شناسنامه کتابشناختی اثر
المبسوط فی الفقه
al-mabsūṭ fī-l fiqh
92
نسخه ثبتشده
از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/56564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56564
پدیدآور / مؤلف:
شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 27، ص 794
تا 801
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین مینویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت دادهاند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است میداشتند این ترهات را برقلم جهل نمیراندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا مینمایم و ادعیه و آداب را نقل نمیکنم و فروعی را که مخالفان آوردهاند میآورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان مینمایم و هرگاه مسألهای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا میکنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز اثر
« الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته »
سوابق و چاپهای اثر
مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 54/19 و 55
معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536
ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2
مكتبة امير المومنين 206/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● المبسوط فی الفقه / فقه / عربی
al-mabsūṭ fī-l fiqh
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین مینویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت دادهاند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است میداشتند این ترهات را برقلم جهل نمیراندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا مینمایم و ادعیه و آداب را نقل نمیکنم و فروعی را که مخالفان آوردهاند میآورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان مینمایم و هرگاه مسألهای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا میکنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته
چاپ: مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
[الذريعة 54/19 و 55؛ معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2؛ مكتبة امير المومنين 206/4]
نسخههای خطی این اثر
92 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
276 | شمس المعالی بن علی بن محمد المحمدی (شاگرد طوسی) | محرم 507ق | نسخ | 227 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرکز احیاء
قم
|
688 | شمس المعالی بن علی بن محمد محمدی | محرم 570ق | نسخ | 465 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملک
تهران
|
1120 | محمد بن مظفر | سهشنبه 11 ربیع الثانی 571ق | کوفی، نسخ | 290 | شناسنامه ← |
| 4 |
الهیات
مشهد
|
13089 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
2601 | بیکاتب | قرن 6 | نسخ | 191 | شناسنامه ← |
| 6 |
مرکز احیاء
قم
|
434 | بیکاتب | قرن 6 | نسخ | 406 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
398 | بیکاتب | قرن 6 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
2562 | بیکاتب | قرن 6 | نسخ | 200 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
2613 | بیکاتب | قرن 6 | نسخ | 283 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
2602 | بیکاتب | اواخر قرن 6 و اوایل قرن 7 | نسخ | 18 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
413عکسی | بیکاتب | سه شنبه 5شعبان 600ق | نسخ | 259 | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
568عکسی | محمد بن ابی غالب بن الحسن بن ابی غالب | یکشنبه 5 صفر 600ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
13985 | حسین بن ابی سیار محمد بن احمد | 663ق | - | 225 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
426 | محمود بن حسن بن محمد بن احمد بن یوسف بن عباس بن الرشید | یکشنبه 5 جمادی الثانی 680ق | نسخ | 290 | شناسنامه ← |
| 15 |
گلپایگانی
قم
|
46-1/46 | بیکاتب | احتمالاً قرن 9 | نسخ | 162 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
2600 | بیکاتب | جمادی الاول 916ق | نسخ | 83 | شناسنامه ← |
| 17 |
مرعشی
قم
|
318عکسی | محمد بن احمد بن عوض حایری | جمادی الاول 967ق | نسخ | 282 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
20357 | علی بن قوام الدین لیثی | دوشنبه 14 ذیحجه 976ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 19 |
میر حسینا قزوینی
قزوین
|
155 | علی رضای مشهدی | سه شنبه 8 صفر 981ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 20 |
رضوی
مشهد
|
114 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
وزیری
یزد
|
358 | بیکاتب | 993ق | نسخ | 221 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
20097 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق، نسخ | 219 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرکز احیاء
قم
|
3852 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 146 | شناسنامه ← |
| 24 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
2942 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 280 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
781 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 26 |
عمومی
ساری
|
52 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 377 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرعشی
قم
|
11672 | هاشم فرزند مسیب، حسینی خورزنی (کاتب بخش دوم نسخه) | اوایل شوال 1019ق | نستعلیق، نسخ | 410 | شناسنامه ← |
| 28 |
ملک
تهران
|
1947 | فضل الله بن محمد | پایان ربیع الاول 1022ق | نسخ | 136 | شناسنامه ← |
| 29 |
دانشگاه
تهران
|
2498-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 30 |
مرعشی
قم
|
12772 | علی حسینی | 1038ق | نستعلیق، نسخ | 218 | شناسنامه ← |