شناسنامه کتابشناختی اثر
مخزن الاسرار
maxzan-ol asrār
74
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/58100
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #58100
پدیدآور / مؤلف:
نظامی، الیاس بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
570 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 28، ص 748
تا 752
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
فخرالدین بهرامشاه بن داود پادشاه ارزنگان
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
اولین مثنوی از خمسه نظامی گنجوی میباشد که در بحر سریع در حدود 2260 بیت ساخته است، در یک «مقدمه» و بیست«مقاله»: عناوین آن عبارتند از: نعت عزوجل سبحانه، نعت اول در خاتمه نبوی علیه السلام ...؛ مقاله 1. صفت ظهور آدم؛ 2. عدل و انصاف؛ 3. حوادث عالم؛ 4. رعایت رعیت؛ 5. بر احوال گذشته؛ 7. در مرتبت آدمی؛ 8 در جنس آفرینش؛ 9. در ترک شهوت؛ 10. در نمودار علامت آخر الزمان؛ 11. در صعوبت این منزل و اختیار وحدت؛ 12. در وداع این منزل؛ 13. در شکایت عالم؛ 14. در خواب غفلت؛ 15. در خلوت طایفه؛ 16. در تدبیر چابک روی؛ 17. در پرستش؛ 18. در بیوفایی روزگار و حال مدعیان؛ 19. در استعمال آخرت؛ 20. در شکایت دوران و نامنصفان.
آغاز اثر
« بسم الله الرحمان الرحیم ×× هست کلید در گنج حکیم / فاتحه فکرت و ختم سخن ×× نام خدایست برو ختم کن »
انجام اثر
« شکر که این نامه بعنوان رسید ×× پیشتر از عمر به پایان رسید »
سوابق و چاپهای اثر
بارها تتبع، شرح و چاپ شده است.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
ظهور الاسرار = شرح مخزن الاسرار؛ بدر خزانه بلخی، محمد بن قوام (-8)
شرح مخزن الاسرار؛ دهلوی، محمد بن لاد (-9)
مخزن الاسرار (منتخب)؛ ذوالقدر، خلیل (-11)
شرح مخزن الاسرار؛ واله (-12)
شرح مخزن الاسرار
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
نسخههای منزوی 3184/4 و 2685 و 1896/3 و 3187
الذریعة 264/7 و 268/7 و 1209/9
کشف الظنون 724/1
ریحانة الادب 214/6
دنا 9: 288- 290 (68 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مخزن الاسرار / عرفان و تصوف، شعر / فارسی
maxzan-ol asrār
نظامی، الیاس بن یوسف، 530؟ - 614 ؟ قمری
nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218)
اهداء به: فخرالدین بهرامشاه بن داود پادشاه ارزنگان
تاریخ تألیف: 570ق
اولین مثنوی از خمسه نظامی گنجوی میباشد که در بحر سریع در حدود 2260 بیت ساخته است، در یک «مقدمه» و بیست«مقاله»: عناوین آن عبارتند از: نعت عزوجل سبحانه، نعت اول در خاتمه نبوی علیه السلام ...؛ مقاله 1. صفت ظهور آدم؛ 2. عدل و انصاف؛ 3. حوادث عالم؛ 4. رعایت رعیت؛ 5. بر احوال گذشته؛ 7. در مرتبت آدمی؛ 8 در جنس آفرینش؛ 9. در ترک شهوت؛ 10. در نمودار علامت آخر الزمان؛ 11. در صعوبت این منزل و اختیار وحدت؛ 12. در وداع این منزل؛ 13. در شکایت عالم؛ 14. در خواب غفلت؛ 15. در خلوت طایفه؛ 16. در تدبیر چابک روی؛ 17. در پرستش؛ 18. در بیوفایی روزگار و حال مدعیان؛ 19. در استعمال آخرت؛ 20. در شکایت دوران و نامنصفان.
آغاز: بسم الله الرحمان الرحیم ×× هست کلید در گنج حکیم / فاتحه فکرت و ختم سخن ×× نام خدایست برو ختم کن
انجام: شکر که این نامه بعنوان رسید ×× پیشتر از عمر به پایان رسید
چاپ: بارها تتبع، شرح و چاپ شده است.
[نسخههای منزوی 3184/4 و 2685 و 1896/3 و 3187؛ الذریعة 264/7 و 268/7 و 1209/9؛ کشف الظنون 724/1؛ ریحانة الادب 214/6؛ دنا 9: 288- 290 (68 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- ظهور الاسرار = شرح مخزن الاسرار؛ بدر خزانه بلخی، محمد بن قوام (-8)
2- شرح مخزن الاسرار؛ دهلوی، محمد بن لاد (-9)
3- مخزن الاسرار (منتخب)؛ ذوالقدر، خلیل (-11)
4- شرح مخزن الاسرار؛ واله (-12)
5- شرح مخزن الاسرار
نسخههای خطی این اثر
74 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مجلس
تهران
|
407/1 | بیکاتب | 1060ق | نستعلیق | 228 | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
260/3 | معزالدین حسین بن محمد میرک حسینی | ذیحجه1062ق | نستعلیق | 37 | شناسنامه ← |
| 33 |
ملی
تهران
|
16779 | محمدرضا اعلی | 1091ق | - | 395 | شناسنامه ← |
| 34 |
رضوی
مشهد
|
19736 | تربتی، اسد بن حسن بیک | 1099ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 35 |
دانشگاه
تهران
|
9751 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 36 |
مجلس
تهران
|
377 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 72 | شناسنامه ← |
| 37 |
رضوی
مشهد
|
13240 | محمد قاسم بن محمد هاشم بن میان محمد عبدالغنی حپو (کذا) | 11 محرم 1189ق | نستعلیق | 79 | شناسنامه ← |
| 38 |
کاظمینی
یزد
|
386 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 268 | شناسنامه ← |
| 39 |
گلپایگانی
قم
|
5554-27/224 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 32 | شناسنامه ← |
| 40 |
صحت، رضا (دکتر)
مشهد
|
بدون شماره/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 41 |
مجلس
تهران
|
9425/10 | محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی | حدود 1216ق | نستعلیق | 45 | شناسنامه ← |
| 42 |
وزیری
یزد
|
3720 | ولی محمد | جمادی الثانی 1220ق | نستعلیق | 104 | شناسنامه ← |
| 43 |
مجلس
تهران
|
13613/2 | نجفعلی | 1228ق | نستعلیق | 76 | شناسنامه ← |
| 44 |
رضوی
مشهد
|
8722 | محمد تقی شیرازی | 22 ربیع الثانی 1236ق | نستعلیق | 74 | شناسنامه ← |
| 45 |
گلپایگانی
قم
|
2274-12/164 | بیکاتب | ذیحجه 1239ق | نستعلیق | 91 | شناسنامه ← |
| 46 |
سلطنتی
تهران
|
1812 | محمد مهدی حسینی فراهانی | 1240ق | نستعلیق | 177 | شناسنامه ← |
| 47 |
مجلس
تهران
|
931 | بیکاتب | 1242ق | نستعلیق | 198 | شناسنامه ← |
| 48 |
دائرة المعارف
تهران
|
1573/1-عکسی | بیکاتب | 1247ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 49 |
رضوی
مشهد
|
10342 | محمد علی | 23 شوال1252ق | نستعلیق، شکسته | 46 | شناسنامه ← |
| 50 |
دانشگاه
تهران
|
7890/2 | محمد حسین | 1280ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 51 |
مهدوی
تهران
|
95 | بیکاتب | محرم1283ق | شکسته | - | شناسنامه ← |
| 52 |
ملی
تهران
|
27183 | حسین | 1299ق | - | - | شناسنامه ← |
| 53 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
316/2 | بیکاتب | 1365ق | - | - | شناسنامه ← |
| 54 |
مجلس
تهران
|
8852/47 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، شکسته | 7 | شناسنامه ← |
| 55 |
رضوی
مشهد
|
27803 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 56 |
رضوی
مشهد
|
28474 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 57 |
چهل ستون
تهران
|
267 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 58 |
ایزدی (حاجی)
همدان
|
2/1 | ابراهیم بن میر مفتی در کشمیر | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 59 |
مجلس
تهران
|
2671/7 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 30 | شناسنامه ← |
| 60 |
مجلس
تهران
|
4179 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 76 | شناسنامه ← |