شناسنامه کتابشناختی اثر
المبسوط فی الفقه
al-mabsūṭ fī-l fiqh
92
نسخه ثبتشده
از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/56564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56564
پدیدآور / مؤلف:
شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 27، ص 794
تا 801
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین مینویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت دادهاند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است میداشتند این ترهات را برقلم جهل نمیراندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا مینمایم و ادعیه و آداب را نقل نمیکنم و فروعی را که مخالفان آوردهاند میآورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان مینمایم و هرگاه مسألهای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا میکنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز اثر
« الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته »
سوابق و چاپهای اثر
مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 54/19 و 55
معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536
ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2
مكتبة امير المومنين 206/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● المبسوط فی الفقه / فقه / عربی
al-mabsūṭ fī-l fiqh
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین مینویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت دادهاند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است میداشتند این ترهات را برقلم جهل نمیراندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا مینمایم و ادعیه و آداب را نقل نمیکنم و فروعی را که مخالفان آوردهاند میآورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان مینمایم و هرگاه مسألهای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا میکنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته
چاپ: مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
[الذريعة 54/19 و 55؛ معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2؛ مكتبة امير المومنين 206/4]
نسخههای خطی این اثر
92 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
رضوی
مشهد
|
21180 | نادعلی بن ابراهیم اشتهاردی | شنبه 24ربیع الثانی1231ق | نسخ | 294 | شناسنامه ← |
| 32 |
گلپایگانی
قم
|
551-4/21 | زین العابدین خوانساری | 1229ق | نسخ | 390 | شناسنامه ← |
| 33 |
رضوی
مشهد
|
بدون شماره | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 34 |
وزیری
یزد
|
1826 | سید اسماعیل حسینی قاینی بیرجندی | 1219ق | نسخ | 150 | شناسنامه ← |
| 35 |
مرعشی
قم
|
11459 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 278 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
19663 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 165 | شناسنامه ← |
| 37 |
رضوی
مشهد
|
20090 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 202 | شناسنامه ← |
| 38 |
مرکز احیاء
قم
|
4439 | بیکاتب | قرن11 و 12 و 13 | نسخ | 425 | شناسنامه ← |
| 39 |
رضوی
مشهد
|
21371 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 146 | شناسنامه ← |
| 40 |
رضوی
مشهد
|
21569 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 237 | شناسنامه ← |
| 41 |
دانشگاه
تهران
|
2520-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 42 |
وزیری
یزد
|
1535 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 43 |
رضوی
مشهد
|
37958 | محمد حسین بن عبدالله گلپایگانی | قرن 13 | نسخ | 339 | شناسنامه ← |
| 44 |
دانشگاه
تهران
|
2518-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 45 |
مرکز احیاء
قم
|
3728 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 243 | شناسنامه ← |
| 46 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
467 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 470 | شناسنامه ← |
| 47 |
دانشگاه
تهران
|
6645 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 159 | شناسنامه ← |
| 48 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
5172 | زین العابدین خوانساری | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 49 |
یزدی، شرف الدین علی
یزد
|
3 | عبدالله بن قوام الدین محمد فراش باشی | شنبه 4 صفر 1189ق | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 50 |
گلپایگانی
قم
|
7382-38/2 | ابوالفتح خوانساری | دوشنبه 5 جمادی الاول 1115ق | نسخ | 317 | شناسنامه ← |
| 51 |
مرعشی
قم
|
15276 | محمد سابق بن محمد رفیع اردستانی | 1113ق | نسخ | 246 | شناسنامه ← |
| 52 |
رضوی
مشهد
|
22104 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 53 |
علومی، شیخ علی
یزد
|
49 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 54 |
نواب
مشهد
|
548 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 232 | شناسنامه ← |
| 55 |
نواب
مشهد
|
249/1 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 56 |
عبدالعظیم
تهران
|
234 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 324 | شناسنامه ← |
| 57 |
مهدوی
تهران
|
778 | محمد کاظم بن اسمعیل ابهری | 1083ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 58 |
مرکز احیاء
قم
|
3869 | کاظم بن اسماعیل ابهری | اوایل رمضان1083ق | نسخ | 345 | شناسنامه ← |
| 59 |
مرکز احیاء
قم
|
3073 | محمد تقی فیروزآبادی | 24 رمضان 1066ق | نسخ | 281 | شناسنامه ← |
| 60 |
معصومیه
قم
|
9 | محمد صالح بن ملا قاسم شهم زادی | اوایل ذیحجه1057ق | نسخ | 296 | شناسنامه ← |