محمود و ایاز

● محمود و ایاز / شعر / فارسی mahmūd va ayyāz زلالی خوانساری، محمد حسن، - 1031 ؟ قمری zolālī xānsārī, mohammad hasan(- 1622) به دستور: میرداماد(-1040ق) تاریخ تألیف: از 1001ق تا 1025ق نخستین مثنوی از مثنوی‌های هفت‌گانه «سبعه سیاره» و بهترین آنهاست. در آن از خود و احوال خوانسار سخن گفته است. بزمی است در داستان محمود و ایاز. پس از مرگش علی نقی کمره‌ای آن را گرد آورده، طغرای مشهدی دیباچه نثری آن را ساخته است (رسایل طغرای مشهدی). چاپ سنگ تهران 1304ق آن، 1024 بیت دارد.با سربندهای: توحید اول تا توحید پنجم، مناجات اول تا مناجات پنجم، نعت اول تا نعت پنجم، صفت معراج، مدح شاه عباس، میرزا حبیب الله، میرداماد، سبب نظم، تعریف خوانسار، خواب دیدن نظامی ... آغاز داستان محمود و ایاز. (احمد منزوی) آغاز: دیباچه نثری: تقدیر قادری مقدر و تصویر صفت صانعی را مصور ... آغاز مثنوی: بنام آنکه محمودش ایاز است ×× غمش بتخانه راز و نیاز است / شب و روز ازپی خدمت به درگاه ×× سیاهی می‌کنم از دور چون آه ... چاپ: هند، کانبور، نول کشور، 1289 قمری؛ در نولکشور هند تحت عنوان «مثنوی زلالی» چاپ سنگی شده؛ ایران، 1320ق [نسخه‌های منزوی 3177/4-3180؛ مشترک پاکستان 811/7-813؛ دنا 193/9-194]