نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اختلاف الناس فی امر النفس و العقل

ixtilāf-un nās fī amr-in nafs wa-l ‘aql
13 نسخه ثبت‌شده قرن 11 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/3451
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #3451
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 2، ص 382 تا 383
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فلسفه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
امر النفس و امر العقل (amr-un nafs wa amr-ul ‘aql) رسالة الى الكيا ابی جعفر محمد بن حسین مرزبان (r.-un ila-l kīyā abī-ja‘far muḥammad ibn-i ḥusayn-i marzbān)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

نامه ای است که ابن سینا به «الکیا الجلیل ابو جعفر محمد بن الحسین بن المرزبان» نوشته و به‌نام «اختلاف الناس فی امر النفس و العقل» هم خوانده می‌شود. شیخ در پایان گوید: کتابی به نام «انصاف» نگاشتم، دانشمندان را در آنجا به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نمودم و میان ایشان با انصاف گفتگو نمودم، و مشکلات «فصوص» و «اثولوجیا» را با همه شکی که در اثولوجیا هست بازگشودم و ضعف بغدادیان را نشان دادم، و این کتاب که 28 هزار مسأله در برداشت در یک پیشآمد از من ربوده شد، و بازسازی آن دشوار است، پس بایستی همانند اسکندر و ثامسیطوس و محیی و مهمتر از آنان فارابی رفتار کنم، و از بد خطی پوزش می‌خواهم که دو سال است بیماری، از نامه نگاری من جلوگیری کرده است و این نخستین نامه است که می‌نویسم.
آغاز اثر
« کیائی طال الله بقاء الکیاء الفاضل اوحد دام عزه و تأییده و نعمته. .. و وصل کتاب الکیاء الفاضل الاوحد. ..والذی ذکره من اختلاف الناس فی امر النفس و العقل... »
انجام اثر
« ..و كانت قد اقعدتنی وکفت يدی عن الخط و الكتابة و هذا اول ما (کتبت ) بیدی و هو من برکات معرفته. »
سوابق و چاپ‌های اثر
عبدالرحمان بدوی این رساله را از روی نسخه لیدن و مجموعه موجود در دارالکتب مصر، با رساله «مباحثات» در ضمن کتاب «ارسطو عند العرب» به سال 1947م چاپ و پخش کرده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
پل کراوس خاورشناس از این عبارت ابن سینا استنباط می‌کند که بوعلی سینا در نسبت اثولوجیا به ارسطو تردید داشته است. ن.گ: بدوی حاشیه ص121 «ارسطو عند العرب» چاپ 1947م فهرست مصنفات 20 دنا 1: 422 (10 نسخه)

متن فنخا

● اختلاف الناس فی امر النفس و العقل = امر النفس و امر العقل = رسالة الى الكيا ابی جعفر محمد بن حسین مرزبان / فلسفه / عربی ixtilāf-un nās fī amr-in nafs wa-l ‘aql = amr-un nafs wa amr-ul ‘aql = r.-un ila-l kīyā abī-ja‘far muḥammad ibn-i ḥusayn-i marzbān ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) نامه ای است که ابن سینا به «الکیا الجلیل ابو جعفر محمد بن الحسین بن المرزبان» نوشته و به‌نام «اختلاف الناس فی امر النفس و العقل» هم خوانده می‌شود. شیخ در پایان گوید: کتابی به نام «انصاف» نگاشتم، دانشمندان را در آنجا به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نمودم و میان ایشان با انصاف گفتگو نمودم، و مشکلات «فصوص» و «اثولوجیا» را با همه شکی که در اثولوجیا هست [پل کراوس خاورشناس از این عبارت ابن سینا استنباط می‌کند که بوعلی سینا در نسبت اثولوجیا به ارسطو تردید داشته است. ن.گ: بدوی حاشیه ص121 «ارسطو عند العرب» چاپ 1947م ] بازگشودم و ضعف بغدادیان را نشان دادم، و این کتاب که 28 هزار مسأله در برداشت در یک پیشآمد از من ربوده شد، و بازسازی آن دشوار است، پس بایستی همانند اسکندر و ثامسیطوس و محیی و مهمتر از آنان فارابی رفتار کنم، و از بد خطی پوزش می‌خواهم که دو سال است بیماری، از نامه نگاری من جلوگیری کرده است و این نخستین نامه است که می‌نویسم. آغاز: کیائی طال الله بقاء الکیاء الفاضل اوحد دام عزه و تأییده و نعمته. .. و وصل کتاب الکیاء الفاضل الاوحد. ..والذی ذکره من اختلاف الناس فی امر النفس و العقل... انجام: ..و كانت قد اقعدتنی وکفت يدی عن الخط و الكتابة و هذا اول ما (کتبت ) بیدی و هو من برکات معرفته. چاپ: عبدالرحمان بدوی این رساله را از روی نسخه لیدن و مجموعه موجود در دارالکتب مصر، با رساله «مباحثات» در ضمن کتاب «ارسطو عند العرب» به سال 1947م چاپ و پخش کرده است. [فهرست مصنفات 20؛ دنا 1: 422 (10 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

13 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
2441/10 عبد الرشید قرن 11 نستعلیق 3 شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
2106/7 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 3 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
286/30 شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی 1072ق نستعلیق 1 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
1255/2 محمد بن نعمت طبسی 1091ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
14473/14 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 1 شناسنامه ←
6
مرعشی
قم
15113/12 سید اسدالله صفوی ماسالی مصطفوی قرن 14 نسخ 2 شناسنامه ←
7
شیخ علی حیدر
مشهد
491/3 سعدالله بن عیسی امیرخان شهر رمضان نسخ 2 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
14280/57 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 2 شناسنامه ←
9
ملی
تهران
1384/4 عبدالقادر اردوبادی بی‌تاریخ نسخ 4 شناسنامه ←
10
سپهسالار
تهران
1216/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 2 شناسنامه ←
11
نوربخش
تهران
113/4 محمد صالح بن محمد رضا طالقانی ساوجبلاغی بی‌تاریخ نستعلیق 3 شناسنامه ←
12
مهدوی
تهران
591 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
13
ملی
تهران
2222/7 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 2 شناسنامه ←