نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
دانشگاه
تهران
3056/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 12 شناسنامه ←
62
ملی
تهران
1360 بی‌کاتب محتملاًقرن11 نسخ 234 شناسنامه ←
63
نوربخش
تهران
766 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 248 شناسنامه ←
64
مرعشی
قم
2131 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ 206 شناسنامه ←
65
رضوی
مشهد
2935 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 355 شناسنامه ←
66
مدرسه صدر بازار
اصفهان
934 جزایری عمروی، ابراهیم بن خمیس قرن 11 نسخ 372 شناسنامه ←
67
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
333 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 209 شناسنامه ←
68
ثامنی، محمد رضا
شیراز
64 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
69
حجتیه
قم
468 میرم بن روح الله 1009ق نسخ - شناسنامه ←
70
مرکز احیاء
قم
452 محمد بن عبدالحسین سه‌شنبه 23 رمضان1012ق نسخ 217 شناسنامه ←
71
حیدری
مشهد
28 محمد بن عبدالحسین سه‌شنبه 23 رمضان1012ق - - شناسنامه ←
72
رضوی
مشهد
37986 عبدالنبی بن فیاض بن شهاب بن احمد آل بشری جوازری حکیمی (بنی حکیم) 7 ذیحجه1017ق نسخ 166 شناسنامه ←
73
شیخ علی حیدر
مشهد
96 نامشخص - - - شناسنامه ←
74
مدرسه عوضیه
قوچان
13 علی بن هداية حلی اواسط رجب 1020ق نسخ 199 شناسنامه ←
75
رضوی
مشهد
13087 محمد مومن بن عبدالرضا بفروئی موسوی 29 ربیع الثانی1023ق نستعلیق، شکسته 196 شناسنامه ←
76
مدیر شانه چی
مشهد
133 محمد مومن موسوی خطیب 1023ق نستعلیق - شناسنامه ←
77
مدیر شانه چی
مشهد
133 سید محمد مومن موسوی ربیع الاول1023ق نسخ - شناسنامه ←
78
رضوی
مشهد
2932 بی‌کاتب قبل از1024ق نستعلیق 276 شناسنامه ←
79
ملی
تبریز
3354 میر شریف بن میرزا علی 1026ق نسخ 225 شناسنامه ←
80
رضوی
مشهد
15244 محمد بن قاسم الحسینی تونی دهه اول شعبان 1027ق نسخ 238 شناسنامه ←
81
ملی
تهران
2113 ابن قنبر علی محمد 1028ق نسخ 344 شناسنامه ←
82
مرعشی
قم
13972/1 سید عبدالهادی حسینی دلیجانی سه‌شنبه 13 رجب 1031ق نستعلیق 92 شناسنامه ←
83
مرکز مطالعات
قم
170 سلطان محمد بن شاه قطب الدین التونی شنبه دهه دوم ربیع الاول 1031ق نسخ 215 شناسنامه ←
84
حجتیه
قم
116 تونی، محمد بن محمد زمان 1032ق نسخ - شناسنامه ←
85
ملی
تهران
18316 بی‌کاتب 1033ق - 224 شناسنامه ←
86
رضوی
مشهد
17234 احمد بن حاجی محمد بشرویی ربیع الثانی 1036ق نسخ 214 شناسنامه ←
87
رضوی
مشهد
21583 محمد امین بن محمد مومن نیشابوری مشهدی دوشنبه 15 ربیع الاول 1041ق نسخ 239 شناسنامه ←
88
مدرسه باقریه
مشهد
172 نامشخص - - - شناسنامه ←
89
دائرة المعارف
تهران
477 محمد سعید بن محمد مؤمن 14 ذیحجه 1044ق نسخ 346 شناسنامه ←
90
رضوی
مشهد
2928 محمد صالح بن فولاد طهرانی رجب 1049ق نستعلیق 269 شناسنامه ←