نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح نصاب الصبیان

š.-e nesāb-os-sebyān
69 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41800
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41800
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 20، ص 859 تا 864
زبان و قالب: عربی به فارسی (translation)
رده‌های موضوعی: لغت
اثر مرتبط / وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... »
انجام اثر
« علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1125/6-1127 (61 نسخه) نسخه‌های منزوی 1994/3 الذریعة 131/13 و 106/14 مستدرکات أعیان الشیعة 250/3

متن فنخا

● شرح نصاب الصبیان / لغت / عربی به فارسی š.-e nesāb-os-sebyān دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین، ق10 قمری dašt bayāzī, mohammad karīm ebn-e fasīh-od-dīn (- 16c) وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640) پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» می‌باشد. آغاز: بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... انجام: علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور). [دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 1994/3؛ الذریعة 131/13 و 106/14؛ مستدرکات أعیان الشیعة 250/3]

نسخه‌های خطی این اثر

69 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
22907 بی‌کاتب 986ق نسخ - شناسنامه ←
2
میبدی
مشهد
255 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 118 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
3968 محمد حسین کاتب 1010ق نستعلیق 122 شناسنامه ←
4
حقوق
تهران
37 - د محمد مقیم 22 رجب 1023ق نستعلیق 143 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
2426 عبدالرزاق بن میرزا نصر الله معلم سلطان آبادی 1041ق نستعلیق 212 شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
5044 بی‌کاتب 1049ق نستعلیق 102 شناسنامه ←
7
عاطفی، حسن
کاشان
بدون شماره عبدالهادی بن وجیه الدین شهرستانی غره محرم 1049ق نستعلیق - شناسنامه ←
8
خادم حسینی
تبریز
26 بی‌کاتب شنبه 7 ربیع الاول 1057ق نسخ 105 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
7707/2 قربانعلی 25 رجب 1076ق، حسب خواهش ملا نصرالله - 96 شناسنامه ←
10
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
303/1 بی‌کاتب سه شنبه 3 جمادی الثانی 1083ق - 82 شناسنامه ←
11
علامه طباطبائی
شیراز
624 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
12019 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 102 شناسنامه ←
13
رضوی
مشهد
27698 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 71 شناسنامه ←
14
رضوی
مشهد
27734 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 26 شناسنامه ←
15
دائرة المعارف
تهران
374 رحیم بن اسدالله کرمانی 17 شوال 1103ق نسخ 92 شناسنامه ←
16
گلپایگانی
قم
2/185-365 بی‌کاتب رمضان 1109ق نستعلیق 91 شناسنامه ←
17
گوهرشاد
مشهد
498/3 بی‌کاتب 1110ق نستعلیق - شناسنامه ←
18
دائرة المعارف
تهران
414 محمد نصیر ابن محمد نصیر 1114ق نستعلیق 167 شناسنامه ←
19
طبسی
قم
479 بی‌کاتب شوال 1115ق نسخ 116 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
15680 بی‌کاتب 3 جمادی الاول 1130ق نستعلیق 100 شناسنامه ←
21
مجلس
تهران
14316 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 166 شناسنامه ←
22
علامه طباطبائی
شیراز
625 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
23
دانشگاه
اصفهان
128 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 176 شناسنامه ←
24
دانشگاه
اصفهان
21/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
14892/2 بی‌کاتب حدود قرن 13 نسخ 61 شناسنامه ←
26
ادبیات
اصفهان
17 نامشخص - - - شناسنامه ←
27
دارالحدیث
قم
242 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 45 شناسنامه ←
28
گلپایگانی
قم
2043/2-11/143 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 84 شناسنامه ←
29
گلپایگانی
قم
2969-15/209 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته، نسخ 46 شناسنامه ←
30
گلپایگانی
قم
5942/2-30/12 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 18 شناسنامه ←