العلم اللدنی و الکسبی

● العلم اللدنی و الکسبی = العلم الاکتسابی (رسالة فی) = رسالة فی مهیة العلم و العالم و المعلوم / فلسفه / عربی al-‘ilm-ul ladunnī wa-l kasbī = al-‘ilm-ul iktisābī (r.-un fī) = r.-un fī mahīyyat-il ‘ilm wa-l ‘ālam wa-l ma‘lūm ؟ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) رساله‌ای کوتاه، که علم را به تعلیم اکتسابی و تعلیم ربانی تقسیم نموده و پس از توضیح علم اکتسابی، تعلیم ربانی را به سه گونه تقسیم نموده است: 1. تصریح الأمر الغیبی؛ 2. التعریض عن الأمر الغیبی؛ 3. اتیان المعجزة. خواجه در این رساله از فرق نبوت و رسالت یاد کرده و از حضرت مولی (ع) نقل کرده که «قال (ع) یحکی عن صاحب هند موسی انه شرح کتابه فکان حمل اربعین جملا و لو اذن الله و رسوله لشرعت فی شرح معانی الفاتحه حتی یبلغ مثل ذلک». آغاز: اعلم وفقنا الله تعالی و ایاک انه لابد من معرفة العلم و العالم و المعلوم. فالعلم تصور النفس الناطقة المطمئنة الکلیة حقایق الاشیاء المجردة عن المواد کمیة و کیفیة مفردة كانت او مرکبة. انجام: فیعبر النفس عنه كما یشاء بلا انقطاع و نسیان. ذلک فضل الله یؤتیه من يشاء من عباده و حسبنا الله و نعم الوکیل. چاپ: مشار عربی ص468؛ طهران، 1315، رقعی، 2ص (صص 106-107) در هامش المشاعر [دنا 602/7 (6 نسخه)؛ الذریعة 323/15؛ هدية العارفين 131/2؛ احوال و آثار خواجه، چاپ جدید، ص 574]