شناسنامه کتابشناختی اثر
سلسلة الذهب
selselat-oz zahab
پیوند کوتاه:
/w/36398
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #36398
پدیدآور / مؤلف:
جامی، عبدالرحمن بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
876 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 18، ص 325
تا 334
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
شعر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ششمین مثنوی از «هفت اورنگ» جامی است که به وزن «هفت پیکر» سروده شده و در آن مطالب عرفانی و تربیتی به شیوه حکایت و تمثیل آمده است. این مثنوی در سه دفتر نظم شده: دفتر 1. در عرفان و اخلاق و کلام و در پایان بخشی به نام «اعتقاد نامه» دارد که به نام پسر استاد خود، یعنی پسر خواجه عبیدالله احرار، سروده، تاریخ سرودن اول ذیقعده 876ق است. آغاز: «لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام»، انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر ×× ختم الله لى بما هو خير»؛ دفتر 2. در عشق روحانی، به سال 890 سروده شده، آغاز: «بشنو ای گوش برفسانه عشق ×× از صریر قلم ترانه عشق»، انجام: «هم بدین حرف این خجسته کلام ×× ختم شد و السلام و الاكرام»؛ دفتر 3. وی این دفتر را به نام پادشاه عثمانی بایزید دوم (ش 886 تا 918ق) در آئین کشورداری، در پانصد بیت سرود، برخی نام این مثنوی را از روی شعر زیر «تحفه شاهی» نهادهاند: «لیک از آنجا که تحفه شاهست ×× یاد کرد کمین هوا خواهست»، آغاز: «حمد ایزد نه کار تست ای دل ×× هر چه کار تو بار تست ای دل»، انجام: «بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلى و الجود».
آغاز اثر
« لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام »
انجام اثر
« بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلی و الجود »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج3، صص3054-3055؛ لاهور، سنگی، 1345ق/1927م، وزیری بزرگ، 435ص؛ هند، مطبع حیدری، 1289ق، 466ص (درهامش)؛ کانپور، سنگی، 1874م، وزیری، 467ص
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 176/6 - 181 (158 نسخه)
نسخههای منزوی 2914/4 - 2920 و 325/2
الذریعة 188/9 و 216/12 و 210/29
کشف الظنون 996/2
مشترک پاکستان 528/7
مكتبة امیرالمؤمنین 415/2 و 416/2
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● سلسلة الذهب / شعر / فارسی
selselat-oz zahab
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تاریخ تألیف: اول ذیقعده 876ق
ششمین مثنوی از «هفت اورنگ» جامی است که به وزن «هفت پیکر» سروده شده و در آن مطالب عرفانی و تربیتی به شیوه حکایت و تمثیل آمده است. این مثنوی در سه دفتر نظم شده: دفتر 1. در عرفان و اخلاق و کلام و در پایان بخشی به نام «اعتقاد نامه» دارد که به نام پسر استاد خود، یعنی پسر خواجه عبیدالله احرار، سروده، تاریخ سرودن اول ذیقعده 876ق است. آغاز: «لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام»، انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر ×× ختم الله لى بما هو خير»؛ دفتر 2. در عشق روحانی، به سال 890 سروده شده، آغاز: «بشنو ای گوش برفسانه عشق ×× از صریر قلم ترانه عشق»، انجام: «هم بدین حرف این خجسته کلام ×× ختم شد و السلام و الاكرام»؛ دفتر 3. وی این دفتر را به نام پادشاه عثمانی بایزید دوم (ش 886 تا 918ق) در آئین کشورداری، در پانصد بیت سرود، برخی نام این مثنوی را از روی شعر زیر «تحفه شاهی» نهادهاند: «لیک از آنجا که تحفه شاهست ×× یاد کرد کمین هوا خواهست»، آغاز: «حمد ایزد نه کار تست ای دل ×× هر چه کار تو بار تست ای دل»، انجام: «بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلى و الجود».
آغاز: لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام
انجام: بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلی و الجود
چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3054-3055؛ لاهور، سنگی، 1345ق/1927م، وزیری بزرگ، 435ص؛ هند، مطبع حیدری، 1289ق، 466ص (درهامش)؛ کانپور، سنگی، 1874م، وزیری، 467ص
[دنا 176/6 - 181 (158 نسخه)؛ نسخههای منزوی 2914/4 - 2920 و 325/2؛ الذریعة 188/9 و 216/12 و 210/29؛ کشف الظنون 996/2؛ مشترک پاکستان 528/7؛ مكتبة امیرالمؤمنین 415/2 و 416/2]
نسخههای خطی این اثر
158 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
مرکز احیاء
قم
|
1855/1 | شاهمراد بن نظر علی کاتب | جمادی الاول 1074ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 92 |
سلطنتی
تهران
|
318/5 | بیکاتب | 1038ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 93 |
نوربخش
تهران
|
403/1 | بیکاتب | 1085ق | نستعلیق | 157 | شناسنامه ← |
| 94 |
سلطنتی
تهران
|
318/6 | بیکاتب | 1038ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 95 |
ملی
تهران
|
27273 | بیکاتب | 1089ق | - | - | شناسنامه ← |
| 96 |
سلطنتی
تهران
|
318/7 | بیکاتب | 1038ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 97 |
دانشگاه
تهران
|
7785/15 | بیکاتب | 22 شعبان 1099ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 98 |
وزیری
یزد
|
788/3 | بیکاتب | اوایل قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 99 |
گلپایگانی
قم
|
7339/1-37/129 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 100 |
مجلس
تهران
|
173 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نستعلیق | 168 | شناسنامه ← |
| 101 |
ملی
تهران
|
1195 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 148 | شناسنامه ← |
| 102 |
ملی
تهران
|
16810 | بیکاتب | 1108ق | - | 141 | شناسنامه ← |
| 103 |
مجلس
تهران
|
13835/1 | بیکاتب | ربیع الاول 1112ق | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 104 |
دائرة المعارف
تهران
|
1679 | بیکاتب | 15 جمادی الثانی 1120ق | نستعلیق | 172 | شناسنامه ← |
| 105 |
دانشگاه
تهران
|
498-ف | بیکاتب | ربیع الاول 1150ق | نستعلیق | 150 | شناسنامه ← |
| 106 |
ملک
تهران
|
5219 | بیکاتب | 1150ق | نستعلیق | 203 | شناسنامه ← |
| 107 |
سلطنتی
تهران
|
321/1 تا 321/3 | محمد رضا | 29 ربیع الاول 1187ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 108 |
گوهرشاد
مشهد
|
750/3 | بیکاتب | 1199ق و جمادی الثانی 1201ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 109 |
گلپایگانی
قم
|
4039/2-20/159 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 110 |
مسجد اعظم
قم
|
2115/2 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 85 | شناسنامه ← |
| 111 |
رضوی
مشهد
|
13226 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 112 |
فرهنگ و ارشاد
کاشان
|
86/1 | محمد بن محمد نبی سجستانی | 1215ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 113 |
مجلس
تهران
|
9425/1 | محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی | حدود 1216ق | نستعلیق | 89 | شناسنامه ← |
| 114 |
مجلس
تهران
|
9425/3 | بیکاتب | حدود 1216ق | نستعلیق | 26 | شناسنامه ← |
| 115 |
مجلس
تهران
|
9425/2 | محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی | حدود 1216ق | نستعلیق | 35 | شناسنامه ← |
| 116 |
سلطنتی
تهران
|
1734 | محی الدین نقش بندی | 12 ربیع الاول 1226ق | نستعلیق | 450 | شناسنامه ← |
| 117 |
رضوی
مشهد
|
4614/1حاشیه | شکر الله اردلانی سنندجی | 1231ق، برای میرزا معصوم طبیب اصفهانی | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 118 |
الهیات
مشهد
|
669/1 | سید حسن حسینی | شنبه 7 جمادی الاول 1231ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 119 |
مجلس
تهران
|
2672/1 | بیکاتب | 1239ق | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 120 |
ملی
تهران
|
1184 | بیکاتب | رمضان 1240ق | نستعلیق | 78 | شناسنامه ← |