نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الاصفی

al-asfā
49 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/6194
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #6194
تاریخ و سده تألیف: 1076 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 4، ص 78 تا 82
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: تفسیر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تفسیر اصفی (tafsīr-i aṣfā)
اثر مرتبط / وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

یکی از تفسیرهای سه گانه ملا محسن فیض است که مطالب آن از تفسیر کبیر مؤلف موسوم به «الصافی» انتخاب شده است. ملا محسن تفسیر «الاصفی» را نیز خلاصه نموده و سومین تفسیر خود را بنام «المصفی» به رشته تحریر درآورد و بدین ترتیب تفاسیر سه گانه ملا محسن فیض با نام‌های «الصافی، الاصفی، المصفی» به تالیف رسید. مؤلف در کتاب «الاصفی» همچون تفسیر کبیر خود بر تفاسیر اهل البیت (ع) اکتفا نموده و گاهی از تفاسیر دیگر با تصریح به اسم آن تفسیر مطالبی را بیان می‌کند. احادیثی که از ائمه معصومین (ع) در این کتاب روایت شده با یکی از عناوین «قال، فی روایة، ورد» و آنچه از اهل سنت روایت شده با عنوان «روی» بوده و اگر خود مؤلف در روایتی تصرف نموده آن را تذکر می‌دهد. «الاصفی» در دو جزء مرتب شده: 1. از ابتدای قرآن تا آخر سوره بنی اسرائیل؛ 2. از ابتداء سوره کهف تا آخر قرآن.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی هدانا بالتمسک بالثقلین و جعل لنا القرآن هدی و المودة فی القربی قرة عین ... اما بعد، فيقول الفقير..هذا مما اصطفیت من تفسیری للقرآن »
انجام اثر
« و قد سبق تفسیر شیاطین الانس فی سورة الانعام. تم کتاب الاصفى »
سوابق و چاپ‌های اثر
در حاشیه «صافی»، 1274 و 1310ق؛ جداگانه، تهران، 4-1353، سنگی؛ چاپ تحقیقی، دفتر تبلیغات اسلامی، 1376ش؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1316ق، رحلی، 661+1ص (در هامش)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشیة الاصفى؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091) یادداشت استنساخ الاصفى؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1039-1115)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 124/2 فهرست‌های خود نوشت فیض کاشانی ص 135-136 ریحانة الادب 369/4 کشاف الفهارس: 208/4-212 مکتبة امیر المومنین 119/1 دنا 1053/1 (48 نسخه) مشار عربی ص 199

متن فنخا

● الاصفی = تفسیر اصفی / تفسیر / عربی al-asfā = tafsīr-i aṣfā فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091 قمری feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680) وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091) تاریخ تألیف: 1076ق یکی از تفسیرهای سه گانه ملا محسن فیض است که مطالب آن از تفسیر کبیر مؤلف موسوم به «الصافی» انتخاب شده است. ملا محسن تفسیر «الاصفی» را نیز خلاصه نموده و سومین تفسیر خود را بنام «المصفی» به رشته تحریر درآورد و بدین ترتیب تفاسیر سه گانه ملا محسن فیض با نام‌های «الصافی، الاصفی، المصفی» به تالیف رسید. مؤلف در کتاب «الاصفی» همچون تفسیر کبیر خود بر تفاسیر اهل البیت (ع) اکتفا نموده و گاهی از تفاسیر دیگر با تصریح به اسم آن تفسیر مطالبی را بیان می‌کند. احادیثی که از ائمه معصومین (ع) در این کتاب روایت شده با یکی از عناوین «قال، فی روایة، ورد» و آنچه از اهل سنت روایت شده با عنوان «روی» بوده و اگر خود مؤلف در روایتی تصرف نموده آن را تذکر می‌دهد. «الاصفی» در دو جزء مرتب شده: 1. از ابتدای قرآن تا آخر سوره بنی اسرائیل؛ 2. از ابتداء سوره کهف تا آخر قرآن. آغاز: الحمدلله الذی هدانا بالتمسک بالثقلین و جعل لنا القرآن هدی و المودة فی القربی قرة عین ... اما بعد، فيقول الفقير..هذا مما اصطفیت من تفسیری للقرآن انجام: و قد سبق تفسیر شیاطین الانس فی سورة الانعام. تم کتاب الاصفى چاپ: در حاشیه «صافی»، 1274 و 1310ق؛ جداگانه، تهران، 4-1353، سنگی؛ چاپ تحقیقی، دفتر تبلیغات اسلامی، 1376ش؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1316ق، رحلی، 661+1ص (در هامش) [الذریعة 124/2؛ فهرست‌های خود نوشت فیض کاشانی ص 135-136؛ ریحانة الادب 369/4؛ کشاف الفهارس: 208/4-212؛ مکتبة امیر المومنین 119/1؛ دنا 1053/1 (48 نسخه)؛ مشار عربی ص 199] شرح و حواشی: 1- حاشیة الاصفى؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091) 2- یادداشت استنساخ الاصفى؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1039-1115)

نسخه‌های خطی این اثر

49 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
1441 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 343 شناسنامه ←
2
مفتاح
تهران
162 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
3
گوهرشاد
مشهد
50 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 457 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
11960 بی‌کاتب 1078ق نسخ 210 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
1278 محمد علم الهدی کاشانی (فرزند فیض کاشانی) 20 جمادی الثانی 1078ق نستعلیق 82 شناسنامه ←
6
دائرة المعارف
تهران
2107-عکسی محمد علی بن شیخ نورالدین واعظ امامی 1079ق نسخ 424 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
14887 محمد حسین بن میرزا محمد غروی 19 ذیقعده 1080ق نسخ 327 شناسنامه ←
8
سپهسالار
تهران
2021 محمد امین انصاری 1080ق نسخ 191 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
7473 بی‌کاتب دوشنبه 28 رمضان 1081ق نسخ 401 شناسنامه ←
10
رضوی
مشهد
11161 محمد هادی بن مرتضی کاشانی جمادی الثانی 1081ق نسخ 306 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
11162 محمد هادی بن مرتضی بن محمد مؤمن (سبط برادر مصنف) جمادی الثانی 1081ق نسخ 306 شناسنامه ←
12
مجلس
تهران
4796 محمد امین ملقب به نجات ربیع الاول 1081ق نسخ 341 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
13607 محمد صالح شریف 1082ق نستعلیق، نسخ 371 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
12045 بی‌کاتب 1083ق نسخ 296 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
1216 نورالدین محمد نصیرالدین علی 1089-1090ق نسخ 476 شناسنامه ←
16
سلطنتی
تهران
1275 سرور بن عبدالله محرم 1091ق نسخ 627 شناسنامه ←
17
الهیات
مشهد
21671 محمد بن محمد کاظم سنجر شنبه 25 جمادی الاول 1092ق نسخ - شناسنامه ←
18
مدرسه صادقیه
سمنان
40 عقیل بن سید رکن الدین مسعود بن محمد تقی حسینی 1094ق نسخ 204 شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
35406 محمدی بن محمد یوسف حسینی مازندرانی 1094ق نسخ 372 شناسنامه ←
20
ملی
تهران
3501 بی‌کاتب احتمالاً قرن 12 نسخ 218 شناسنامه ←
21
حافظیان، ابوالفضل
قم
9 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 213 شناسنامه ←
22
مسجد اعظم
قم
3283 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 468 شناسنامه ←
23
ملک
تهران
288 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 325 شناسنامه ←
24
سپهسالار
تهران
5106 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 217 شناسنامه ←
25
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
20 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 245 شناسنامه ←
26
رضوی
مشهد
26574 بی‌کاتب اوایل قرن 12 نسخ 309 شناسنامه ←
27
مدرسه معمارباشی
تهران
5 محمد بن محمد 2 صفر 1103ق نسخ 350 شناسنامه ←
28
گوهرشاد
مشهد
264 محمد قاسم بن بیجن بیکفی پنج‌شنبه غره ربیع الاول 1114ق نسخ 417 شناسنامه ←
29
دائرة المعارف
تهران
2101-عکسی بی‌کاتب 1119ق نسخ 520 شناسنامه ←
30
مدرسه غرب
همدان
10126 بی‌کاتب 1120ق نسخ - شناسنامه ←