نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ریاض الملوک فی ریاضات السلوک

rīyāz-ol molūk fī rīyāzāt-ol-solūk
15 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34171
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34171
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 17، ص 402 تا 403
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: داستان
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترجمه سلوآن المطاع (t.ye solvān-ol-motā‘)
اهدا / به درخواست: سلطان اویس بهادرخان پادشاه جلایری
اثر مرتبط / وابسته به: سلوان المطاع فی عدوان الاتباع؛ ابن ظفر، محمد بن عبدالله (497-565)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ترجمه‌ای است با دگرگونی از «سلوان المطاع فی عدوان الطباع» ابن ظفر مکی اندلسی، در اخلاق عملی، به روش کلیله و دمنه از زبان جانوران و پرندگان (که با امثال و حکم و آیات و احادیث به نثر آن زینت بخشیده است.). در یک «مقدمه»: در سبب وضع کتاب؛ و پنج «باب»: 1. تفویض، 2. تأسی، 3. صبر، 4. رضا، 5. زهد؛ «خاتمه» در سرگذشت سلطان اویس جلایری (-776ق) به نام سلطان اویس ساخته شده که در سال 768ق در بغداد به عرض همایونی رسانده است. در مقدمه باب صبر، اقسام صبر را برمی شمارد که خاصه ملوک اشراف بود و آن عبارت است از سه قوت، اول قوت عقل از عدل و ثمره آن عمارت مملکت است و فراغت رعیت، دوم قوت حلم و ثمره آن محبت رعیت و سیم قوت شجاعة و ثمره آن ثبات است و ... . (فاضل هاشمی) مؤلف به ظن غالب همان نظام الدین شامی صاحب ظفرنامه است و شهرت وی به «شامی» به جهت انتساب وی به «شنب غازان» تبریز است نه شام سوریا و آنچه از متن کتاب به دست می‌آید اینکه وی از خانه زادان سلطان اویس بهادرخان جلایری است. چنان که مسلم است نظام شامی در بغداد می‌زیسته و چون تیمور در 795ق آنجا را گشود نظام را نزد خود خوانده او را به نگاشتن ظفرنامه امر کرد. نظام تبریزی صاحب ریاض الملوک نیز در دیباجه می‌گوید که کتاب را در بغداد به عرض سلطان اویس رسانده است که این خود قرینه‌ای است بر اتحاد نظام شامی و نظام تبریزی. لازم به ذکر اینکه همزمان با این نظام، نظام تبریزی دیگری در بغداد می‌زیسته و نباید که با نظام جای سخن خلط شود.
آغاز اثر
« الیک و الا لا تساق الرکایب ×× و منک و الا لاتر‌ام المواهب ... اگر فوایح کتاب خطاب بی تقدیم ذکر سوانح منایح فضل ایزدی میسر نشود »
انجام اثر
« بهار عمر تو سر سبز و تازه باد که چرخ ×× بباغ عمر عدو نکبت خزان آورد »
سوابق و چاپ‌های اثر
به تصحیح بهروز ایمانی توسط انتشارات مجلس شورای اسلامی چاپ شده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 338/11 کشف الظنون 998/2 نسخه‌های منزوی 3577 دنا 1132/5-1133 (15 نسخه) فهرستواره منزوی 333/9 از نظام شامی دانسته شده

متن فنخا

● ریاض الملوک فی ریاضات السلوک = ترجمه سلوآن المطاع / داستان / فارسی rīyāz-ol molūk fī rīyāzāt-ol-solūk = t.ye solvān-ol-motā‘ نظام تبریزی، علی بن محمد، 740-قرن 9 قمری nezām-e tabrīzī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 15c) وابسته به: سلوان المطاع فی عدوان الاتباع؛ ابن ظفر، محمد بن عبدالله (497-565) اهدا به: سلطان اویس بهادرخان پادشاه جلایری ترجمه‌ای است با دگرگونی از «سلوان المطاع فی عدوان الطباع» ابن ظفر مکی اندلسی، در اخلاق عملی، به روش کلیله و دمنه از زبان جانوران و پرندگان (که با امثال و حکم و آیات و احادیث به نثر آن زینت بخشیده است.). در یک «مقدمه»: در سبب وضع کتاب؛ و پنج «باب»: 1. تفویض، 2. تأسی، 3. صبر، 4. رضا، 5. زهد؛ «خاتمه» در سرگذشت سلطان اویس جلایری (-776ق) به نام سلطان اویس ساخته شده که در سال 768ق در بغداد به عرض همایونی رسانده است. در مقدمه باب صبر، اقسام صبر را برمی شمارد که خاصه ملوک اشراف بود و آن عبارت است از سه قوت، اول قوت عقل از عدل و ثمره آن عمارت مملکت است و فراغت رعیت، دوم قوت حلم و ثمره آن محبت رعیت و سیم قوت شجاعة و ثمره آن ثبات است و ... . (فاضل هاشمی) مؤلف به ظن غالب همان نظام الدین شامی صاحب ظفرنامه است و شهرت وی به «شامی» به جهت انتساب وی به «شنب غازان» تبریز است نه شام سوریا و آنچه از متن کتاب به دست می‌آید اینکه وی از خانه زادان سلطان اویس بهادرخان جلایری است. چنان که مسلم است نظام شامی در بغداد می‌زیسته و چون تیمور در 795ق آنجا را گشود نظام را نزد خود خوانده او را به نگاشتن ظفرنامه امر کرد. نظام تبریزی صاحب ریاض الملوک نیز در دیباجه می‌گوید که کتاب را در بغداد به عرض سلطان اویس رسانده است که این خود قرینه‌ای است بر اتحاد نظام شامی و نظام تبریزی. لازم به ذکر اینکه همزمان با این نظام، نظام تبریزی دیگری در بغداد می‌زیسته و نباید که با نظام جای سخن خلط شود. آغاز: الیک و الا لا تساق الرکایب ×× و منک و الا لاتر‌ام المواهب ... اگر فوایح کتاب خطاب بی تقدیم ذکر سوانح منایح فضل ایزدی میسر نشود انجام: بهار عمر تو سر سبز و تازه باد که چرخ ×× بباغ عمر عدو نکبت خزان آورد چاپ: به تصحیح بهروز ایمانی توسط انتشارات مجلس شورای اسلامی چاپ شده است. [الذریعة 338/11؛ کشف الظنون 998/2؛ نسخه‌های منزوی 3577؛ دنا 1132/5-1133 (15 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 333/9 از نظام شامی دانسته شده]

نسخه‌های خطی این اثر

15 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
2557 بی‌کاتب 20 ربیع الاول 862ق نستعلیق 168 شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
15717 بی‌کاتب محرم 864ق تعلیق 151 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
9334 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 174 شناسنامه ←
4
ملک
تهران
4021 ارملا خورد قرن 10 نستعلیق 238 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
2897-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
8420 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 166 شناسنامه ←
7
دانشگاه
تهران
1357 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 164 شناسنامه ←
8
ملی
تهران
1432 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 150 شناسنامه ←
9
ملک
تهران
4023 محمد کاظم بن حسین قلی دلال کاشانی 17 شوال 1028ق نسخ 259 شناسنامه ←
10
دانشگاه
تهران
2833-ف محمد بن صوفی محمد دیرمرید شیخ محمد وسیم قرن 11 و 12 نسخ 411 شناسنامه ←
11
دانشگاه
تهران
3198-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
12
رضوی
مشهد
21923 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، شکسته 129 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
1037 ط بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 84 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
2234 بی‌کاتب 1280ق نسخ 443 شناسنامه ←
15
مسجد اعظم
قم
1273 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 128 شناسنامه ←