شناسنامه کتابشناختی اثر
ریاض الملوک فی ریاضات السلوک
rīyāz-ol molūk fī rīyāzāt-ol-solūk
15
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/34171
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34171
پدیدآور / مؤلف:
نظام تبریزی، علی بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 17، ص 402
تا 403
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
داستان
عناوین دیگر و همتراز:
ترجمه سلوآن المطاع
(t.ye solvān-ol-motā‘)
اهدا / به درخواست:
سلطان اویس بهادرخان پادشاه جلایری
اثر مرتبط / وابسته به:
سلوان المطاع فی عدوان الاتباع؛ ابن ظفر، محمد بن عبدالله (497-565)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ترجمهای است با دگرگونی از «سلوان المطاع فی عدوان الطباع» ابن ظفر مکی اندلسی، در اخلاق عملی، به روش کلیله و دمنه از زبان جانوران و پرندگان (که با امثال و حکم و آیات و احادیث به نثر آن زینت بخشیده است.). در یک «مقدمه»: در سبب وضع کتاب؛ و پنج «باب»: 1. تفویض، 2. تأسی، 3. صبر، 4. رضا، 5. زهد؛ «خاتمه» در سرگذشت سلطان اویس جلایری (-776ق) به نام سلطان اویس ساخته شده که در سال 768ق در بغداد به عرض همایونی رسانده است. در مقدمه باب صبر، اقسام صبر را برمی شمارد که خاصه ملوک اشراف بود و آن عبارت است از سه قوت، اول قوت عقل از عدل و ثمره آن عمارت مملکت است و فراغت رعیت، دوم قوت حلم و ثمره آن محبت رعیت و سیم قوت شجاعة و ثمره آن ثبات است و ... . (فاضل هاشمی)
مؤلف به ظن غالب همان نظام الدین شامی صاحب ظفرنامه است و شهرت وی به «شامی» به جهت انتساب وی به «شنب غازان» تبریز است نه شام سوریا و آنچه از متن کتاب به دست میآید اینکه وی از خانه زادان سلطان اویس بهادرخان جلایری است. چنان که مسلم است نظام شامی در بغداد میزیسته و چون تیمور در 795ق آنجا را گشود نظام را نزد خود خوانده او را به نگاشتن ظفرنامه امر کرد. نظام تبریزی صاحب ریاض الملوک نیز در دیباجه میگوید که کتاب را در بغداد به عرض سلطان اویس رسانده است که این خود قرینهای است بر اتحاد نظام شامی و نظام تبریزی. لازم به ذکر اینکه همزمان با این نظام، نظام تبریزی دیگری در بغداد میزیسته و نباید که با نظام جای سخن خلط شود.
آغاز اثر
« الیک و الا لا تساق الرکایب ×× و منک و الا لاترام المواهب ... اگر فوایح کتاب خطاب بی تقدیم ذکر سوانح منایح فضل ایزدی میسر نشود »
انجام اثر
« بهار عمر تو سر سبز و تازه باد که چرخ ×× بباغ عمر عدو نکبت خزان آورد »
سوابق و چاپهای اثر
به تصحیح بهروز ایمانی توسط انتشارات مجلس شورای اسلامی چاپ شده است.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 338/11
کشف الظنون 998/2
نسخههای منزوی 3577
دنا 1132/5-1133 (15 نسخه)
فهرستواره منزوی 333/9 از نظام شامی دانسته شده
متن فنخا
● ریاض الملوک فی ریاضات السلوک = ترجمه سلوآن المطاع / داستان / فارسی
rīyāz-ol molūk fī rīyāzāt-ol-solūk = t.ye solvān-ol-motā‘
نظام تبریزی، علی بن محمد، 740-قرن 9 قمری
nezām-e tabrīzī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 15c)
وابسته به: سلوان المطاع فی عدوان الاتباع؛ ابن ظفر، محمد بن عبدالله (497-565)
اهدا به: سلطان اویس بهادرخان پادشاه جلایری
ترجمهای است با دگرگونی از «سلوان المطاع فی عدوان الطباع» ابن ظفر مکی اندلسی، در اخلاق عملی، به روش کلیله و دمنه از زبان جانوران و پرندگان (که با امثال و حکم و آیات و احادیث به نثر آن زینت بخشیده است.). در یک «مقدمه»: در سبب وضع کتاب؛ و پنج «باب»: 1. تفویض، 2. تأسی، 3. صبر، 4. رضا، 5. زهد؛ «خاتمه» در سرگذشت سلطان اویس جلایری (-776ق) به نام سلطان اویس ساخته شده که در سال 768ق در بغداد به عرض همایونی رسانده است. در مقدمه باب صبر، اقسام صبر را برمی شمارد که خاصه ملوک اشراف بود و آن عبارت است از سه قوت، اول قوت عقل از عدل و ثمره آن عمارت مملکت است و فراغت رعیت، دوم قوت حلم و ثمره آن محبت رعیت و سیم قوت شجاعة و ثمره آن ثبات است و ... . (فاضل هاشمی)
مؤلف به ظن غالب همان نظام الدین شامی صاحب ظفرنامه است و شهرت وی به «شامی» به جهت انتساب وی به «شنب غازان» تبریز است نه شام سوریا و آنچه از متن کتاب به دست میآید اینکه وی از خانه زادان سلطان اویس بهادرخان جلایری است. چنان که مسلم است نظام شامی در بغداد میزیسته و چون تیمور در 795ق آنجا را گشود نظام را نزد خود خوانده او را به نگاشتن ظفرنامه امر کرد. نظام تبریزی صاحب ریاض الملوک نیز در دیباجه میگوید که کتاب را در بغداد به عرض سلطان اویس رسانده است که این خود قرینهای است بر اتحاد نظام شامی و نظام تبریزی. لازم به ذکر اینکه همزمان با این نظام، نظام تبریزی دیگری در بغداد میزیسته و نباید که با نظام جای سخن خلط شود.
آغاز: الیک و الا لا تساق الرکایب ×× و منک و الا لاترام المواهب ... اگر فوایح کتاب خطاب بی تقدیم ذکر سوانح منایح فضل ایزدی میسر نشود
انجام: بهار عمر تو سر سبز و تازه باد که چرخ ×× بباغ عمر عدو نکبت خزان آورد
چاپ: به تصحیح بهروز ایمانی توسط انتشارات مجلس شورای اسلامی چاپ شده است.
[الذریعة 338/11؛ کشف الظنون 998/2؛ نسخههای منزوی 3577؛ دنا 1132/5-1133 (15 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 333/9 از نظام شامی دانسته شده]
نسخههای خطی این اثر
15 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
2557 | بیکاتب | 20 ربیع الاول 862ق | نستعلیق | 168 | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
15717 | بیکاتب | محرم 864ق | تعلیق | 151 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
9334 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 174 | شناسنامه ← |
| 4 |
ملک
تهران
|
4021 | ارملا خورد | قرن 10 | نستعلیق | 238 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
2897-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
8420 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 166 | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
1357 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 164 | شناسنامه ← |
| 8 |
ملی
تهران
|
1432 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 150 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملک
تهران
|
4023 | محمد کاظم بن حسین قلی دلال کاشانی | 17 شوال 1028ق | نسخ | 259 | شناسنامه ← |
| 10 |
دانشگاه
تهران
|
2833-ف | محمد بن صوفی محمد دیرمرید شیخ محمد وسیم | قرن 11 و 12 | نسخ | 411 | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
تهران
|
3198-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
21923 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، شکسته | 129 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
1037 ط | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 84 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
2234 | بیکاتب | 1280ق | نسخ | 443 | شناسنامه ← |
| 15 |
مسجد اعظم
قم
|
1273 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 128 | شناسنامه ← |