نهاية الوصول الى علم الاصول

● نهاية الوصول الى علم الاصول = نهاية الاصول / اصول فقه / عربی nihāyat-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl = nihāyat-ul uṣūl علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری ‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251 - 1326) به خواهش: فخرالمحققین تاریخ تألیف: 8 رمضان 704ق این کتاب از مؤلفات جامع و مفصل معروف این فن است. مؤلف این کتاب را به خواهش فرزندش فخرالمحققین تألیف فرموده و از مدارک معتبره است و متأخرین از آن نقل مطلب کرده‌اند. در دیباچه در توصیف این کتاب آورده: «وقد صنفت كتباً متعدده من المختصرات و المطولات الجامعة لجميع النكات» تا آنجا که فرموده: «انشاء كتاب جامع لما ذكره المتقدمون حاولما حصله المتاخرون معه زيادات نفيسه لما يسبقنا اليها الاولون فصرفناالى تصنيف هذا الكتاب». کتاب بر چهار جزء ترتیب یافته است و مطالب کلی آن در عنوان 13 «مقصد» تبویب شده است. هر مقصدی حاوی فصولی است و بیشتر از فصول دارای عناوین مباحث و مطالب است: مقصد 1. فی المقدمات، (هشت فصل) در بیان تعریف و موضوع و فائده علم اصول و بیان دلیل، نظر، تقسیم حکم، شرط، مانع، صحت و بطلان، قضاء و اراده، رخصت و عزیمت، حسن و قبح عقلی؛ 2. فی اللغات و فیه مقدمة و فصول (هشت فصل)؛ 3. فی كيفية الاستدلال بكتاب الله تع على الاجمال (دو فصل)؛ 4. فی الامر و النهی (هشت فصل)؛ 5. فی العموم و الخصوص (و مطلق و مقید) (چهار باب)؛ 6. فی باقی صفات الدلالة (سه باب در مجمل و مبین. ظاهر و مأول. مفهوم و مطلق)؛ 7. فی الافعال (هفت بحث در عصمت انبیاء و تأسی، طریق معرفت افعال، تعارض در افعال و اقوال)؛ 8 فی النسخ و البداء (چهار فصل)؛ 9. فی الاجماع (هفت فصل)؛ 10. فی الخبر (هفت فصل)؛ 11. فی القیاس (هفت فصل: مناسب، مؤثر، شبه، سبر و تقسیم، تنقیح مناط، قلب دعوی و قلب دلیل و غیرها)؛ 12. فی الاستدلال (در یک مقدمه و هفت فصل در مباحث تلازم، استصحاب، استحسان، استقراء و غیرها)؛ 13. فی الاجتهاد و التقلید و التعادل و الترجیح (سه فصل). (مهدی ولائی) آغاز: الحمدلله المتقدس بوجوب وجوده عن الاشباه و النظائر و الاضراب المنزه بكمال قدرته عن الاصحاب و الامثال و الاتراب. انجام: ترجيحات كثيرة و يتركب من الانواع ترجيحات اخر و لا يخفى تحصيل ذلك لمن له ادنى فطانة قال المصنف رحمه الله وليكن هذا اخرما نورده في هذا الكتاب و نسال الله تعالى ان يجعل ما اثبتناه فيه حجة لنا لا علينا و ان يجعل سعينا فيه خالصا لوجهه و تجارتنا فيه باحسن الجزاء ... چاپ: در سه یا چهار جزء تقسیم بندی شده و به تحقیق ابراهیم بهادری و نظارت جعفر سبحانی در مؤسسه امام صادق قم به چاپ رسیده. [الذريعة 408/24و 409؛ مكتبه علامه حلی /209؛ مكتبة اميرالمؤمنين 486/4؛ دنا 10: 880-884 (99 نسخه)]