شناسنامه کتابشناختی اثر
درر الفوائد
durar-ul fawā'id
پیوند کوتاه:
/w/27499
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #27499
پدیدآور / مؤلف:
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 14، ص 440
تا 444
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
اصول فقه
عناوین دیگر و همتراز:
حاشیة رسائل
(ḥāšīyat-u rasā'il)
حاشیة فرائد الاصول
(ḥāšīyat-u farā'id-il usūl)
اثر مرتبط / وابسته به:
فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مؤلف بر «فرائد الاصول» دو حاشیه دارد، نخست «حاشیه قدیمه یا حاشیة الفرائد» و دیگر «حاشیه جدیده» که حاشیهای است تحقیقی و به نام «درر الفرائد» معروف است که همین کتاب است. حاشیه قدیمه دارای مباحث قطع و ظن و تعادل و تراجح است. ولی حاشیه جدیده شامل أصاله البرائه و استصحاب نیز میگردد. این حاشیه شامل سه جزء است: 1. باب اجتهاد و تقلید و انسداد و حجیت ظن جزء؛ 2. حواشی بر رساله اصالة البرائه از همان رسائل شیخ که این را در جمعه دهه اول جمادی الثانی 1295ق در نجف اشرف ساخته است؛ 3. تعلیقاتی از مرحوم آخوند بر رساله استصحاب از رسائل شیخ که این حاشیه را در ششم محرم 1294ق پدید آورده است.
آغاز اثر
« قطع: بسمله حمدله و بعد فيقول العبد الآثم المفتقر الى عفو ربه العاصم محمد کاظم بن الحسين الطوسی انی بینا اراجع تلک الغرر السنيه و هذه الدرر البهية التي صنفها ... قوله اعلم ان المكلف اذا التفت الى حكم شرعى آه اقول الظاهر ان المراد منه ليس خصوص من بلغ درجة الاجتهاد »
انجام اثر
« قطع: و نما ما ذكره الشيخ قده من مسئلة فرض الوارث ... يجوزون ذلك. الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا لما وفقنى لاتمام هذه الرسالة الشريفة ... وكان ذلك في يوم العشرين من شهر جمادى الاول سنه 1315 »
سوابق و چاپهای اثر
مكرر چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1319، وزیری، 289ص (صص 1-289)؛ وزارت ارشاد، در 1410ق این حاشیه را همراه حاشیه فرائد، به تحقیق سید مهدی شمس الدین چاپ نموده
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 160/6 رقم 879 و 132/8رقم 485
دنا 1149/4-1151 (35 نسخه)
متن فنخا
● درر الفوائد = حاشیة رسائل = حاشیة فرائد الاصول / اصول فقه / عربی
durar-ul fawā'id = ḥāšīyat-u rasā'il = ḥāšīyat-u farā'id-il usūl
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمری
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
مؤلف بر «فرائد الاصول» دو حاشیه دارد، نخست «حاشیه قدیمه یا حاشیة الفرائد» و دیگر «حاشیه جدیده» که حاشیهای است تحقیقی و به نام «درر الفرائد» معروف است که همین کتاب است. حاشیه قدیمه دارای مباحث قطع و ظن و تعادل و تراجح است. ولی حاشیه جدیده شامل أصاله البرائه و استصحاب نیز میگردد. این حاشیه شامل سه جزء است: 1. باب اجتهاد و تقلید و انسداد و حجیت ظن جزء؛ 2. حواشی بر رساله اصالة البرائه از همان رسائل شیخ که این را در جمعه دهه اول جمادی الثانی 1295ق در نجف اشرف ساخته است؛ 3. تعلیقاتی از مرحوم آخوند بر رساله استصحاب از رسائل شیخ که این حاشیه را در ششم محرم 1294ق پدید آورده است.
آغاز: قطع: بسمله حمدله و بعد فيقول العبد الآثم المفتقر الى عفو ربه العاصم محمد کاظم بن الحسين الطوسی انی بینا اراجع تلک الغرر السنيه و هذه الدرر البهية التي صنفها ... قوله اعلم ان المكلف اذا التفت الى حكم شرعى آه اقول الظاهر ان المراد منه ليس خصوص من بلغ درجة الاجتهاد
ظن: قوله قده المقصد الثاني في الظن و الكلام فيه يقع في مقامين احدهما في امکان التعبد به عقلا الخ و ليعلم اولا قبل التكلم فی المقامين ان الظن هل هو ...
اصالة البرائة: الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على اشرف الانبياء ... اما بعد فهذه وجيزة لطيفة مشتملة على نکات شريفة من شتات فوائد استفدتها من الاساتيد و متفرقات عوائد اخذتها من افواه
استصحاب: الحمد لله رب العالمين ... قوله قده و هو اخذ الشيئ مصباحا الخ الظاهر انه بحسب اللغة اوسع دائرة مما يوهمه ظاهر ذلك لوضوح عدم صدق المصاحبة عرفا
تعادل و تراجيح: الحمد لله ... قوله قده فى التعادل و التراجيح الخ عقدها و ان كان لبيان حال الدليلين المتعارضين و معرفة خصوص احكامهما كما لا يخفى و لذا جعل التعارض بنفسه موضوعا فيها في غير الكتاب ...
انجام: قطع: و نما ما ذكره الشيخ قده من مسئلة فرض الوارث ... يجوزون ذلك. الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا لما وفقنى لاتمام هذه الرسالة الشريفة ... وكان ذلك في يوم العشرين من شهر جمادى الاول سنه 1315
ظن: و تفصيل الكلام ازيد من ذلك لا يسعه المقام و على الله التوكل و به الاعتصام قد وقع الفراغ لمؤلفه الاثم محمد كاظم في سادس شهر شوال المكرم في سنة اثنين بعد الالف و ثلثماة من الهجرة النبوية
اصالة البرائة: ثم النقض و الابرام فى الفروع المذكورة في المقام يحتاج الى بسط الكلام و زيادة تتبع في كلمات الاعلام لا يسعه المجال ... قد وقع الفراغ لمؤلفه الاثم في يوم الجمعه من العشر الاول من جمادى الثاني من سنة خمس و تسعين بعد الالف و الماتين (1295) من الهجرة النبوية ...
استصحاب: ليس الا من باب التطبيق على سائر ما استنبطه المجتهد عن الدليل من الاحكام الشرعية الكلية الاصولية او الفقهية و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلوة و السلام على محمد و آله
تعادل و تراجيح: قوله لكن فيه تامل الخ و ذلك اذ ليس بالبعيد ان يكون التخيير في الاخبار من باب التسليم و الانقياد لهم ع بقبول خصوص كل ما ينسب اليهم و يحكى عنهم لا التسليم لكل ما يحتمل ان يكون حكما واقعيا فتامل هذا آخر ما اوردنا ايراده و الحمد لله اولا و اخرا و باطنا و ظاهر كما هو اهله و مستحقه و قد وقع الفراغ لمؤلفه الاثم محمد كاظم الطوسى ابن حسين الهروى في النجف الاشرف سنة 1291.
چاپ: مكرر چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1319، وزیری، 289ص (صص 1-289)؛ وزارت ارشاد، در 1410ق این حاشیه را همراه حاشیه فرائد، به تحقیق سید مهدی شمس الدین چاپ نموده
[الذريعة 160/6 رقم 879 و 132/8رقم 485؛ دنا 1149/4-1151 (35 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
39 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
سپهسالار
تهران
|
8427 | نامشخص | جمعه ذیحجه 1292ق | - | 57 | شناسنامه ← |
| 2 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
49 | بیکاتب | 15 ذیقعده 1252ق | نسخ | 243 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
11817/3 | مهر علی فرزند محمد تویسرکانی | 14 جمادی الاول 1292ق | شکسته نستعلیق، نسخ | 54 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرکز احیاء
قم
|
4249 | موسی (پایان بحث مطلق و مقید)، محمد بن ناصرکرمانی سیرجانی (پایان تعادل و ترجیح و قطع) | پنجشنبه 28 شوال 1293ق (پایان بحث مطلق ومقید)، دهه آخر ربیع الاول 1294 (پایان تعادل و ترجیح و قطع) | نستعلیق، نسخ | 144 | شناسنامه ← |
| 5 |
گوهرشاد
مشهد
|
785/6 | شیخ حسنعلی تهرانی نخودکی | 1295ق | شکسته | 34 | شناسنامه ← |
| 6 |
گوهرشاد
مشهد
|
794 | سید ابوالقاسم موسوی زنجانی | 24 ذیقعده 1296ق | شکسته نستعلیق | 100 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
10467 | بیکاتب | 1296ق | نسخ | 30 | شناسنامه ← |
| 8 |
مسجد اعظم
قم
|
2379 | سید عبدالحسین حسینی همدانی | محرم 1296ق | نستعلیق | 120 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
ض15313 | مهدی بن حسن حسینی یزدی | 1296ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
14927/8 | عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی | 25 رمضان 1296ق | شکسته نستعلیق | 85 | شناسنامه ← |
| 11 |
شورا
تهران
|
678/1-طباطبائی | علی بن محمد تقی اصفهانی | 1297ق | نستعلیق | 43 | شناسنامه ← |
| 12 |
شورا
تهران
|
678/2-طباطبائی | علی بن محمد تقی اصفهانی | 1297ق | نستعلیق | 36 | شناسنامه ← |
| 13 |
دانشگاه
اصفهان
|
573/3 | بیکاتب | با تاریخ 1298 | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
اصفهان
|
573/6 | بیکاتب | با تاریخ 1298 | نسخ | 58 | شناسنامه ← |
| 15 |
دانشگاه
تهران
|
1173 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 124 | شناسنامه ← |
| 16 |
حجتیه
قم
|
317 | محمد علی بن حسین موسوی و علی بن عبدالکریم ایروانی | 1298 و 1299ق، بخشی نیز شاید به خط مؤلف | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
گلپایگانی
قم
|
6283/4-30/163 | محمد تقی بن علی نقی تربتی خراسانی | 17 شوال 1299ق | نستعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 18 |
عبدالعظیم
تهران
|
273 | بیکاتب | قرن 14 | نسخ | 242 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
25438 | بیکاتب | قرن 14 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 20 |
گلپایگانی
قم
|
280/1-2/100 | بیکاتب | جمعه 18 شوال1302ق | نسخ | 76 | شناسنامه ← |
| 21 |
شاهچراغ
شیراز
|
836 | آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (مؤلف) | قسمت آخر ربیع الاول 1311ق | نسخ | 112 | شناسنامه ← |
| 22 |
شورا
تهران
|
1196/5-طباطبائی | محمد علی بن میرزا خلیل | 1305ق | نسخ | 72 | شناسنامه ← |
| 23 |
شورا
تهران
|
1196/1-طباطبائی | محمد علی بن میرزا خلیل | 1305ق | نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 24 |
شورا
تهران
|
1196/4-طباطبائی | محمد علی بن میرزا خلیل | 1305ق | نسخ | 47 | شناسنامه ← |
| 25 |
شورا
تهران
|
1196/6-طباطبائی | محمد علی بن میرزا خلیل | 1305ق | نسخ | 18 | شناسنامه ← |
| 26 |
مسجد اعظم
قم
|
276/2 | ابراهیم بن محمد امین | ذیحجه 1306ق | نسخ | 68 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرعشی
قم
|
9748 | بیکاتب | 25ذیقعده 1306ق (پایان بحث برائت) | نستعلیق | 196 | شناسنامه ← |
| 28 |
گوهرشاد
مشهد
|
1948 | اسدالله بن صدر الدین حسینی تنکابنی | 16 رمضان 1307ق | شکسته نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
18070 | بیکاتب | 4 شوال 1311ق | نسخ | 117 | شناسنامه ← |
| 30 |
گوهرشاد
مشهد
|
657 | میرزا حسین گازرانی | رجب 1310ق تا محرم 1311ق | نسخ | 193 | شناسنامه ← |