نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
9418/1 بی‌کاتب قرن 8 نسخ 168 شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
15337 بی‌کاتب قرن 8 نستعلیق 78 شناسنامه ←
3
ملی
تهران
19589 بی‌کاتب 740ق - - شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
2566 محمود بن حسن بن علی بن حسن حسنی 18 رمضان 764ق نسخ 239 شناسنامه ←
5
مرکز احیاء
قم
2879 عبدالله بن حسن بن محمد بن حسن شنبه 23 رمضان 766ق نسخ 196 شناسنامه ←
6
گلپایگانی
قم
2888-15/128 بی‌کاتب قرن 9، اوراق اوایل و اواخر نونویس درقرن 13 نسخ 311 شناسنامه ←
7
الهیات
تهران
204 بی‌کاتب قرن 9 نسخ - شناسنامه ←
8
الهیات
تهران
300 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 160 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
16685 بی‌کاتب قرن 9 - - شناسنامه ←
10
ملک
تهران
2016 بی‌کاتب ذیحجه 849ق نسخ 255 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
12514 محمد بن احمد بن محمد بن احمد مشهور به شمشطاری 868ق نسخ 184 شناسنامه ←
12
رضوی
مشهد
10588 بی‌کاتب قرن 10، کاتب اوراق نونویس: اسماعیل حسنی کدکنی در قرن 13ق نسخ 259 شناسنامه ←
13
رضوی
مشهد
2933 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 342 شناسنامه ←
14
مرعشی
قم
14242 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 117 شناسنامه ←
15
گلپایگانی
قم
7834-39/214 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 400 شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
17025 حسن بن احمد بن علی سنبغه عاملی احتمالاً قرن10 نسخ 438 شناسنامه ←
17
امام صادق
قزوین
1233 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 210 شناسنامه ←
18
مرکز احیاء
قم
218 و 1847 عکسی بی‌کاتب قرن 10 نسخ 319 شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
326 حسین بن مسلم بن حسین بن محمد شهیر به ابن سعتر العسائی پنج‌شنبه 26 رمضان 941ق نسخ 289 شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
3026 ابن سعتر (حسین) 941ق نسخ - شناسنامه ←
21
مجلس
تهران
5346 محمد ابن مفضل حسینی 1 شوال 953ق نستعلیق 252 شناسنامه ←
22
رضوی
مشهد
13973 حیدر علی بن عبدالعزیز اصفهانی سه شنبه 13 ذیقعده954ق - 444 شناسنامه ←
23
وزیری
یزد
2285 صدر الدین بن محمد اصفهانی 954ق نسخ 407 شناسنامه ←
24
محمود آبادی، میرزا حسن
یزد
36 بی‌کاتب چهارشنبه 9 ربیع الاول955ق نسخ - شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
2740 محمد فرزند هندوشاه داوران یاسری مشهور به استرآبادی ربیع الاول957ق نسخ 554 شناسنامه ←
26
سپهسالار
تهران
963 عزیزالله بن عنایت الله حسینی خلخالی 960ق نستعلیق 265 شناسنامه ←
27
استادی، رضا
قم
نامعلوم بی‌کاتب پنج‌شنبه 7 شوال963ق نسخ 227 شناسنامه ←
28
مرعشی
قم
15521 بی‌کاتب شوال963ق نسخ 224 شناسنامه ←
29
الهیات
مشهد
14896 حسن بن زین الدین التجار غرزلی آملی 16 شوال966ق نستعلیق - شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
2934 ناصرالدین بن هاشم حسینی 16 ربیع الثانی968ق - 236 شناسنامه ←