شناسنامه کتابشناختی اثر
مخزن الاسرار
maxzan-ol asrār
74
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/58100
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #58100
پدیدآور / مؤلف:
نظامی، الیاس بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
570 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 28، ص 748
تا 752
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
فخرالدین بهرامشاه بن داود پادشاه ارزنگان
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
اولین مثنوی از خمسه نظامی گنجوی میباشد که در بحر سریع در حدود 2260 بیت ساخته است، در یک «مقدمه» و بیست«مقاله»: عناوین آن عبارتند از: نعت عزوجل سبحانه، نعت اول در خاتمه نبوی علیه السلام ...؛ مقاله 1. صفت ظهور آدم؛ 2. عدل و انصاف؛ 3. حوادث عالم؛ 4. رعایت رعیت؛ 5. بر احوال گذشته؛ 7. در مرتبت آدمی؛ 8 در جنس آفرینش؛ 9. در ترک شهوت؛ 10. در نمودار علامت آخر الزمان؛ 11. در صعوبت این منزل و اختیار وحدت؛ 12. در وداع این منزل؛ 13. در شکایت عالم؛ 14. در خواب غفلت؛ 15. در خلوت طایفه؛ 16. در تدبیر چابک روی؛ 17. در پرستش؛ 18. در بیوفایی روزگار و حال مدعیان؛ 19. در استعمال آخرت؛ 20. در شکایت دوران و نامنصفان.
آغاز اثر
« بسم الله الرحمان الرحیم ×× هست کلید در گنج حکیم / فاتحه فکرت و ختم سخن ×× نام خدایست برو ختم کن »
انجام اثر
« شکر که این نامه بعنوان رسید ×× پیشتر از عمر به پایان رسید »
سوابق و چاپهای اثر
بارها تتبع، شرح و چاپ شده است.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
ظهور الاسرار = شرح مخزن الاسرار؛ بدر خزانه بلخی، محمد بن قوام (-8)
شرح مخزن الاسرار؛ دهلوی، محمد بن لاد (-9)
مخزن الاسرار (منتخب)؛ ذوالقدر، خلیل (-11)
شرح مخزن الاسرار؛ واله (-12)
شرح مخزن الاسرار
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
نسخههای منزوی 3184/4 و 2685 و 1896/3 و 3187
الذریعة 264/7 و 268/7 و 1209/9
کشف الظنون 724/1
ریحانة الادب 214/6
دنا 9: 288- 290 (68 نسخه)
متن فنخا
● مخزن الاسرار / عرفان و تصوف، شعر / فارسی
maxzan-ol asrār
نظامی، الیاس بن یوسف، 530؟ - 614 ؟ قمری
nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218)
اهداء به: فخرالدین بهرامشاه بن داود پادشاه ارزنگان
تاریخ تألیف: 570ق
اولین مثنوی از خمسه نظامی گنجوی میباشد که در بحر سریع در حدود 2260 بیت ساخته است، در یک «مقدمه» و بیست«مقاله»: عناوین آن عبارتند از: نعت عزوجل سبحانه، نعت اول در خاتمه نبوی علیه السلام ...؛ مقاله 1. صفت ظهور آدم؛ 2. عدل و انصاف؛ 3. حوادث عالم؛ 4. رعایت رعیت؛ 5. بر احوال گذشته؛ 7. در مرتبت آدمی؛ 8 در جنس آفرینش؛ 9. در ترک شهوت؛ 10. در نمودار علامت آخر الزمان؛ 11. در صعوبت این منزل و اختیار وحدت؛ 12. در وداع این منزل؛ 13. در شکایت عالم؛ 14. در خواب غفلت؛ 15. در خلوت طایفه؛ 16. در تدبیر چابک روی؛ 17. در پرستش؛ 18. در بیوفایی روزگار و حال مدعیان؛ 19. در استعمال آخرت؛ 20. در شکایت دوران و نامنصفان.
آغاز: بسم الله الرحمان الرحیم ×× هست کلید در گنج حکیم / فاتحه فکرت و ختم سخن ×× نام خدایست برو ختم کن
انجام: شکر که این نامه بعنوان رسید ×× پیشتر از عمر به پایان رسید
چاپ: بارها تتبع، شرح و چاپ شده است.
[نسخههای منزوی 3184/4 و 2685 و 1896/3 و 3187؛ الذریعة 264/7 و 268/7 و 1209/9؛ کشف الظنون 724/1؛ ریحانة الادب 214/6؛ دنا 9: 288- 290 (68 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- ظهور الاسرار = شرح مخزن الاسرار؛ بدر خزانه بلخی، محمد بن قوام (-8)
2- شرح مخزن الاسرار؛ دهلوی، محمد بن لاد (-9)
3- مخزن الاسرار (منتخب)؛ ذوالقدر، خلیل (-11)
4- شرح مخزن الاسرار؛ واله (-12)
5- شرح مخزن الاسرار
نسخههای خطی این اثر
74 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
420/1 | بیکاتب | 712ق | نستعلیق | 53 | شناسنامه ← |
| 2 |
ادبیات
تهران
|
131/1 - ب | بیکاتب | ربیع الاول 790ق | نستعلیق | 22 | شناسنامه ← |
| 3 |
دائرة المعارف
تهران
|
1111/2 | بیکاتب | قرن 8 | نسخ | 46 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
564/12 | بیکاتب | 868ق | شکسته نستعلیق | 19 | شناسنامه ← |
| 5 |
فرید تنکابنی، عبدالوهاب
رامسر
|
9 | بیکاتب | 870ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
16766 | بیکاتب | 894ق | - | 57 | شناسنامه ← |
| 7 |
گلپایگانی
قم
|
818-5/108 | بیکاتب | 898ق | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |
| 8 |
ادبیات
تهران
|
230/1 - ج | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملک
تهران
|
5603/1 | محمد پولاد بن مولانا موسی | قرن 10 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 10 |
دانشگاه
تهران
|
8752/4 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 55 | شناسنامه ← |
| 11 |
مفتاح
تهران
|
1172 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 12 |
مفتاح
تهران
|
550/1 | بیکاتب | قرن 9 و 10 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 13 |
سلطنتی
تهران
|
2158 | سلطان علی مشهدی | قرن 10 | نستعلیق | 190 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرکز احیاء
قم
|
1687 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 15 |
موزه ملی
تهران
|
22281 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 518 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
23811 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
151/6 | بیکاتب | 909ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
دائرة المعارف
تهران
|
165/7-عکسی | احمد بن علی شیرازی | 910ق | نستعلیق | 65 | شناسنامه ← |
| 19 |
ادبیات
تهران
|
244/1 - ج | اخی جان بن خواجه همدانی | 921ق | نستعلیق | 26 | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
2211/2 | بیکاتب | رمضان943ق | نستعلیق | 65 | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
4805 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 101 | شناسنامه ← |
| 22 |
ملک
تهران
|
4137/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 23 |
جامع کبیر
یزد
|
177/4 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 24 |
سلطنتی
تهران
|
534/2 | محمد غنی | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
14377 | شیخ برکت الله | 21 شوال1001ق | نستعلیق | 65 | شناسنامه ← |
| 26 |
ملی
تهران
|
19042 | بیکاتب | 1010ق | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
بیانی، مهدی (دکتر)
تهران
|
8 | محمد صلاح حسینی | 1022ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
10470 | میر عماد حسنی قزوینی | 1022ق | نستعلیق | 54 | شناسنامه ← |
| 29 |
وزیری
یزد
|
743 | بیکاتب | 1024ق | نستعلیق | 430 | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
423/1 | ممحمد صالح بن حیدر آشتیانی قمی | 5 جمادی الثانی1059ق | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |