نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مشارق الشموس فی شرح الدروس

mašāriq-uš šumūs fī š.-id durūs
59 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/59753
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59753
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 29، ص 514 تا 518
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه
اثر مرتبط / وابسته به: الدروس الشرعية فی فقه الامامية؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شهید اول، شمس الدین محمد بن جمال الدین مکی عاملی کتاب جامعی به خواهش دو پسرش ابوطالب محمد و ابوالقاسم علی و به نام «الدروس الشرعیه» در فقه امامیه نگاشته است که موفق به تکمیل آن، نگردیده است و از طهارت تا رهن را بیشتر ننوشته است. محقق خوانساری، آقا حسین بن جمال الدین محمد شرحی مزجی و استدلالی بر کتاب دروس شهید نگاشته که متضمن قواعد اصولی و ضوابط اجتهادی می‌باشد و از اول کتاب طهارت تا آخر مسئله نجاست فقاع را گزارش نموده است ومبحث دماء ثلاثه و احکام اموات که در بین همین قسمت از کتاب دروس است شرح نشده است. از محقق شیروانی شاگرد ایشان نیز نقل کرده‌اند که شارح قسمتی از این شرح را نموده پس از آن مدتی متروک ماند دوباره شروع به شرح نمود ولی میان قسمت اول ودوم فرق بسیار است ودراین بار به خوبی بار اول شرح نکرده‌اند. شرح صوم و اعتکاف که توسط فرزند مؤلف مشارق، آقا رضی الدین محمد خوانساری صورت گرفته،در انتهای مشارق نیز به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« الحمدلله مفیض النعم الروایع و ملهم الحکم و الشرایع الواهب من اصول النعم و فروعها ما يعجز العقول عن نيل غايته ... بسمله حمدله والصلوة والسلم على خير خلقه محمد وآله اجمعين ... خبر مبتدا محذوف اى هذا كتاب الطهارة والكتاب فعال من الكتب بفتح الكاف لما يكتب به او المكتوب بمعنى الجمع »
انجام اثر
« لقوله التسميه ثابتة شرعاً ان يقال المراد بالتسمية الاطلاق و الاستعمال فيكون حاصل الدليل تمت ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، سنگی، 1311ق، 337 ص، رحلی [الذريعة 244/13 و 36/21؛ کشف الحجب 333؛ مكتبة اميرالمؤمنين 298/4]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حواشی مشارق الشموس فی شرح الدروس؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 244/13 و 36/21 کشف الحجب 333 مكتبة اميرالمؤمنين 298/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مشارق الشموس فی شرح الدروس / فقه / عربی mašāriq-uš šumūs fī š.-id durūs محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688) وابسته به: الدروس الشرعية فی فقه الامامية؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786) شهید اول، شمس الدین محمد بن جمال الدین مکی عاملی کتاب جامعی به خواهش دو پسرش ابوطالب محمد و ابوالقاسم علی و به نام «الدروس الشرعیه» در فقه امامیه نگاشته است که موفق به تکمیل آن، نگردیده است و از طهارت تا رهن را بیشتر ننوشته است. محقق خوانساری، آقا حسین بن جمال الدین محمد شرحی مزجی و استدلالی بر کتاب دروس شهید نگاشته که متضمن قواعد اصولی و ضوابط اجتهادی می‌باشد و از اول کتاب طهارت تا آخر مسئله نجاست فقاع را گزارش نموده است ومبحث دماء ثلاثه و احکام اموات که در بین همین قسمت از کتاب دروس است شرح نشده است. از محقق شیروانی شاگرد ایشان نیز نقل کرده‌اند که شارح قسمتی از این شرح را نموده پس از آن مدتی متروک ماند دوباره شروع به شرح نمود ولی میان قسمت اول ودوم فرق بسیار است ودراین بار به خوبی بار اول شرح نکرده‌اند. شرح صوم و اعتکاف که توسط فرزند مؤلف مشارق، آقا رضی الدین محمد خوانساری صورت گرفته،در انتهای مشارق نیز به چاپ رسیده است. آغاز: الحمدلله مفیض النعم الروایع و ملهم الحکم و الشرایع الواهب من اصول النعم و فروعها ما يعجز العقول عن نيل غايته ... بسمله حمدله والصلوة والسلم على خير خلقه محمد وآله اجمعين ... خبر مبتدا محذوف اى هذا كتاب الطهارة والكتاب فعال من الكتب بفتح الكاف لما يكتب به او المكتوب بمعنى الجمع انجام: لقوله التسميه ثابتة شرعاً ان يقال المراد بالتسمية الاطلاق و الاستعمال فيكون حاصل الدليل تمت ... چاپ: تهران، سنگی، 1311ق، 337 ص، رحلی [الذريعة 244/13 و 36/21؛ کشف الحجب 333؛ مكتبة اميرالمؤمنين 298/4] شروح و حواشی: 1- حواشی مشارق الشموس فی شرح الدروس؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)

نسخه‌های خطی این اثر

59 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
ملی
تهران
618 عبدالمهدی بن عبدالمومن 1203ق نسخ 319 شناسنامه ←
32
ملی
تهران
3271 بی‌کاتب 1203ق نسخ 391 شناسنامه ←
33
مجلس
تهران
8390 بی‌کاتب 1214ق نسخ 199 شناسنامه ←
34
مدرسه غرب
همدان
4542 هادی بن محمد همدانی متخلص به وفائی 1217ق، به دستور آقا محسن شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
35
طبسی
قم
171 عباس بن الله وردی 19 صفر 1225ق نسخ 230 شناسنامه ←
36
مجلس
تهران
199خوئی حسین علی سلماسی 1226ق شکسته نستعلیق 522 شناسنامه ←
37
امام صادق
قزوین
754 محمد طاهر بن ملا علی اصغر ماسوله‌ای حسیناوی شنبه 16ربیع الاول 1228ق، جهت سید جلیل زنجانی نسخ 417 شناسنامه ←
38
گلپایگانی
قم
6438-32/138 بی‌کاتب 24 رمضان 1230ق نسخ 202 شناسنامه ←
39
مجلس
تهران
16468 بی‌کاتب جمعه 25 شعبان 1232ق نسخ 414 شناسنامه ←
40
امام صادق
قزوین
443 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 210 شناسنامه ←
41
امام صادق
قزوین
770 بی‌کاتب 18 ربیع الاول 1236ق نسخ 351 شناسنامه ←
42
گوهرشاد
مشهد
129 محمد علی 1250ق نسخ 248 شناسنامه ←
43
وزیری
یزد
148 حسین کاشانی 22 ذیقعده 1258ق نسخ 259 شناسنامه ←
44
رضوی
مشهد
33066 محمد بن علی قزوینی سلخ صفر 1259ق نسخ 354 شناسنامه ←
45
ملی
تهران
678 محمد بن مومن خوانساری 1263ق نسخ 286 شناسنامه ←
46
فحول قزوینی
قزوین
بدون شماره محمد هاشم بن محمد قاسم افشاری دوشنبه 17 رمضان 1263ق - - شناسنامه ←
47
حجتیه
قم
701/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
48
مجلس
تهران
9687 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 229 شناسنامه ←
49
سپهسالار
تهران
2308 بی‌کاتب در حیات مؤلف نسخ 293 شناسنامه ←
50
مجلس
تهران
2000 خوئی اسماعیل خوئی بی‌تاریخ نسخ 536 شناسنامه ←
51
مجلس
تهران
255/6 معزی بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 116 شناسنامه ←
52
فیضیه
قم
628 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 295 شناسنامه ←
53
ادبیات
مشهد
147فیاض بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
54
ملی
تهران
4149 ابراهیم بن مهدی بن عرفات قدیحی نجفی بی‌تاریخ نسخ 292 شناسنامه ←
55
گلپایگانی
قم
7959-54/49 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 210 شناسنامه ←
56
مرعشی
قم
8155 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 307 شناسنامه ←
57
مرعشی
قم
6550 بی‌کاتب نزدیک عصر مؤلف نسخ 231 شناسنامه ←
58
مرعشی
قم
1426 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 386 شناسنامه ←
59
ادبیات
مشهد
112 فیاض بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←