نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال

manhaj-ul maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl
86 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65606
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65606
تاریخ و سده تألیف: 984 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 353 تا 360
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: رجال
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الرجال الکبیر (ar-rijāl-ul kabīr)
محل تألیف: نجف اشرف

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

استرآبادی سه دوره رجال تألیف نموده است که یکی از آنها به «رجال صغیر» و دیگری «وسيط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضيح المقال» و نام اصلی رجال وسيط «تلخیص الاقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال كبير او «منهج المقال ...» میباشد که همین کتاب است و بهترین و جامعترین کتب رجالیه میباشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تألیف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر میشده، برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها.
آغاز اثر
« الحمدلله المتعالی فی عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراک الابصار النواظر »
انجام اثر
« وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشایخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیرالجزاء بمحمد و آله خیر الوری». »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (ص14-424)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اکلیل المنهج في تحقيق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080- 1175ق) حاشیة رجال میرزا محمد استرآبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) تعليقة منهج المقال = فوائد رجاليه = فوائد بهبهانيه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1255- 1334ق) حاشية منهج المقال في تحقيق احوال الرجال
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 198/23-199 و 225/6-226 و 141/10، 145و 198/23 و 42/25 مشار عربیص 929 فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416 مأخذشناسی رجال شیعه، ص 91-93 مصفى المقال ص 430 ریحانة الأدب 364/3 مكتبة امیرالمؤمنین 433/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال = الرجال الکبیر / رجال / عربی manhaj-ul maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl = ar-rijāl-ul kabīr استرآبادی، محمد بن علی، - 1028 قمری Estarābādī, mohammad ebn-e ‘alī(- 1619) تاریخ تألیف: 984- 987ق؛ محل تألیف: نجف اشرف استرآبادی سه دوره رجال تألیف نموده است که یکی از آنها به «رجال صغیر» و دیگری «وسيط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضيح المقال» و نام اصلی رجال وسيط «تلخیص الاقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال كبير او «منهج المقال ...» میباشد که همین کتاب است و بهترین و جامعترین کتب رجالیه میباشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تألیف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر میشده، برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها. آغاز: الحمدلله المتعالی فی عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراک الابصار النواظر انجام: وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشایخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیرالجزاء بمحمد و آله خیر الوری». چاپ: تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (ص14-424) [الذريعة 198/23-199 و 225/6-226 و 141/10، 145و 198/23 و 42/25؛ مشار عربیص 929؛ فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416؛ مأخذشناسی رجال شیعه، ص 91-93؛ مصفى المقال ص 430؛ ریحانة الأدب 364/3؛ مكتبة امیرالمؤمنین 433/4] شرح و حواشی: 1- اکلیل المنهج في تحقيق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080- 1175ق) 2- حاشیة رجال میرزا محمد استرآبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) 3- تعليقة منهج المقال = فوائد رجاليه = فوائد بهبهانيه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118- 1205ق) 4- شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1255- 1334ق) 5- حاشية منهج المقال في تحقيق احوال الرجال

نسخه‌های خطی این اثر

86 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
دانشگاه
تهران
1788 بی‌کاتب 5 ذیحجه 1062ق نسخ 541 شناسنامه ←
32
مرعشی
قم
1343 علی بن محمد بن سلیمان بن یحیی بن ابی شبانه حسینی بحرانی 4 ذیقعده 1062ق، به جهت کتابخانه علم الهدی سید محمد بن عبدالحسین بن ابراهیم بن علی بن ابی شبانه حسینی عریضی نسخ 378 شناسنامه ←
33
مرکز احیاء
قم
2526 محمد رضا بن محمد مقیم تبریزی سلخ ربیع الاول 1064ق نستعلیق 341 شناسنامه ←
34
مرکز احیاء
قم
802 (ظاهرا)محمد رضا بن ایوب کاظمی 1068ق نسخ 845 شناسنامه ←
35
گوهرشاد
مشهد
248 حاجی غلام حسین بن سلطانمحمد قاینی نیمه شوال 1069ق نسخ 473 شناسنامه ←
36
ملک
تهران
3579 محسن بن حیدرعلی رکن آبادی 1 رجب 1070ق نسخ 467 شناسنامه ←
37
مرعشی
قم
15915 حسین بن قاسمعلی مازندرانی 24 محرم 1070ق نسخ 495 شناسنامه ←
38
مرعشی
قم
11226 بی‌کاتب جمعه 2 ذیحجه 1071ق نسخ 599 شناسنامه ←
39
مرعشی
قم
1341 محمد بن عبد علی نجفی محاویلی چهارشنبه 26 محرم 1082ق نسخ 382 شناسنامه ←
40
وزیری
یزد
362 صالح بن سلیمان جمادی الثانی 1083ق نسخ 431 شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
15389 مؤمن بن حسن علی طبسی دوشنبه 22 صفر 1085ق نسخ 436 شناسنامه ←
42
رضوی
مشهد
15389 مؤمن بن حسنعلی طبسی 1085ق نسخ - شناسنامه ←
43
مجلس
تهران
229 خوئی عبدالحسن البارمانی 1089ق نسخ 808 شناسنامه ←
44
مرعشی
قم
8153 محمد هادی بن ابوتراب کنکازی از قرای اصفهان جمعه 20 ذیحجه1089ق نسخ 456 شناسنامه ←
45
الهیات
تهران
71 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
46
الهیات
تهران
81 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 262 شناسنامه ←
47
مجلس
تهران
18052 بی‌کاتب قرن 12 - - شناسنامه ←
48
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
405 بی‌کاتب قرن 12 - - شناسنامه ←
49
مرعشی
قم
14803 بی‌کاتب حدود قرن12 نسخ 115 شناسنامه ←
50
خاتم الانبیاء
بابل
102 افندی، عبدالله بن عیسی بیگ قرن 12 نسخ 808 شناسنامه ←
51
مرکز احیاء
قم
2250 محمد مؤمن بن محمد قاسم جمادی الثانی 1110ق نستعلیق 574 شناسنامه ←
52
مرکز احیاء
قم
1727 نامشخص - - - شناسنامه ←
53
مرعشی
قم
7495 محمد کاظم بن محمد هاشم قائنی سلخ جمادی الاول 1111ق نسخ 378 شناسنامه ←
54
مرعشی
قم
1274عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
55
ملی
تهران
1107 محمد هادی بن قنبر علی طیبی گیلکی 1113ق نسخ 352 شناسنامه ←
56
ملک
تهران
3634 عبدالعلی بن محمد علی حماد مظاهری سه‌شنبه 8 رجب1125ق نسخ 386 شناسنامه ←
57
رضوی
مشهد
3643 ابراهیم بن محمد حسین رجب1127ق نسخ 531 شناسنامه ←
58
امام عصر
شیراز
ض 351 سید علی بن سید عبد اللطیف حسینی 27 صفر1195ق نسخ 414 شناسنامه ←
59
امام عصر
شیراز
359 سید علی بن سید عبد اللطیف حسینی 27 صفر1195ق نسخ 328 شناسنامه ←
60
دانشگاه
تهران
6635 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 320 شناسنامه ←