اسطقس الاس الثالث

● اسطقس الاس الثالث = اسطقس الاس علی رأی اهل الصناعة / کیمیا / عربی usṭuqus-ul uss aṯ-ṯālit = usṭuqus-ul uss ‘alā ra’y-i ahl-i ṣinā‘a جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری jāber ebn-e hayyān (739 - 814) اسطقس سوم اوست مطابق با رأی اهل صناعت. در این رساله جابر می‌گوید: «هر کس در روزگار ما که مانند «سیدی جعفر بن محمد علیه الصلوة و السلام» و استادم «حربی» و «اذن الحمار المنطقی» پیدا شده باشد، به حق می‌تواند برسد. من رنج بردم و این نامه‌ها نوشتم و از رنج دیگران کاستم. باید نخست نگاشته‌های دیگران را بخوانید سپس بدینها بنگرید و اینها را هم باید به ترتیب خواند. من این نامه را اسطقس نامیدم». وی در این رساله از بلیناس یاد می‌کند و در سرتاسر آن از «حجر» سخن می‌گوید. آغاز: کتاب الاسطقس الاس الثالث علی الرای الصناعی الجدلی و هو الرای العملی التی لجابر بن حیان. بسمله الحمدلله و لا اله الا الله. اما بعد. قال الله تبارک و تعالی: جعل العالم الاصغر هو الانسان ممیز الکل شیء و هو اعلی منه و دونه انجام: ان یکون الدرس امامک لیلک نهارک. تفعل به بکتبنا. اعطاک الله و وفقک و فتح علیک بحوله. تم کتاب الاسطقس الاس الثالث بحمدالله و عونه. چاپ: با عنوان «مجموعة احد عشر كتاباً في علم الاكسير»، بمبئی، 1892م، سنگی؛ پاریس، مطبعة فول غايتينة، 54ص، 1928م [اعلام 1: 410؛ ریحانة الادب 5: 110؛ فهرست ابن ندیم 421؛ تاریخ التراث العربی 4: 309؛ دنا 809/1: در دنا بین رساله‌های مختلف اسطقس اختلاط پدید آمده است.] شرح و حواشی: 1- الکمال = منتخب تفسیر الاسطقس الثالث؛ جابر بن حیان (120- 198) 2- تفسیر الاسطقس الثالث؛ جابر بن حیان (120- 198) 3- ذیل الاسطقس الثالث؛ جابر بن حیان (120- 198)