود البغوی الفراء (-516ق) در کتاب المصابیح و تفسیر او و از فخر رازی (544-606ق) و از اخطب خوارزم (484-568ق) و از ابن عبد ربه و از «الرجل الکتابی» نقل قول کرده است.
در بین اهل فن در مورد این که مؤلف آن کیست اختلاف است. شیخ حر عاملی آن را از جمله کتاب مجهول المؤلف میداند، اما آنها که برای این کتاب مؤلفی ذکر کردهاند، کتاب را به افراد زیر نسبت دادهاند: 1. سید علی بن طاوس (-664ق)، 2. شیخ ابراهیم بن سلیمان قطیفی (-944ق)، 3. شیخ مفلح صیمری (از جمله شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی (-1121ق) در رسالهای که در آن ترجمه بعضی از علمای بحرین آمده، سید شرف الدین در النص و الاجتهاد، سید محمد امین در اعیان الشیعة)، 4. حسین بن مفلح صیمری (پسر شیخ مفلح صیمری)، 5. سید حیدر آملی. اما از این بین نسبت به مفلح بن حسن صیمری درستتر مینماید و ما در اینجا همه نسخهها را به وی نسبت دادهایم، هرچند در اکثر فهرستها بدون ذکر نام مؤلف آورده شده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین [و الحمد لله الواصل الحمد بالنعم و النعم بالشکر، نحمده علی آلائه ...] و بعد فانه یجب علی کل عاقل ان ینظر لنفسه قبل حلول رمسه ... و اعلم انی رجل من اهل الکتاب سألت الله الهدایة الی الصواب، فهدانی الله الی دین الاسلام ـ الذی اوجبه علی جمیع الانام ـ دین محمد المصطفی علیه الصلاة و السلام فلما صرت منهم و فیهم، و صار لی ما لهم و علی ما علیهم، جالست علماءهم، و صاحبت فضلاءهم، فرأیت بینهم اختلافاً کثیراً و تفسیقاً و تکفیراً ... فاجتهدت فی تفسیر الفرقة الناجیة التی عناها النبی ... فلما جعلت اعتمادی علی ما اورده الشیعة ... و لابد من ایراد رسالة وجیزة من طرق الاختصام ... و سمیت هذه الرسالة «الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب» و هی مشتملة علی مقدمة و ابواب و فصول »
انجام اثر
« والذی رواه الستة من کلام الشیخین و عائشة عند الاختصار فیه کفایة و عبرة لاولی الابصار. فعلمت ان الحق مع علی یدور حیث ما دار کما اخبر النبی المختار و ویل للذین کفروا من النار و صلی الله علی محمد و آله الاطهار و الحمدلله رب العالمین بالخیر و الصواب »
سوابق و چاپهای اثر
با تحقیق عبدالرضا النجفی، قم، مولود کعبه، 1420ق
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 289/2
طبقات أعلام الشیعة، قرن 9 هـ ص 137
ریاض العلماء 2: 179 و 6: 43
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب / کلام و اعتقادات / عربی
ilzām-un nawāṣib bi-imāmat-i ‘alī ibn-i abī-ṭālib
؟ صیمری، مفلح بن حسن، -900؟ قمری
saymarī, mofleh ebn-e ḥasan (- 1495)
کتابی است در اثبات اصل امامت و دفاع از تشیع. نام مؤلف در رساله نیامده است، اما مؤلف آن در چندین جا خود را یکی از «اهل کتاب» معرفی کرده است که به دین اسلام درآمده و دیده است که در میان آنها اختلاف سختی است و خواسته است آنچه که راست است بیابد و سرانجام دریافته است که شیعیان درست میگویند و از روی خبرهای سنی پیشوایی حضرت علی (ع) را آن چنان که شیعیان میگویند روشن ساخته است. این کتاب در یک مقدمه و چند باب و چند فصل است. عناوین بابهای آن چنین است: اختلاف المذاهب بعد رسول الله فی الامامة، در هفت فصل؛ بعض ما أورده العامة من الآیات و الأخبار الدالة علی أمامة امیرالمؤمنین و فضله، در دو فصل؛ مثالب الصحابة من کلام العامة، در هشت فصل.
از جمله وقایع تاریخی که در این کتاب بدان اشاره شده است جنگهایی است که میان پادشاه دمشق الملک الافضل علی پسر صلاح الدین یوسف الملک الناصر ایوبی (دمشق 582-592 و 622) و برادرش عثمان الملک العزیز (مصر 589 و 595) و عمش سیف الدین ابوبکر الملک العادل (الجزیره 589 و دمشق و مصر 592 و 615) درگرفت و علی به ناصر عباسی (575-622ق) شکایت کرده بود. وی از صاحب المصابیح حسین بن مسعود البغوی الفراء (-516ق) در کتاب المصابیح و تفسیر او و از فخر رازی (544-606ق) و از اخطب خوارزم (484-568ق) و از ابن عبد ربه و از «الرجل الکتابی» نقل قول کرده است.
در بین اهل فن در مورد این که مؤلف آن کیست اختلاف است. شیخ حر عاملی آن را از جمله کتاب مجهول المؤلف میداند، اما آنها که برای این کتاب مؤلفی ذکر کردهاند، کتاب را به افراد زیر نسبت دادهاند: 1. سید علی بن طاوس (-664ق)، 2. شیخ ابراهیم بن سلیمان قطیفی (-944ق)، 3. شیخ مفلح صیمری (از جمله شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی (-1121ق) در رسالهای که در آن ترجمه بعضی از علمای بحرین آمده، سید شرف الدین در النص و الاجتهاد، سید محمد امین در اعیان الشیعة)، 4. حسین بن مفلح صیمری (پسر شیخ مفلح صیمری)، 5. سید حیدر آملی. اما از این بین نسبت به مفلح بن حسن صیمری درستتر مینماید و ما در اینجا همه نسخهها را به وی نسبت دادهایم، هرچند در اکثر فهرستها بدون ذکر نام مؤلف آورده شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین [و الحمد لله الواصل الحمد بالنعم و النعم بالشکر، نحمده علی آلائه ...] و بعد فانه یجب علی کل عاقل ان ینظر لنفسه قبل حلول رمسه ... و اعلم انی رجل من اهل الکتاب سألت الله الهدایة الی الصواب، فهدانی الله الی دین الاسلام ـ الذی اوجبه علی جمیع الانام ـ دین محمد المصطفی علیه الصلاة و السلام فلما صرت منهم و فیهم، و صار لی ما لهم و علی ما علیهم، جالست علماءهم، و صاحبت فضلاءهم، فرأیت بینهم اختلافاً کثیراً و تفسیقاً و تکفیراً ... فاجتهدت فی تفسیر الفرقة الناجیة التی عناها النبی ... فلما جعلت اعتمادی علی ما اورده الشیعة ... و لابد من ایراد رسالة وجیزة من طرق الاختصام ... و سمیت هذه الرسالة «الزام النواصب بامامة علی بن ابی طالب» و هی مشتملة علی مقدمة و ابواب و فصول
انجام: والذی رواه الستة من کلام الشیخین و عائشة عند الاختصار فیه کفایة و عبرة لاولی الابصار. فعلمت ان الحق مع علی یدور حیث ما دار کما اخبر النبی المختار و ویل للذین کفروا من النار و صلی الله علی محمد و آله الاطهار و الحمدلله رب العالمین بالخیر و الصواب
چاپ: با تحقیق عبدالرضا النجفی، قم، مولود کعبه، 1420ق
[الذریعة 289/2؛ طبقات أعلام الشیعة، قرن 9 هـ ص 137؛ ریاض العلماء 2: 179 و 6: 43]
نسخههای خطی این اثر
49 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
3624 | بیکاتب | غره شعبان 959ق | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
339 | سیف بن احمد لیثی حلی | 16 جمادی الاول 977ق | شکسته، نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
654/2 | عنایت الله | نزدیک 1053ق | نستعلیق | 30 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
1273/2 | مراد بن آقا شاه قمی | جمادی الثانی 1062ق | نسخ | 36 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملک
تهران
|
1049/2 | محمد بن حسن حر عاملی | 1063ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
499/2 | محمد رضا بن حاجی محمد ششتمدی سبزواری | 1076ق | نسخ | 75 | شناسنامه ← |
| 7 |
مدرسه جعفریه
قائن
|
105/2 | بیکاتب | 15 ربیع الاول 1077ق | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
6543/22 | کرم الله بن عطاء | دوشنبه 18 شوال 1083ق | نستعلیق، نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 9 |
دیانی
بیرجند
|
114/2 | هادی مشهدی | 28 ذیقعده 1084ق | نسخ | 85 | شناسنامه ← |
| 10 |
الهیات
مشهد
|
23712/7 | بیکاتب | 1090ق | نسخ | 36 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
13797/4 | بیکاتب | 1093ق | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
7199/1 | بیکاتب | 5 صفر 1099ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 13 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1024 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
15035/11 | مهدی بن حسین عاملی | قرن 11 | نستعلیق | 24 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
4773 | محمد مؤمن | قرن 11 | نستعلیق | 67 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
1363 | بیکاتب | 1113ق | نسخ | 348 | شناسنامه ← |
| 17 |
دانشگاه
تهران
|
2477/2 | بیکاتب | 1115ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
7312/4 | بیکاتب | پنجشنبه 23 ذیحجه 1122ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
ض14426 | بیکاتب | 1158ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
575/2 | شیخ عابد و منصور حویزی جزائری | 17 جمادی الثانی 1160ق | نسخ | 29 | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
7159/2 | صالح بن علی بن محمد بن محمد بن مجیر جویانی عنقانی | 1171ق، بهدستور سید مصطفی | نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
6251/2 | ابوعلی محمد بن علی قاجار | 1179ق | نسخ | 31 | شناسنامه ← |
| 23 |
ملی
تهران
|
2787/1 | شهاب الدین حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی | قرن 12 | شکسته نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 24 |
گوهرشاد
مشهد
|
1153/2 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 24 | شناسنامه ← |
| 25 |
ملی
تهران
|
2215/6 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرکز احیاء
قم
|
3283/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرعشی
قم
|
1293/3 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 28 |
ملک
تهران
|
1236/10 | محمد علی بن عبدالکریم مروزی | شنبه 24 رجب 1236ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 29 |
حجتیه
قم
|
487/2 | ... بن محمد بن عبدالحسین بن ناصر بن ابراهیم | 1238ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 30 |
دانشگاه
تهران
|
2949/4 | محمد طاهر بن محمد صالح حسینی مازندرانی | 1252ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |