نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الفصول المختارة من العيون و المحاسن

al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l maḥāsin
48 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/49049
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #49049
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 24، ص 72 تا 75
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة فی فنون الکلام» دیگری به نام «العیون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالباً در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 «فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العیون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر این‌که جامع این اثر از برجسته‌ترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است.
آغاز اثر
« الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدین و الکرم ... سألت ایدک الله ان اجمع لک فصولا من کتاب شیخنا المفید ... »
انجام اثر
« قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرین و عترته الطیبین و سلم تسلیما کثیراً. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ شده
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 244/16 الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 93 و 112-115 معجم التراث الکلامی 388/4 دنا 1036/7 (36 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الفصول المختارة من العيون و المحاسن / کلام و اعتقادات / عربی al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l maḥāsin علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری ‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045) شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة فی فنون الکلام» دیگری به نام «العیون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالباً در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 «فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العیون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر این‌که جامع این اثر از برجسته‌ترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است. آغاز: الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدین و الکرم ... سألت ایدک الله ان اجمع لک فصولا من کتاب شیخنا المفید ... انجام: قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرین و عترته الطیبین و سلم تسلیما کثیراً. چاپ: چاپ شده [الذریعة 244/16؛ الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 93 و 112-115؛ معجم التراث الکلامی 388/4؛ دنا 1036/7 (36 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

48 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
11387 بی‌کاتب قرن 9-10 نسخ 145 شناسنامه ←
2
الهیات
تهران
51 بی‌کاتب قرن 10 نسخ - شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
13940/1 علی بن احمد بن کمال بن ابراهیم حسینی 22 رمضان 950ق نسخ 210 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
14361 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 192 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
12530 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 176 شناسنامه ←
6
گوهرشاد
مشهد
1906 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 207 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
4186 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 179 شناسنامه ←
8
مرکز احیاء
قم
3366/2 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 210 شناسنامه ←
9
مرکز احیاء
قم
3053 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 105 شناسنامه ←
10
شیخ علی حیدر
مشهد
17/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 236 شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
5392/2 عیسی بن ابراهیم بن عبدالله لحسائی پنج‌شنبه 21 جمادی الثانی 1026ق نسخ 126 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
1808 نامشخص - - - شناسنامه ←
13
ملک
تهران
2538 محمد رضای نساج حسینی استرآبادی پایان محرم 1077ق نسخ 136 شناسنامه ←
14
مرعشی
قم
15775/1 عبد علی بن عبدالحسین بن فخرالدین کربلایی 21 جمادی الثانی 1098ق نسخ 140 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
1802 و 1803 و 1804 نامشخص - - - شناسنامه ←
16
ادبیات
تهران
74/2 ـ ب بی‌کاتب قرن 12 نسخ 22 شناسنامه ←
17
علامه طباطبائی
شیراز
508 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق - شناسنامه ←
18
معصومیه
قم
48/2-6005 حکیم محمد سلیم ابهری قرن 12 نسخ 359 شناسنامه ←
19
دانشگاه
اصفهان
177 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
20
ملی
تهران
1927/1 بی‌کاتب 1116ق نسخ 148 شناسنامه ←
21
سپهسالار
تهران
1872/2 احمد بن عبدالله بن احمد بن اسماعیل بحرانی 27 ربیع الاول 1119ق نسخ 96 شناسنامه ←
22
مرکز احیاء
قم
3053/2 محمد بن شرف الدین حسینی 23 جمادی الثانی 1153ق نسخ 148 شناسنامه ←
23
مرعشی
قم
1184/1 و 1809 و 1810 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
24
مرکز احیاء
قم
4044/2 محمد بن شرف الدین حسینی 23 جمادی الثانی 1153ق نسخ 153 شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
15796 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 145 شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
1197/2 عکسی و 2101/2 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
27
شفتی، مهدی
اصفهان
49/1 بی‌کاتب با تاریخ 1264ق نسخ 188 شناسنامه ←
28
مرعشی
قم
15803/1 علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی 1276ق نسخ 168 شناسنامه ←
29
رضوی
مشهد
11864 سید محمد باقر مدرس رضوی چهارشنبه 26 جمادی الثانی 1309ق نسخ 120 شناسنامه ←
30
مجلس
تهران
9738/1 سید حسن بن اسماعیل حسنی مشهور به سید حسون براقی یک شنبه 7 رجب 1323ق نسخ 184 شناسنامه ←