نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

المبسوط فی الفقه

al-mabsūṭ fī-l fiqh
92 نسخه ثبت‌شده از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/56564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56564
پدیدآور / مؤلف: شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 27، ص 794 تا 801
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین می‌نویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت داده‌اند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است می‌داشتند این ترهات را برقلم جهل نمی‌راندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا می‌نمایم و ادعیه و آداب را نقل نمی‌کنم و فروعی را که مخالفان آورده‌اند می‌آورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان می‌نمایم و هرگاه مسأله‌ای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا می‌کنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم)
آغاز اثر
« الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته »
سوابق و چاپ‌های اثر
مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 54/19 و 55 معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536 ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2 مكتبة امير المومنين 206/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● المبسوط فی الفقه / فقه / عربی al-mabsūṭ fī-l fiqh شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069) کتاب فقهی مفصل و مشهوری است از کتاب طهارت تا دیات. مؤلف درباره انگیزه تألیف چنین می‌نویسد: اهل سنت، شیعه امامیه را به علت نداشتن قیاس و اجتهاد به قلت و کمی فروع و مسائل متهم کرده و آنان را اهل حشو و مناقضه دانسته و فقه و فقاهت خود را به کمال و غناء نسبت داده‌اند، ولی افسوس اگر آگاهی از فقه فقهای امامیه که برگرفته ازمنبع جوشان و فیاض معرفت اهل بیت علیهم السلام که در حقیقت گفتار و کردار نبی اکرم است می‌داشتند این ترهات را برقلم جهل نمی‌راندند. و درباره شیوه تألیف فرموده است: تاحد امکان با الفاظی مختصر مسائل را ذکر و تنها به مباحث فقهی اکتفا می‌نمایم و ادعیه و آداب را نقل نمی‌کنم و فروعی را که مخالفان آورده‌اند می‌آورم و نظر خود را طبق مذهب امامیه بیان می‌نمایم و هرگاه مسأله‌ای مبهم و نامعلوم باشد به توضیح و بیان و دلیل آن پرداخته و در غیر این صورت تنها به فتوا دادن و نظر خویش اکتفا می‌کنم. در بخشی فرموده است: «و اذا كانت المسألة او الفرع مما فيه اقوال للعلماء ذكرتها و بينت علله و الصحيح منها و الأقوى و أنبه على جهة دليلها لاعلى وجه القياس ... و هذا الكتاب اذا سهل الله تعالى انمايكون كتابا لا نظيرله فی کتب اصحابنا و لا فی کتب المخالفین ...».(براتعلی غلامی مقدم) آغاز: الحمد لله الذى اوضح دلائل معرفته و انهج سبیل هدایته و ابان عن طریق توحیده و حکمته و سهل الوصل الى أبواب جنته چاپ: مکرر چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1271، رحلی [الذريعة 54/19 و 55؛ معجم المطبوعات العربية، رفاعى 536؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 680/2؛ مكتبة امير المومنين 206/4]

نسخه‌های خطی این اثر

92 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
ملک
تهران
1887 ابراهیم اصفهانی پسر قیامبک 25 رجب 1052ق نسخ - شناسنامه ←
32
امام صادق
قزوین
338 محمد صالح شهمیرزادی سلخ رمضان1055ق نسخ 340 شناسنامه ←
33
معصومیه
قم
9 محمد صالح بن ملا قاسم شهم زادی اوایل ذیحجه1057ق نسخ 296 شناسنامه ←
34
مرکز احیاء
قم
3073 محمد تقی فیروزآبادی 24 رمضان 1066ق نسخ 281 شناسنامه ←
35
مرکز احیاء
قم
3869 کاظم بن اسماعیل ابهری اوایل رمضان1083ق نسخ 345 شناسنامه ←
36
مهدوی
تهران
778 محمد کاظم بن اسمعیل ابهری 1083ق نسخ - شناسنامه ←
37
عبدالعظیم
تهران
234 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 324 شناسنامه ←
38
نواب
مشهد
249/1 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
39
نواب
مشهد
548 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 232 شناسنامه ←
40
علومی، شیخ علی
یزد
49 بی‌کاتب قرن 11 و 12 نسخ - شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
22104 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 25 شناسنامه ←
42
مرعشی
قم
15276 محمد سابق بن محمد رفیع اردستانی 1113ق نسخ 246 شناسنامه ←
43
گلپایگانی
قم
7382-38/2 ابوالفتح خوانساری دوشنبه 5 جمادی الاول 1115ق نسخ 317 شناسنامه ←
44
یزدی، شرف الدین علی
یزد
3 عبدالله بن قوام الدین محمد فراش باشی شنبه 4 صفر 1189ق نسخ 111 شناسنامه ←
45
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
5172 زین العابدین خوانساری قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
46
دانشگاه
تهران
6645 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 159 شناسنامه ←
47
مدرسه صدر بازار
اصفهان
467 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 470 شناسنامه ←
48
مرکز احیاء
قم
3728 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 243 شناسنامه ←
49
دانشگاه
تهران
2518-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
50
رضوی
مشهد
37958 محمد حسین بن عبدالله گلپایگانی قرن 13 نسخ 339 شناسنامه ←
51
وزیری
یزد
1535 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 145 شناسنامه ←
52
دانشگاه
تهران
2520-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
53
رضوی
مشهد
21569 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 237 شناسنامه ←
54
رضوی
مشهد
21371 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 146 شناسنامه ←
55
مرکز احیاء
قم
4439 بی‌کاتب قرن11 و 12 و 13 نسخ 425 شناسنامه ←
56
رضوی
مشهد
20090 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 202 شناسنامه ←
57
رضوی
مشهد
19663 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 165 شناسنامه ←
58
مرعشی
قم
11459 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 278 شناسنامه ←
59
وزیری
یزد
1826 سید اسماعیل حسینی قاینی بیرجندی 1219ق نسخ 150 شناسنامه ←
60
رضوی
مشهد
بدون شماره نامشخص - - - شناسنامه ←