شناسنامه کتابشناختی اثر
الفصول المختارة من العيون و المحاسن
al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l maḥāsin
48
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/49049
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #49049
پدیدآور / مؤلف:
علم الهدی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 24، ص 72
تا 75
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة فی فنون الکلام» دیگری به نام «العیون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالباً در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 «فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العیون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر اینکه جامع این اثر از برجستهترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است.
آغاز اثر
« الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدین و الکرم ... سألت ایدک الله ان اجمع لک فصولا من کتاب شیخنا المفید ... »
انجام اثر
« قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرین و عترته الطیبین و سلم تسلیما کثیراً. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ شده
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 244/16
الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 93 و 112-115
معجم التراث الکلامی 388/4
دنا 1036/7 (36 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الفصول المختارة من العيون و المحاسن / کلام و اعتقادات / عربی
al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l maḥāsin
علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة فی فنون الکلام» دیگری به نام «العیون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالباً در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 «فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العیون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر اینکه جامع این اثر از برجستهترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است.
آغاز: الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدین و الکرم ... سألت ایدک الله ان اجمع لک فصولا من کتاب شیخنا المفید ...
انجام: قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرین و عترته الطیبین و سلم تسلیما کثیراً.
چاپ: چاپ شده
[الذریعة 244/16؛ الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 93 و 112-115؛ معجم التراث الکلامی 388/4؛ دنا 1036/7 (36 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
48 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
11387 | بیکاتب | قرن 9-10 | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 2 |
الهیات
تهران
|
51 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
13940/1 | علی بن احمد بن کمال بن ابراهیم حسینی | 22 رمضان 950ق | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
14361 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
12530 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 176 | شناسنامه ← |
| 6 |
گوهرشاد
مشهد
|
1906 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 207 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
4186 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 179 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرکز احیاء
قم
|
3366/2 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرکز احیاء
قم
|
3053 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 105 | شناسنامه ← |
| 10 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
17/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 236 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
5392/2 | عیسی بن ابراهیم بن عبدالله لحسائی | پنجشنبه 21 جمادی الثانی 1026ق | نسخ | 126 | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
1808 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
ملک
تهران
|
2538 | محمد رضای نساج حسینی استرآبادی | پایان محرم 1077ق | نسخ | 136 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
15775/1 | عبد علی بن عبدالحسین بن فخرالدین کربلایی | 21 جمادی الثانی 1098ق | نسخ | 140 | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
1802 و 1803 و 1804 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
ادبیات
تهران
|
74/2 ـ ب | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 17 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
508 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
معصومیه
قم
|
48/2-6005 | حکیم محمد سلیم ابهری | قرن 12 | نسخ | 359 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
اصفهان
|
177 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
1927/1 | بیکاتب | 1116ق | نسخ | 148 | شناسنامه ← |
| 21 |
سپهسالار
تهران
|
1872/2 | احمد بن عبدالله بن احمد بن اسماعیل بحرانی | 27 ربیع الاول 1119ق | نسخ | 96 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرکز احیاء
قم
|
3053/2 | محمد بن شرف الدین حسینی | 23 جمادی الثانی 1153ق | نسخ | 148 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
1184/1 و 1809 و 1810 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 24 |
مرکز احیاء
قم
|
4044/2 | محمد بن شرف الدین حسینی | 23 جمادی الثانی 1153ق | نسخ | 153 | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
15796 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
1197/2 عکسی و 2101/2 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
شفتی، مهدی
اصفهان
|
49/1 | بیکاتب | با تاریخ 1264ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 28 |
مرعشی
قم
|
15803/1 | علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی | 1276ق | نسخ | 168 | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
11864 | سید محمد باقر مدرس رضوی | چهارشنبه 26 جمادی الثانی 1309ق | نسخ | 120 | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
9738/1 | سید حسن بن اسماعیل حسنی مشهور به سید حسون براقی | یک شنبه 7 رجب 1323ق | نسخ | 184 | شناسنامه ← |