نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الفصول المختارة من العيون و المحاسن

al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l maḥāsin
48 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/49049
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #49049
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 24، ص 72 تا 75
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة فی فنون الکلام» دیگری به نام «العیون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالباً در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 «فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العیون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر این‌که جامع این اثر از برجسته‌ترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است.
آغاز اثر
« الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدین و الکرم ... سألت ایدک الله ان اجمع لک فصولا من کتاب شیخنا المفید ... »
انجام اثر
« قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرین و عترته الطیبین و سلم تسلیما کثیراً. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ شده
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 244/16 الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 93 و 112-115 معجم التراث الکلامی 388/4 دنا 1036/7 (36 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الفصول المختارة من العيون و المحاسن / کلام و اعتقادات / عربی al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l maḥāsin علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری ‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045) شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة فی فنون الکلام» دیگری به نام «العیون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالباً در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 «فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العیون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر این‌که جامع این اثر از برجسته‌ترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است. آغاز: الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدین و الکرم ... سألت ایدک الله ان اجمع لک فصولا من کتاب شیخنا المفید ... انجام: قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرین و عترته الطیبین و سلم تسلیما کثیراً. چاپ: چاپ شده [الذریعة 244/16؛ الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 93 و 112-115؛ معجم التراث الکلامی 388/4؛ دنا 1036/7 (36 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

48 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
687 و 1813 عکسی شمس الدین محمد طالقانی بی‌تاریخ نسخ 346 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
1796 و 1797 و 1798 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
1799 و 1800 و 1801 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
4
ملک
تهران
6423/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 101 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
2623 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 166 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
9882 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 74 شناسنامه ←
7
حقوق
تهران
257/2 - ج بی‌کاتب بی‌تاریخ - 64 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
1672 نامشخص - - - شناسنامه ←
9
وزیری
یزد
2257/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 173 شناسنامه ←
10
دانشگاه
تهران
770/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 144 شناسنامه ←
11
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
226 محمد شریعتی 24 جمادی الاول 1362ق، به دستور آیة الله بروجردی نسخ 180 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
1805 و 1806 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
13
رضوی
مشهد
7820 عبدالصاحب آل شیخ عمران بن شیخ موسی دجیلی 20 جمادی الثانی 1345ق مختلف 282 شناسنامه ←
14
ملی
تهران
2493 محمد حسن جواهری 1343ق نستعلیق، نسخ 175 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
1403 و 1807 و 1811 و 1812 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
16
مفتی الشیعه
قم
40/1 سید ابوالقاسم (محرر) موسوی نجفی اصفهانی 1 ربیع الاول 1339ق نسخ 97 شناسنامه ←
17
رضوی
مشهد
7819 محمد حسن بن مرحوم شیخ صادق لاهیجانی دوشنبه 26 شوال 1309ق، حسب فرمایش آقا میرزا صادق خان امیر الشعراء نواده قائم مقام فراهانی و پیش خدمت خاصه شاهزاده مظفرالدین میرزا ولیعهد دولت علیه ایران نسخ 408 شناسنامه ←
18
ادبیات
تهران
119 - ج بی‌کاتب 5 صفر 1325ق نسخ 228 شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
9738/1 سید حسن بن اسماعیل حسنی مشهور به سید حسون براقی یک شنبه 7 رجب 1323ق نسخ 184 شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
11864 سید محمد باقر مدرس رضوی چهارشنبه 26 جمادی الثانی 1309ق نسخ 120 شناسنامه ←
21
مرعشی
قم
15803/1 علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی 1276ق نسخ 168 شناسنامه ←
22
شفتی، مهدی
اصفهان
49/1 بی‌کاتب با تاریخ 1264ق نسخ 188 شناسنامه ←
23
مرعشی
قم
1197/2 عکسی و 2101/2 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
15796 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 145 شناسنامه ←
25
مرکز احیاء
قم
4044/2 محمد بن شرف الدین حسینی 23 جمادی الثانی 1153ق نسخ 153 شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
1184/1 و 1809 و 1810 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
27
مرکز احیاء
قم
3053/2 محمد بن شرف الدین حسینی 23 جمادی الثانی 1153ق نسخ 148 شناسنامه ←
28
سپهسالار
تهران
1872/2 احمد بن عبدالله بن احمد بن اسماعیل بحرانی 27 ربیع الاول 1119ق نسخ 96 شناسنامه ←
29
ملی
تهران
1927/1 بی‌کاتب 1116ق نسخ 148 شناسنامه ←
30
دانشگاه
اصفهان
177 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←