شناسنامه کتابشناختی اثر
استقصاء النظر فی البحث عن القضاء و القدر
istiqṣā’-un naẓar fī-l baḥṯ ‘an-il qaḍā’ wa-l qadar
45
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/5131
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #5131
پدیدآور / مؤلف:
علامه حلی، حسن بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 3، ص 360
تا 363
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
استقصاء البحث و النظر فی مسائل القضاء و القدر
(istiqṣā’-ul baḥṯ wa-n naẓar fy masā’il-il qaḍā’ wa-l qadar)
اهدا / به درخواست:
اولجایتو خدابنده مغولی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله جامعی است در خصوص مسئله جبر و اختیار که مورد اختلاف عدلیه و اشاعره میباشد و حضرت علامه 17 دلیل عقلی و 18 برهان نقلی از آیات قرآن کریم بر اثبات نظریه شیعه امامیه در این باب آورده و پس از آن به ذکر ادله جبریون پرداخته و یک یک آنها را رد نموده است. یکی از علماء اهل سنت هند رسالهای بر رد این رساله نوشته و قاضی نورالله شوشتری کتاب «النور الانور فی مسئلة القضاء و القدر» را در دفع اشکالات و رد آن و تایید این رساله نگاشته است. نام کتاب «استقصاء البحث و النظر» نیز آمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الحکیم الغفار القدیم القهار العظیم الستار ... اما بعد فانه لما کان السلطان ... او لجا یتوخدا بنده محمد مالک وجه الارض ... سألنی بنظر الادلة الدالة ان للعبد اختیار فی افعاله و انه غیر مجبور علیها »
انجام اثر
« و الفرق بین الصورتین ثابت. و لتکن هذا آخر ما نورده فی هذا الکتاب و الله الموفق للصواب، و الیه المرجع و المآب. و الحمدلله »
سوابق و چاپهای اثر
بارها چاپ شده از جمله: مشهد، دار انباء الغیب، 1418 [الذریعة 31/2 و 32؛ مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49؛ کشف الحجب 24و44؛ هدیة العارفین 284/1؛ مشار عربی 49]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اجالة الفکر فی فضاء القضاء و القدر؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 31/2 و 32
مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49
کشف الحجب 24و44
هدیة العارفین 284/1
مشار عربی 49
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● استقصاء النظر فی البحث عن القضاء و القدر = استقصاء البحث و النظر فی مسائل القضاء و القدر / کلام و اعتقادات / عربی
istiqṣā’-un naẓar fī-l baḥṯ ‘an-il qaḍā’ wa-l qadar = istiqṣā’-ul baḥṯ wa-n naẓar fy masā’il-il qaḍā’ wa-l qadar
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 – 726 قمری
‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
اهدا به: اولجایتو خدابنده مغولی
رساله جامعی است در خصوص مسئله جبر و اختیار که مورد اختلاف عدلیه و اشاعره میباشد و حضرت علامه 17 دلیل عقلی و 18 برهان نقلی از آیات قرآن کریم بر اثبات نظریه شیعه امامیه در این باب آورده و پس از آن به ذکر ادله جبریون پرداخته و یک یک آنها را رد نموده است. یکی از علماء اهل سنت هند رسالهای بر رد این رساله نوشته و قاضی نورالله شوشتری کتاب «النور الانور فی مسئلة القضاء و القدر» را در دفع اشکالات و رد آن و تایید این رساله نگاشته است. نام کتاب «استقصاء البحث و النظر» نیز آمده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الحکیم الغفار القدیم القهار العظیم الستار ... اما بعد فانه لما کان السلطان ... او لجا یتوخدا بنده محمد مالک وجه الارض ... سألنی بنظر الادلة الدالة ان للعبد اختیار فی افعاله و انه غیر مجبور علیها
انجام: و الفرق بین الصورتین ثابت. و لتکن هذا آخر ما نورده فی هذا الکتاب و الله الموفق للصواب، و الیه المرجع و المآب. و الحمدلله
چاپ: بارها چاپ شده از جمله: مشهد، دار انباء الغیب، 1418 [الذریعة 31/2 و 32؛ مکتبه العلامة الحلی، سید عبدالعزیز طباطبائی ص 49؛ کشف الحجب 24و44؛ هدیة العارفین 284/1؛ مشار عربی 49]
شرح و حواشی:
1- اجالة الفکر فی فضاء القضاء و القدر؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
نسخههای خطی این اثر
45 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
دانشسرای عالی-کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی
تهران
|
188/6 | بیکاتب | 9 شوال 1257ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 32 |
دانشگاه
تهران
|
5896/1 | میر سید حسین ابن مهدی احوال تهرانی | 4 جمادی الثانی 1280ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 33 |
مجلس
تهران
|
10006/1 | فضل الله زنجانی | 1327ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 34 |
ملی
تهران
|
3610/3 | محمد امین بن یحیی خوئی اسدی نجفی | 1336ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 35 |
ملی
تهران
|
4246/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 36 |
مرعشی
قم
|
2796/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 37 |
حقوق
تهران
|
227/2 - ج | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 38 |
مرکز مطالعات
قم
|
966/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 39 |
مرکز احیاء
قم
|
235/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 40 |
مجلس
تهران
|
14292/7 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 1 | شناسنامه ← |
| 41 |
ادبیات
تهران
|
136/2 - د | بیکاتب | بیتاریخ | - | 9 | شناسنامه ← |
| 42 |
مجلس
تهران
|
4232/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 43 |
مجلس
تهران
|
5168/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 44 |
مجلس
تهران
|
4954/13 | میر جعفر بن عبدالله حسینی | بیتاریخ | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 45 |
گلپایگانی
قم
|
6133/5-32/43 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 7 | شناسنامه ← |