شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح نصاب الصبیان
š.-e nesāb-os-sebyān
69
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/41800
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41800
پدیدآور / مؤلف:
دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 20، ص 859
تا 864
زبان و قالب:
عربی به فارسی
(translation)
ردههای موضوعی:
لغت
اثر مرتبط / وابسته به:
نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» میباشد.
آغاز اثر
« بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... »
انجام اثر
« علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)
نسخههای منزوی 1994/3
الذریعة 131/13 و 106/14
مستدرکات أعیان الشیعة 250/3
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● شرح نصاب الصبیان / لغت / عربی به فارسی
š.-e nesāb-os-sebyān
دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین، ق10 قمری
dašt bayāzī, mohammad karīm ebn-e fasīh-od-dīn (- 16c)
وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)
پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» میباشد.
آغاز: بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ...
انجام: علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام
چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
[دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)؛ نسخههای منزوی 1994/3؛ الذریعة 131/13 و 106/14؛ مستدرکات أعیان الشیعة 250/3]
نسخههای خطی این اثر
69 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
16680 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
وزیری
یزد
|
2643 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 57 | شناسنامه ← |
| 3 |
معصومیه
قم
|
151 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 77 | شناسنامه ← |
| 4 |
مدرسه ولیعصر تبریز
تبریز
|
24/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 5 |
مسجد اعظم
قم
|
644 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 95 | شناسنامه ← |
| 6 |
طبسی
قم
|
670/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 157 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
17893 ض | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
نوربخش
تهران
|
274 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 330 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
ض13212 | بیکاتب | 1372ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 10 |
گوهرشاد
مشهد
|
988 | میرزا عبدالکریم بن حاجی میرزا عبدالحسین خان بن آمیرزا علی رضا مستوفی | جمعه 3 ذیحجه 1332ق، حسب فرمایش پدرش که با او هم این نسخه را مقابله کرده و کاتب گوید که از حیث صحت و نوشتن بهتر از نسخههای چاپی است | نستعلیق | 188 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
5001 | ابوطالب بن محمد حسنی حسینی اصفهانی | پنجشنبه 18 ذیقعده 1324ق | نستعلیق | 76 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
7265 | آقا علی | جمادی الثانی 1311ق | نستعلیق | 96 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
7859 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 132 | شناسنامه ← |
| 14 |
حوزه علمیه
آشتیان
|
53بخش یکم | میرزا آقا فرزند میرزا حسن | 21 جمادی الاول 1287ق | نستعلیق، شکسته | 115 | شناسنامه ← |
| 15 |
مدیر شانه چی
مشهد
|
23 | بیکاتب | 1272ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
5579 | بیکاتب | شنبه 25 شوال 1267ق | نسخ | 48 | شناسنامه ← |
| 17 |
گلپایگانی
قم
|
4552-23/72 | جواد بن اسماعیل حسینی تفرشی | جمادی الثانی 1266ق | نستعلیق، نسخ | 107 | شناسنامه ← |
| 18 |
ملک
تهران
|
1817/1 | محمد علی درگزینی | با تاریخ 1264ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 19 |
مرعشی
قم
|
3121 | محمد علی حسینی تفریشی قمی | ذیقعده 1261ق | نستعلیق | 82 | شناسنامه ← |
| 20 |
مرکز مطالعات
قم
|
536/1 | عبدالله بن ملا سلیمان خانقاهی الاصل | 13 صفر 1261ق | نسخ | 95 | شناسنامه ← |
| 21 |
امام صادق
چالوس
|
322 | بیکاتب | جمادی الثانی 1260ق | نستعلیق | 85 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
118/10 | بیکاتب | 23 رمضان 1259ق | نستعلیق | 209 | شناسنامه ← |
| 23 |
حوزه علمیه
آشتیان
|
34 بخش یکم | محمد باقر ابن کربلائی حسین آشتیانی قمی | ربیع الثانی 1259ق | نستعلیق | 99 | شناسنامه ← |
| 24 |
دانشگاه
تهران
|
5085/2 | بهرام بن محمد تقی خانا | پنجشنبه 14 ربیع الثانی 1255ق | نسخ | 109 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
36646 | محمد جعفر | سهشنبه 11 جمادی الثانی 1250ق، مهر: «فخر الاطباء 1278» (بیضی) | نستعلیق | 155 | شناسنامه ← |
| 26 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
1039/1 | محمد جعفر بن محمد حسین | سهشنبه 11 جمادی الثانی 1250ق | - | 155 | شناسنامه ← |
| 27 |
ملک
تهران
|
4809/4 | محمد حسین بن محمد جعفر شیرازی | 14 جمادی الاول 1248ق | نستعلیق، نسخ | 31 | شناسنامه ← |
| 28 |
دانشسرای عالی-کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی
تهران
|
99 | بیکاتب | صفر 1245ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 29 |
گلپایگانی
قم
|
2650/5-14/100 | بیکاتب | 1 رمضان 1239ق | نستعلیق، شکسته، نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 30 |
گوهرشاد
مشهد
|
1455/2 | بیکاتب | رجب 1227ق | نسخ | - | شناسنامه ← |