شناسنامه کتابشناختی اثر
استقصاء النظر فی البحث عن القضاء و القدر
istiqṣā’-un naẓar fī-l baḥṯ ‘an-il qaḍā’ wa-l qadar
45
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/5131
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #5131
پدیدآور / مؤلف:
علامه حلی، حسن بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 3، ص 360
تا 363
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
استقصاء البحث و النظر فی مسائل القضاء و القدر
(istiqṣā’-ul baḥṯ wa-n naẓar fy masā’il-il qaḍā’ wa-l qadar)
اهدا / به درخواست:
اولجایتو خدابنده مغولی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله جامعی است در خصوص مسئله جبر و اختیار که مورد اختلاف عدلیه و اشاعره میباشد و حضرت علامه 17 دلیل عقلی و 18 برهان نقلی از آیات قرآن کریم بر اثبات نظریه شیعه امامیه در این باب آورده و پس از آن به ذکر ادله جبریون پرداخته و یک یک آنها را رد نموده است. یکی از علماء اهل سنت هند رسالهای بر رد این رساله نوشته و قاضی نورالله شوشتری کتاب «النور الانور فی مسئلة القضاء و القدر» را در دفع اشکالات و رد آن و تایید این رساله نگاشته است. نام کتاب «استقصاء البحث و النظر» نیز آمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الحکیم الغفار القدیم القهار العظیم الستار ... اما بعد فانه لما کان السلطان ... او لجا یتوخدا بنده محمد مالک وجه الارض ... سألنی بنظر الادلة الدالة ان للعبد اختیار فی افعاله و انه غیر مجبور علیها »
انجام اثر
« و الفرق بین الصورتین ثابت. و لتکن هذا آخر ما نورده فی هذا الکتاب و الله الموفق للصواب، و الیه المرجع و المآب. و الحمدلله »
سوابق و چاپهای اثر
بارها چاپ شده از جمله: مشهد، دار انباء الغیب، 1418 [الذریعة 31/2 و 32؛ مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49؛ کشف الحجب 24و44؛ هدیة العارفین 284/1؛ مشار عربی 49]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اجالة الفکر فی فضاء القضاء و القدر؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 31/2 و 32
مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49
کشف الحجب 24و44
هدیة العارفین 284/1
مشار عربی 49
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● استقصاء النظر فی البحث عن القضاء و القدر = استقصاء البحث و النظر فی مسائل القضاء و القدر / کلام و اعتقادات / عربی
istiqṣā’-un naẓar fī-l baḥṯ ‘an-il qaḍā’ wa-l qadar = istiqṣā’-ul baḥṯ wa-n naẓar fy masā’il-il qaḍā’ wa-l qadar
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 – 726 قمری
‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
اهدا به: اولجایتو خدابنده مغولی
رساله جامعی است در خصوص مسئله جبر و اختیار که مورد اختلاف عدلیه و اشاعره میباشد و حضرت علامه 17 دلیل عقلی و 18 برهان نقلی از آیات قرآن کریم بر اثبات نظریه شیعه امامیه در این باب آورده و پس از آن به ذکر ادله جبریون پرداخته و یک یک آنها را رد نموده است. یکی از علماء اهل سنت هند رسالهای بر رد این رساله نوشته و قاضی نورالله شوشتری کتاب «النور الانور فی مسئلة القضاء و القدر» را در دفع اشکالات و رد آن و تایید این رساله نگاشته است. نام کتاب «استقصاء البحث و النظر» نیز آمده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الحکیم الغفار القدیم القهار العظیم الستار ... اما بعد فانه لما کان السلطان ... او لجا یتوخدا بنده محمد مالک وجه الارض ... سألنی بنظر الادلة الدالة ان للعبد اختیار فی افعاله و انه غیر مجبور علیها
انجام: و الفرق بین الصورتین ثابت. و لتکن هذا آخر ما نورده فی هذا الکتاب و الله الموفق للصواب، و الیه المرجع و المآب. و الحمدلله
چاپ: بارها چاپ شده از جمله: مشهد، دار انباء الغیب، 1418 [الذریعة 31/2 و 32؛ مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49؛ کشف الحجب 24و44؛ هدیة العارفین 284/1؛ مشار عربی 49]
شرح و حواشی:
1- اجالة الفکر فی فضاء القضاء و القدر؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
نسخههای خطی این اثر
45 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
4953/1 | حیدر بن علی بن حیدر آملی عاملی | قرن 8 | شکسته نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
2992/1-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
45/1 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
644/2 | بیکاتب | 886ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
10115/35 | تاج الدین حسین مشهور به صاعد | قرن 10 | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
2314/2-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
رضوی
مشهد
|
17552 | جنابادی، عبدالجواد بن الزین | 921ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 8 |
مدرسه باقریه
مشهد
|
279/1 | عبدالجواد | من ربیع الاول 921ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 9 |
الهیات
مشهد
|
14786/1 | بیکاتب | 18 ذیقعده 956ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
919/2عکسی | محمد بن زید مشهور بلومان (؟) زبیدی | با تاریخ 923ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
13732/3 | محمد بن ابراهیم اوالی بحرانی | 959ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
7243/6 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
8508/1 | عبدالله حسینی نجفی | دهه دوم ذیحجه 1000ق | نستعلیق، نسخ | 30 | شناسنامه ← |
| 14 |
گوهرشاد
مشهد
|
927/2 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
19960 | حسینی، محمد تقی بن حسین | 1031ق | شکسته، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
314 | شاه محمد بن زین العابدین | جمادی الثانی 1042ق | شکسته نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
9500/13 | فضل الله بن مسعود | 1047ق | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 18 |
مرکز احیاء
قم
|
3809/2 | بیکاتب | 30 ذیقعده 1049ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 19 |
شهشهانی، حسین
تهران
|
بدون شماره | بیکاتب | 1074ق | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
4322/2 | حیدر بن علی بن اسماعیل هاشمی گرگی | 19 محرم 1077ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
4763/3 | عماد الدین محمود بن پیرزاده عبدالعلی | سهشنبه 20 صفر 1081ق | نستعلیق | 19 | شناسنامه ← |
| 22 |
ملی
تهران
|
2787/6 | شهاب الدین حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی | قرن 12 | شکسته نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرکز احیاء
قم
|
1673/2 | محمد ابراهیم بن عبدالله بن نظام الدین بن عبدالله بواناتی | با تاریخ 1085ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 24 |
ملی
تهران
|
1987/1 | محمود ثاقب تبریزی | قرن 12 | نستعلیق | 11 | شناسنامه ← |
| 25 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
67/1 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 26 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
10799/11 | محمد قاسم شهمیرزادی | 1100ق | نستعلیق، نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرعشی
قم
|
11678/2 | عبدالله فرزند حاجی علی، دماوندی | محرم 1115ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 28 |
دانشگاه
تهران
|
2091/2 | محمد علی بن حسن بن ندا | صفر 1119ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 29 |
گلپایگانی
قم
|
6290/7-30/170 | عبدالحسین بن شیخ محمد امین <!-- page: 363 --> شراره فتونی | قرن 13 | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 30 |
گلپایگانی
قم
|
4774/2-24/74 | نوروز علی ... رشت المسکن گیلانی الاصل | 19 جمادی الثانی 1232ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |