نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

المبسوط فی الفقه

al-mabsūṭ fī-l fiqh
92 نسخه ثبت‌شده از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/56564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56564
پدیدآور / مؤلف: شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 27، ص 794 تا 801
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین می‌نویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت داده‌اند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است می‌داشتند این ترهات را برقلم جهل نمی‌راندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا می‌نمایم و ادعیه و آداب را نقل نمی‌کنم و فروعی را که مخالفان آورده‌اند می‌آورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان می‌نمایم و هرگاه مسأله‌ای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا می‌کنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز اثر
« الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته »
سوابق و چاپ‌های اثر
مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 54/19 و 55 معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536 ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2 مكتبة امير المومنين 206/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● المبسوط فی الفقه / فقه / عربی al-mabsūṭ fī-l fiqh شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069) کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین می‌نویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت داده‌اند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است می‌داشتند این ترهات را برقلم جهل نمی‌راندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا می‌نمایم و ادعیه و آداب را نقل نمی‌کنم و فروعی را که مخالفان آورده‌اند می‌آورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان می‌نمایم و هرگاه مسأله‌ای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا می‌کنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم) آغاز: الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته چاپ: مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی [الذريعة 54/19 و 55؛ معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2؛ مكتبة امير المومنين 206/4]

نسخه‌های خطی این اثر

92 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
276 شمس المعالی بن علی بن محمد المحمدی (شاگرد طوسی) محرم 507ق نسخ 227 شناسنامه ←
2
مرکز احیاء
قم
688 شمس المعالی بن علی بن محمد محمدی محرم 570ق نسخ 465 شناسنامه ←
3
ملک
تهران
1120 محمد بن مظفر سه‌شنبه 11 ربیع الثانی 571ق کوفی، نسخ 290 شناسنامه ←
4
الهیات
مشهد
13089 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
2601 بی‌کاتب قرن 6 نسخ 191 شناسنامه ←
6
مرکز احیاء
قم
434 بی‌کاتب قرن 6 نسخ 406 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
398 بی‌کاتب قرن 6 نسخ - شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
2562 بی‌کاتب قرن 6 نسخ 200 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
2613 بی‌کاتب قرن 6 نسخ 283 شناسنامه ←
10
رضوی
مشهد
2602 بی‌کاتب اواخر قرن 6 و اوایل قرن 7 نسخ 18 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
413عکسی بی‌کاتب سه شنبه 5شعبان 600ق نسخ 259 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
568عکسی محمد بن ابی غالب بن الحسن بن ابی غالب یک‌شنبه 5 صفر 600ق نسخ 20 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
13985 حسین بن ابی سیار محمد بن احمد 663ق - 225 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
426 محمود بن حسن بن محمد بن احمد بن یوسف بن عباس بن الرشید یک‌شنبه 5 جمادی الثانی 680ق نسخ 290 شناسنامه ←
15
گلپایگانی
قم
46-1/46 بی‌کاتب احتمالاً قرن 9 نسخ 162 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
2600 بی‌کاتب جمادی الاول 916ق نسخ 83 شناسنامه ←
17
مرعشی
قم
318عکسی محمد بن احمد بن عوض حایری جمادی الاول 967ق نسخ 282 شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
20357 علی بن قوام الدین لیثی دوشنبه 14 ذیحجه 976ق نسخ 116 شناسنامه ←
19
میر حسینا قزوینی
قزوین
155 علی رضای مشهدی سه شنبه 8 صفر 981ق نسخ - شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
114 نامشخص - - - شناسنامه ←
21
وزیری
یزد
358 بی‌کاتب 993ق نسخ 221 شناسنامه ←
22
رضوی
مشهد
20097 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ 219 شناسنامه ←
23
مرکز احیاء
قم
3852 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 146 شناسنامه ←
24
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2942 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 280 شناسنامه ←
25
رضوی
مشهد
781 نامشخص - - - شناسنامه ←
26
عمومی
ساری
52 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 377 شناسنامه ←
27
مرعشی
قم
11672 هاشم فرزند مسیب، حسینی خورزنی (کاتب بخش دوم نسخه) اوایل شوال 1019ق نستعلیق، نسخ 410 شناسنامه ←
28
ملک
تهران
1947 فضل الله بن محمد پایان ربیع الاول 1022ق نسخ 136 شناسنامه ←
29
دانشگاه
تهران
2498-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
30
مرعشی
قم
12772 علی حسینی 1038ق نستعلیق، نسخ 218 شناسنامه ←