نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین

mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn
116 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/59746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #59746
تاریخ و سده تألیف: 773 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 29، ص 505 تا 512
زبان و قالب: عربی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مشارق الانوار (mašāriq-ul anwār)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... »
انجام اثر
« و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 34/21-35 و 12/3 امل الامل ص 475 کنی والقاب 148/5 فوائد رضویه 179 ریحانة الادب 300/1 فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293 روضات ص 284 مکتبة امیرالمؤمنین 297/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مشارق انوار الیقین فی حقایق اسرار امیرالمؤمنین = مشارق الانوار / کلام و اعتقادات، فضایل و مناقب / عربی mašāriq-u anwār-il yaqīn fī ḥaqāyiq-i asrār-i amīr-il-mu'minīn = mašāriq-ul anwār حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری ḥāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c) تاریخ تألیف: 773 یا 811 و یا 813 و 815ق در فضایل و بعضی مناقب و اسرار حضرت معصومین علیهم السلام، مشتمل برمطالبی که حمل بر غلو مؤلف شده و کتاب او را نزد محدثین بزرگ از اعتبار انداخته است. این کتاب در بعضی عبارات و مطالب شبیه به «مشارق الامان» برسی می‌باشد ولی باتفصیل بیشتر و افزودن اشعاری مناسب موضوعات و در نسخه‌های آن بعضی اختلافات دیده می‌شود. در الذریعه تاریخ تألیف آنرا به سال 811ق نقل کرده ولی در برخی نسخ ذیحجه 813ق می‌باشد و برخی 773ق آورده‌اند. علامه مجلسی و شیخ حر عاملی آن را به افراط و غلو و خبط‌گویی متهم کرده‌اند. شاید شامل دو تحریر می‌باشد: تحریر اول که مبسوط‌تر است در 773ق و تحریر دوم که کوتاه‌تر می‌باشد، در نهم ذیحجه 813ق به انجام رسیده است. خطبه دو تحریر نیز مغایر است. تحریر دوم در بیروت (1422ق) به تحقیق علی عاشور به چاپ رسیده است. آغاز: بسمله، الحمد لله المتفرد بالاول و الابد و الصلوة على اول العدد و خاتمة الامد محمد ... انجام: و هو زادی فی معادی و رجائی فی مالی و به اکملت دینی و به ختم مقالی. چاپ: لبنان، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1422ق، تحقیق سید علی عاشور؛ هند، بمبئی، مطبع الحسنی، 1303ق، حاج شیخ علی محلاتی حائری، سنگی، رقعی کوچک، 304ص، با سعی و اهتمام حاج شیخ علی محلاتی حائری، به در خواست حاج سید مهدی یزدی نجفی، رقعی کوچک (ربعی) [الذریعة 34/21-35 و 12/3؛ امل الامل ص 475؛ کنی والقاب 148/5؛ فوائد رضویه 179؛ ریحانة الادب 300/1؛ فرهنگنامه‌های عربی به فارسی 293؛ روضات ص 284؛ مکتبة امیرالمؤمنین 297/4] شروح و حواشی: 1- مطالع الاسرار فی شرح مشارق الانوار؛ خطیب قاری، محمد حسن بن علی (-11) 2- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ نائینی، محمد سعید بن محمد (-12) 3- تحفة الاسرار در شرح مشارق الأنوار؛ محمد بن یحیی (-13) 4- مشارق انوار الیقین (ترجمه)؛ یزدی، محمد صادق بن علیرضا (-13)

نسخه‌های خطی این اثر

116 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
57 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 290 شناسنامه ←
2
فیضیه
قم
630 محمد زکی بن محمد رضا کمره‌ای گویا قرن 10 نستعلیق، نسخ 118 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
2070/1 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 126 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
19522 حسینی خوانساری، مصطفی بن احمد قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
5
دائرة المعارف
تهران
1779-عکسی بی‌کاتب قرن 11 نسخ 464 شناسنامه ←
6
ملی
تهران
99/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 486 شناسنامه ←
7
ملی
تهران
1472 بی‌کاتب محتملاً قرن 11 نسخ 194 شناسنامه ←
8
علامه طباطبائی
شیراز
910 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
9
گوهرشاد
مشهد
384 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 106 شناسنامه ←
10
رضوی
مشهد
29192 بی‌کاتب 1011ق نسخ - شناسنامه ←
11
الهیات
تهران
74 بی‌کاتب 15 شعبان 1043ق نسخ 144 شناسنامه ←
12
علامه طباطبائی
شیراز
911 محمد مومن جربادقانی دوشنبه سلخ محرم 1053ق نسخ - شناسنامه ←
13
مهدوی
تهران
726 بی‌کاتب رمضان 1067ق نسخ - شناسنامه ←
14
سلطنتی
تهران
1747 اسمعیل ربیع الاول 1069ق نسخ 282 شناسنامه ←
15
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره محمد صادق بن محمد علی اصفهانی شنبه دهه اخیر از شعبان 1070ق - - شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
18695/1 یحیی بن حاجی درویش محمد ربیع الاول 1071ق نسخ 187 شناسنامه ←
17
رضوی
مشهد
1849 محمد اسماعیل 1074ق نسخ - شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
9525 محمد صالح بن پیر سلیمان هفشوی قهار اصفهانی جمعه 19 رمضان 1076ق نسخ 182 شناسنامه ←
19
مرکز احیاء
قم
1704/1 محمد قاسم بن زین العابدین بن نورالدین محمد قهجاورستانی پنج‌شنبه 20 جمادی الاول 1077ق نسخ 101 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
15403 حاجی علی بن حاجی دورمیش رازی 8 جمادی الاول 1080ق نستعلیق 203 شناسنامه ←
21
قاضی طباطبائی
تبریز
بدون شماره بی‌کاتب 1083ق - - شناسنامه ←
22
ملک
تهران
195/1 بی‌کاتب 1086ق نسخ - شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
782/1-طباطبائی عبدالرحیم بن منصور الدین علی طبرستانی چهارشنبه 14 ذیحجه1087ق نسخ 202 شناسنامه ←
24
ملی
تهران
90 بی‌کاتب 1088ق نسخ 221 شناسنامه ←
25
مدرسه غرب
همدان
472 محمد سنجر چهارشنبه 9 شعبان1091ق نسخ - شناسنامه ←
26
فرهاد معتمد
تهران
140 شرف الدین علی فرزند نصیرالدین محمد 26 شعبان1095ق نسخ - شناسنامه ←
27
دائرة المعارف
تهران
404 موسی بن راجح بن حسین خیقانی جمعه 15 جمادی الثانی 1099ق نسخ 149 شناسنامه ←
28
مرکز احیاء
قم
1180 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 163 شناسنامه ←
29
دانشگاه
تهران
6420 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 193 شناسنامه ←
30
ملی
تهران
1419 بی‌کاتب محتملاً قرن12 نستعلیق 227 شناسنامه ←