نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال

manhaj-ul maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl
86 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65606
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65606
تاریخ و سده تألیف: 984 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 353 تا 360
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: رجال
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الرجال الکبیر (ar-rijāl-ul kabīr)
محل تألیف: نجف اشرف

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

استرآبادی سه دوره رجال تألیف نموده است که یکی از آنها به «رجال صغیر» و دیگری «وسيط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضيح المقال» و نام اصلی رجال وسيط «تلخیص الاقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال كبير او «منهج المقال ...» میباشد که همین کتاب است و بهترین و جامعترین کتب رجالیه میباشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تألیف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر میشده، برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها.
آغاز اثر
« الحمدلله المتعالی فی عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراک الابصار النواظر »
انجام اثر
« وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشایخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیرالجزاء بمحمد و آله خیر الوری». »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (ص14-424)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اکلیل المنهج في تحقيق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080- 1175ق) حاشیة رجال میرزا محمد استرآبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) تعليقة منهج المقال = فوائد رجاليه = فوائد بهبهانيه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1255- 1334ق) حاشية منهج المقال في تحقيق احوال الرجال
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 198/23-199 و 225/6-226 و 141/10، 145و 198/23 و 42/25 مشار عربیص 929 فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416 مأخذشناسی رجال شیعه، ص 91-93 مصفى المقال ص 430 ریحانة الأدب 364/3 مكتبة امیرالمؤمنین 433/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال = الرجال الکبیر / رجال / عربی manhaj-ul maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl = ar-rijāl-ul kabīr استرآبادی، محمد بن علی، - 1028 قمری Estarābādī, mohammad ebn-e ‘alī(- 1619) تاریخ تألیف: 984- 987ق؛ محل تألیف: نجف اشرف استرآبادی سه دوره رجال تألیف نموده است که یکی از آنها به «رجال صغیر» و دیگری «وسيط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضيح المقال» و نام اصلی رجال وسيط «تلخیص الاقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال كبير او «منهج المقال ...» میباشد که همین کتاب است و بهترین و جامعترین کتب رجالیه میباشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تألیف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر میشده، برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها. آغاز: الحمدلله المتعالی فی عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراک الابصار النواظر انجام: وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشایخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیرالجزاء بمحمد و آله خیر الوری». چاپ: تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (ص14-424) [الذريعة 198/23-199 و 225/6-226 و 141/10، 145و 198/23 و 42/25؛ مشار عربیص 929؛ فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416؛ مأخذشناسی رجال شیعه، ص 91-93؛ مصفى المقال ص 430؛ ریحانة الأدب 364/3؛ مكتبة امیرالمؤمنین 433/4] شرح و حواشی: 1- اکلیل المنهج في تحقيق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080- 1175ق) 2- حاشیة رجال میرزا محمد استرآبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) 3- تعليقة منهج المقال = فوائد رجاليه = فوائد بهبهانيه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) 4- شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1255- 1334ق) 5- حاشية منهج المقال في تحقيق احوال الرجال

نسخه‌های خطی این اثر

86 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
مرعشی
قم
14268 بی‌کاتب 1205ق نسخ 335 شناسنامه ←
62
رضوی
مشهد
5738 حاج محمد بن عبدالغنی زاوهی غره رجب1209ق نسخ 232 شناسنامه ←
63
رضوی
مشهد
10034 محمد 1209ق نسخ 363 شناسنامه ←
64
مسجد اعظم
قم
2240 محمد قاسم بن محمد کاظم صفر1225ق نسخ 440 شناسنامه ←
65
مرعشی
قم
7921 محمد صالح بن عبد علی بن عبد الحسین بن فخر الدین الزوین کربلائی 1228ق نسخ 326 شناسنامه ←
66
مروی
تهران
249 محمد ابراهیم جیلی 1229ق - - شناسنامه ←
67
مجلس
تهران
4971 بی‌کاتب با تاریخ 1240ق - 389 شناسنامه ←
68
ملی
تهران
2651 بی‌کاتب 1243 و 1244ق نسخ 287 شناسنامه ←
69
مجلس
تهران
396 معزی محمد بن میرزا علی شیرازی یک‌شنبه2 صفر1244ق نسخ 311 شناسنامه ←
70
مجلس
تهران
4465 محمد جعفر بن محمد مهدی تبریزی اصفهانی چهارشنبه 15 رجب1244ق نسخ - شناسنامه ←
71
حجتیه
قم
61 حیدر علی بن محمد حسن حسینی اصفهانی 1247ق نسخ - شناسنامه ←
72
گلپایگانی
قم
7820-53/30 محمد حسن بن عبدالحسین کاشانی 14 شعبان1254ق، تحریر شده برای حاج سید محمد تقی کاشانی - 358 شناسنامه ←
73
مرکز احیاء
قم
2629 خوانساری، حسن بن محمد ابراهیم 14 رجب1257ق نسخ 284 شناسنامه ←
74
ملی
تهران
951 آقا بابا شهمیرزادی 1262ق نسخ 222 شناسنامه ←
75
مسجد اعظم
قم
73 زین العابدین خوانساری دوشنبه 13 صفر1265ق نسخ 238 شناسنامه ←
76
رضوی
مشهد
38639 باقر بن حاجی آقا لطیف 26ربیع الثانی1284ق، برای سرکار حاجی سید محسن نسخ 227 شناسنامه ←
77
مرعشی
قم
10775 محمد پنج‌شنبه 5 صفر1293ق نسخ 211 شناسنامه ←
78
مکتبة الزهراء
اصفهان
183 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 580 شناسنامه ←
79
شیخ علی حیدر
مشهد
104 نامشخص - - - شناسنامه ←
80
مرکز احیاء
قم
2519 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 326 شناسنامه ←
81
مدرسه غرب
همدان
843 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
82
مرکز احیاء
قم
691/6 بی‌کاتب 1306ق - 44 شناسنامه ←
83
نوربخش
تهران
354 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 218 شناسنامه ←
84
مجلس
تهران
7847 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 478 شناسنامه ←
85
رضوی
مشهد
3642 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 293 شناسنامه ←
86
دانشگاه
تهران
5984 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 264 شناسنامه ←