شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح الحکمة العرشیة
š.-ul-ḥikmat-il ‘aršīyya
پیوند کوتاه:
/w/39212
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39212
پدیدآور / مؤلف:
احسائی، احمد بن زین الدین
تاریخ و سده تألیف:
1236 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 19، ص 543
تا 547
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فلسفه
عناوین دیگر و همتراز:
شرح العرشیة
(š.-ul ‘aršīyya)
اهدا / به درخواست:
آخوند ملا مشهد بن ملا حسینعلی شبستری
محل تألیف:
کرمانشاه
اثر مرتبط / وابسته به:
الحکمة العرشیة = عرشیة؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979-1050)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است به عنوان «قال، قال»، بر کتاب عرشیه ملاصدرا که در سه جزء نگاشته است: جزء اول فی المبدأ که در 26 ذیحجه 1234ق پایان یافت و جزء سوم فی المعاد که در چهارشنبه 27 ربیع الاول 1236ق در کرمانشاهان به پایان رسید؛ مشتمل بر مباحثی درباره مبدأ و معاد و نشأه آخرة و نظر شارح بیشتر بر رد متن است.
آغاز اثر
« بسمله، الحمدلله رب العالمین الرحمن الرحیم مالک یوم الدین ... اما بعد فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین الاحسائی ان جناب المحترم ... الملا حسین علی الشبستری ... قد التمس منی ... »
انجام اثر
« الی هنا انتهى کلامه و اراد بعلماء السوء علماء الظاهر ... و صلى الله علی محمد و آله سادات الزمان الى هنا ما اردت كتابتة على هذه الرساله المسماة بالعرشيه التى وضعها في المبدء و المعاد وقع الفراغ و من تسویدها بقلم مؤلفها العبدا المسكین احمد بن زین الدین ابراهیم بن صفوبن ابراهیم ... سبع ساعات و نصف تقریبا من ليلة الاربعاء السابع و العشرين من شهر ربيع المولود سنه السادسة و الثلاثين بعد المأتين و الالف ... بدار الامارة كرمان شاهان ... حامداً مصلياً تائبا مستغفراً »
سوابق و چاپهای اثر
کرمان، سعادت، 1361ش، 3 جلد
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة شرح العرشیة؛ بارفروشی مازندرانی، محمد بن مقیم (1281-1196)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
فهرست کتب شیخ احسایی ص 32
58/7 و الذریعه 334/13 رقم 1227 و 244/15 و 368/13
ریحانة الادب 42/1
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● شرح الحکمة العرشیة = شرح العرشیة / فلسفه / عربی
š.-ul-ḥikmat-il ‘aršīyya = š.-ul ‘aršīyya
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
وابسته به: الحکمة العرشیة = عرشیة؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979-1050)
به درخواست: آخوند ملا مشهد بن ملا حسینعلی شبستری
تاریخ تألیف: 27 ربیع الاول 1236ق؛ محل تألیف: کرمانشاه
شرح مفصلی است به عنوان «قال، قال»، بر کتاب عرشیه ملاصدرا که در سه جزء نگاشته است: جزء اول فی المبدأ که در 26 ذیحجه 1234ق پایان یافت و جزء سوم فی المعاد که در چهارشنبه 27 ربیع الاول 1236ق در کرمانشاهان به پایان رسید؛ مشتمل بر مباحثی درباره مبدأ و معاد و نشأه آخرة و نظر شارح بیشتر بر رد متن است.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین الرحمن الرحیم مالک یوم الدین ... اما بعد فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین الاحسائی ان جناب المحترم ... الملا حسین علی الشبستری ... قد التمس منی ...
انجام: الی هنا انتهى کلامه و اراد بعلماء السوء علماء الظاهر ... و صلى الله علی محمد و آله سادات الزمان الى هنا ما اردت كتابتة على هذه الرساله المسماة بالعرشيه التى وضعها في المبدء و المعاد وقع الفراغ و من تسویدها بقلم مؤلفها العبدا المسكین احمد بن زین الدین ابراهیم بن صفوبن ابراهیم ... سبع ساعات و نصف تقریبا من ليلة الاربعاء السابع و العشرين من شهر ربيع المولود سنه السادسة و الثلاثين بعد المأتين و الالف ... بدار الامارة كرمان شاهان ... حامداً مصلياً تائبا مستغفراً
چاپ: کرمان، سعادت، 1361ش، 3 جلد
[فهرست کتب شیخ احسایی ص 32؛ 58/7 و الذریعه 334/13 رقم 1227 و 244/15 و 368/13؛ ریحانة الادب 42/1]
شرح و حواشی:
1- حاشیة شرح العرشیة؛ بارفروشی مازندرانی، محمد بن مقیم (1281-1196)
نسخههای خطی این اثر
63 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مدرسه غرب
همدان
|
678 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
معصومیه
قم
|
68/4-6009 | مهدی بن عبدالرحیم | بیتاریخ | نسخ | 202 | شناسنامه ← |
| 3 |
فیضیه
قم
|
1078 | جواد بن مرحوم الحاج قاسم النجار | بیتاریخ | نسخ | 678 | شناسنامه ← |
| 4 |
مدرسه سلطانی
کاشان
|
210 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 247 | شناسنامه ← |
| 5 |
طبسی
قم
|
536 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 175 | شناسنامه ← |
| 6 |
امیرالمؤمنین
بشرویه
|
78/8 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 168 | شناسنامه ← |
| 7 |
وزیری
یزد
|
1599 | بیکاتب | 1427 و 1236 (که ظاهراً تاریخ تألیف است) | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 8 |
فیضیه
قم
|
1008 | جواد بن حاج قاسم نجار | بیتاریخ | نسخ | 339 | شناسنامه ← |
| 9 |
فیضیه
قم
|
1492 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 190 | شناسنامه ← |
| 10 |
الهیات
تهران
|
12/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 193 | شناسنامه ← |
| 11 |
امام صادق
قزوین
|
1409/3 | بیکاتب | اواخر قرن 13 | نسخ | 26 | شناسنامه ← |
| 12 |
امام صادق
قزوین
|
1409/2 | بیکاتب | اواخر قرن 13 | نسخ | 62 | شناسنامه ← |
| 13 |
دائرة المعارف
تهران
|
1215 | احمد حسینی | 24 شعبان قرن 13 | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
4426/2 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
1202/9-طباطبائی | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 16 |
حقوق
تهران
|
283 - ج | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 287 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
13569/32 | بیکاتب | قرن 13 | - | 2 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
8646 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 153 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
کاشان
|
38 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 20 |
گوهرشاد
مشهد
|
1959 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 166 | شناسنامه ← |
| 21 |
گلپایگانی
قم
|
5048-25/138 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 134 | شناسنامه ← |
| 22 |
مسجد اعظم
قم
|
3462/3 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 23 |
وزیری
یزد
|
1750 | سید احمد | قرن 13 | نستعلیق | 110 | شناسنامه ← |
| 24 |
مدرسه رضویه
قم
|
37 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 201 | شناسنامه ← |
| 25 |
الهیات
تهران
|
636 | حسین بن احمد حسینی | جمعه 17 ربیع الثانی 1292ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 26 |
امام صادق
چالوس
|
245/1 | محمد تقی بن ملا اسمعیل کجوری مشهور به قاضی | 1271ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 27 |
حججی
نجف آباد
|
31 | بیکاتب | پنجشنبه 2 شعبان 1268ق | نسخ | 222 | شناسنامه ← |
| 28 |
ملی
تهران
|
18731 | محمد کریم | 1267ق | - | 368 | شناسنامه ← |
| 29 |
مسجد اعظم
قم
|
3407/2 | رجبعلی اصفهانی | 28 شوال 1265ق | نستعلیق | 131 | شناسنامه ← |
| 30 |
میبدی
مشهد
|
198 | بیکاتب | 1265ق | نسخ | 274 | شناسنامه ← |