اطباق الذهب فی المواعظ و الخطب

● اطباق الذهب فی المواعظ و الخطب / اخلاق / عربی iṭbāq-uḏ ḏahab fī-l mawā‘iz wa-l xuṭab شفروه، عبدالمؤمن بن هبة الله، -598 قمری šaqarve, ‘abd-ol-mo’men ebn-e hebat-ol-lāh (- 1202) اهدا به: احمد بن محمود بن علی الخوی در 100 «مقاله»، در وعظ و ارشاد که به دستور ظهیر الدین احمد بن محمود بن علی خوئی، به شیوه «مقامات» حریری و «اطواق الذهب» زمخشری نگاشته شده است. چنان که خود در مقدمه نگاشته، از وی چنین خواسته شده که صد مقاله در وعظ و نصیحت و خطب به همان نهج که علامه زمخشری در اطواق الذهب برداشت کرده‌اند بنگارد. پس وی این مقالات را نوشته و آنها را مرتب ساخته و از آن پس «اطباق الذهب» نامیده و هر یک از مقالات را به آیه‌ای از قرآن کریم ختم نموده است. عنوان مقالات چنین است: 1. رفق به مردمان و ترک افتخار؛ 2. ضعف انسان و ترک عجب؛ 3. تهیه و اعداد قصر امل برای معاد؛ 4. تزکیه و تصفیه؛ 5. ایقاظ و ترک اعتماد؛ 6. تادیب و اعمال قلب؛ 7. خمول و ترک شهوت؛ 8 اعتبار و انداز؛ 9. ذم حرص و بخل و مدح بخشش و بذل؛ 10. صاحب و رفیق؛ 11. علو همت و نظر به عواقب؛ 12. باقی خصائل؛ 13. قناعت و ترک سؤال؛ 14. تحریض بر عمل خیر؛ 15. لئیم و کریم؛ 16. شرف نفس؛ 17. وقاحت و حیاء؛ 18. اجتهاد خیر و احتمال اذی؛ 19. حلم و وقار و طیش؛ 20. انفاق و کراهیت امساک؛ 21. در کسی که از مال خود نمیبرد بلکه غیر او می‌برد؛ 22. تتبع شهوات؛ 23. ذم تفخیم و قائل به آن؛ 24. انتهاز فرصت؛ 25. صبر و احتمال اذی برای ثواب روز آخرت؛ 26. ذم تعریف؛ 27. لزوم جماعات و اعتناق عبادات؛ 29. انقلابات زمان؛ 30. تکاسل از خیرات؛ 31. ذم ظلم؛ 32. حب دنیا؛ 33. حب و ذم تفاخر در نسب؛ 34. توحید و ذم شرک؛ 35. افتخار بمال و جاه؛ 36. تقلید و تحقیق؛ 37. استدلال و ذم نقل؛ 38. ذم اقامت بر شهوات بعد از آمدن پیری؛ 39. ذم قضات؛ 40. اعتقاد؛ 41. جهد و عزلت و جمع اخلاق فاضله؛ 42. عالم بد و تفضیل اتقیاء بر ایشان؛ 43. عدم عصمت و اجتهاد به قدر وسع؛ 44. مدح سکوت و مدح تکلم؛ 45. صدق مودت و مواسات؛ 46. جد و ذم هزل؛ 47. تحسر و تلهف برای آنچه از اعتزال گذشت؛ 48. مکارم اخلاق و فضائل؛ 49. تنبیه غافلین و تذکیر ذاهلین؛ 50. خست؛ 51. جبروت ملوک؛ 52. علاج اهم مرض‌ها؛ 53. اقتصاد و ذم تشدید؛ 54. صمت و تکلم؛ 55. علم مهم و ترک سواه؛ 56. علامات عاصین؛ 57. ملاقات با بخیلان؛ 58. ذم دنیا؛ 59. وقور و طیاش؛ 60. حلال و حرام و اداء الدیون و رد مظالم؛ 61. صله و قطع مراحم؛ 62. مماطله و تسویف و ممانعه و تعویق؛ 63. تعنیف مشایخ؛ 64. ثبات بر مشکلات؛ 65. ورع؛ 66. ذم سیاحت برای طلب رزق؛ 67. آفات لسان و مدح صمت؛ 68. خلو اسم از مسمی؛ 69. نصاب؛ 70. علامات سعداء و اشقیاء؛ 71. حذر و اجتناب از دنیا؛ 72. اعمال قلب و زبان؛ 73. ذم دامن کشی متکبران؛ 74. ذم تکلم قبل از فکر؛ 75. اعتبار باعمال؛ 76. عمل به علم و ذم علم به علم؛ 77. علما آخرت و دنیا؛ 78. علماء اخیار و علماء سوء؛ 79. اعتبار به اجرام علوی؛ 80. ذم رکون بدنیا؛ 81. قناعت؛ 82. ذم آنکه عمل به او امر حق نکند؛ 83. تحریض بر توبه و انابت؛ 84. افاقه و ارعواء از خطا؛ 85. اخلاص؛ 86. اختلاف اصناف به قضاء قدر؛ 87. امل و غفلت از موت؛ 88. ذکر؛ 89. بیداری و ذم خواب؛ 90. اهلاک دنیا بر مردمان؛ 91. تقسیم تفاوت؛ 92. ذم حسد و رضا به داده؛ 93. تفصیل حلال بر حرام؛ 94. مکائد شداید برای اقتناص بزرگی و ریاضت نفس؛ 95. فریب شیخ‌ها و مرشدهای ریائی نخوردن؛ 96. ذم دنیا و ارباب آن؛ 97. عدم العلم بالسعيد و الشقى على القطع بعد الموت فی الدنیا؛ 98. ازدواج و حفظ حقوق زنان؛ 99. حج و آداب آن؛ 100. انبعاث به سوی آخرت. آغاز: بسمله اللهم انا نحمدک علی ما اسبلت من جلابیب کرمک وسبلت من شابیب نعمک و نحمدک علی ما افدت من کلماتک التامة و رفدت من هباتک العامة انجام: و طیور فصاح تفرقت أجزاؤها علی جبال القدس فضمنهن و إذ ابتلی ابراهیم ربه بلکمات فأتمهن چاپ: بولاق: دارالطبعة العامرة، با تصحیح محمد قطة عدوی، به نفقه حسین افندی حسینی، بدون تاریخ، رقعی؛ لاهور، 1296ق=1878م؛ مصر، 1325ق؛ لکهنو، 1342ق [الذریعة 216/2؛ کشف الظنون 116/1؛ مشار عربی 68؛ مخطوطات الادب فی المتحف العراقی ص 33؛ زرکلی 170/4؛ فهرستواره منزوی 321/6؛ دنا، ج1، ص 1140-1142 (103 نسخه)] شرح و حواشی: 1- اطباق الذهب (منتخب)