شناسنامه کتابشناختی اثر
مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین
mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn
116
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/59746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59746
پدیدآور / مؤلف:
حافظ برسی، رجب بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
773 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 29، ص 505
تا 512
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
مشارق الانوار
(mašāriq-ul anwār)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی میباشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخههای آن بعضی اختلافات دیده میشود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق میباشد و برخی 773ق آوردهاند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبطگویی متهم کردهاند. شاید شامل دو تحریر میباشد: تحریر اول که مبسوطتر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاهتر میباشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... »
انجام اثر
« و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. »
سوابق و چاپهای اثر
لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11)
مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12)
تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13)
مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 34/21-35 و 12/3
امل الامل ص 475
کنی والقاب 148/5
فوائد رضویه 179
ریحانة الادب 300/1
فرهنگنامههای عربی به فارسی 293
روضات ص 284
مکتبة امیرالمؤمنین 297/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین = مشارق الانوار / کلام و اعتقادات، فضایل و مناقب / عربی
mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn = mašāriq-ul anwār
حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری
ḥāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c)
تاریخ تألیف: 773 یا 811 و یا 813 و 815ق
در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی میباشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخههای آن بعضی اختلافات دیده میشود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق میباشد و برخی 773ق آوردهاند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبطگویی متهم کردهاند. شاید شامل دو تحریر میباشد: تحریر اول که مبسوطتر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاهتر میباشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ...
انجام: و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی.
چاپ: لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
[الذریعة 34/21-35 و 12/3؛ امل الامل ص 475؛ کنی والقاب 148/5؛ فوائد رضویه 179؛ ریحانة الادب 300/1؛ فرهنگنامههای عربی به فارسی 293؛ روضات ص 284؛ مکتبة امیرالمؤمنین 297/4]
شروح و حواشی:
1- مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11)
2- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12)
3- تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13)
4- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
نسخههای خطی این اثر
116 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملی
تهران
|
57 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 290 | شناسنامه ← |
| 2 |
فیضیه
قم
|
630 | محمد زکی بن محمد رضا کمرهای | گویا قرن 10 | نستعلیق، نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
2070/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 126 | شناسنامه ← |
| 4 |
رضوی
مشهد
|
19522 | حسینی خوانساری، مصطفی بن احمد | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 5 |
دائرة المعارف
تهران
|
1779-عکسی | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 464 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
99/1 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 486 | شناسنامه ← |
| 7 |
ملی
تهران
|
1472 | بیکاتب | محتملاً قرن 11 | نسخ | 194 | شناسنامه ← |
| 8 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
910 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 9 |
گوهرشاد
مشهد
|
384 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 106 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
29192 | بیکاتب | 1011ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
الهیات
تهران
|
74 | بیکاتب | 15 شعبان 1043ق | نسخ | 144 | شناسنامه ← |
| 12 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
911 | محمد مومن جربادقانی | دوشنبه سلخ محرم 1053ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 13 |
مهدوی
تهران
|
726 | بیکاتب | رمضان 1067ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 14 |
سلطنتی
تهران
|
1747 | اسمعیل | ربیع الاول 1069ق | نسخ | 282 | شناسنامه ← |
| 15 |
مهدوی (کتابخانه)
قم
|
بدون شماره | محمد صادق بن محمد علی اصفهانی | شنبه دهه اخیر از شعبان 1070ق | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
18695/1 | یحیی بن حاجی درویش محمد | ربیع الاول 1071ق | نسخ | 187 | شناسنامه ← |
| 17 |
رضوی
مشهد
|
1849 | محمد اسماعیل | 1074ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
9525 | محمد صالح بن پیر سلیمان هفشوی قهار اصفهانی | جمعه 19 رمضان 1076ق | نسخ | 182 | شناسنامه ← |
| 19 |
مرکز احیاء
قم
|
1704/1 | محمد قاسم بن زین العابدین بن نورالدین محمد قهجاورستانی | پنجشنبه 20 جمادی الاول 1077ق | نسخ | 101 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
15403 | حاجی علی بن حاجی دورمیش رازی | 8 جمادی الاول 1080ق | نستعلیق | 203 | شناسنامه ← |
| 21 |
قاضی طباطبائی
تبریز
|
بدون شماره | بیکاتب | 1083ق | - | - | شناسنامه ← |
| 22 |
ملک
تهران
|
195/1 | بیکاتب | 1086ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
782/1-طباطبائی | عبدالرحیم بن منصور الدین علی طبرستانی | چهارشنبه 14 ذیحجه1087ق | نسخ | 202 | شناسنامه ← |
| 24 |
ملی
تهران
|
90 | بیکاتب | 1088ق | نسخ | 221 | شناسنامه ← |
| 25 |
مدرسه غرب
همدان
|
472 | محمد سنجر | چهارشنبه 9 شعبان1091ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 26 |
فرهاد معتمد
تهران
|
140 | شرف الدین علی فرزند نصیرالدین محمد | 26 شعبان1095ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 27 |
دائرة المعارف
تهران
|
404 | موسی بن راجح بن حسین خیقانی | جمعه 15 جمادی الثانی 1099ق | نسخ | 149 | شناسنامه ← |
| 28 |
مرکز احیاء
قم
|
1180 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 163 | شناسنامه ← |
| 29 |
دانشگاه
تهران
|
6420 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 193 | شناسنامه ← |
| 30 |
ملی
تهران
|
1419 | بیکاتب | محتملاً قرن12 | نستعلیق | 227 | شناسنامه ← |