نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

درر الفوائد

durar-ul fawā'id
39 نسخه ثبت‌شده از قرن 13 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/27499
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #27499
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 14، ص 440 تا 444
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حاشیة رسائل (ḥāšīyat-u rasā'il) حاشیة فرائد الاصول (ḥāšīyat-u farā'id-il usūl)
اثر مرتبط / وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف بر «فرائد الاصول» دو حاشیه دارد، نخست «حاشیه قدیمه یا حاشیة الفرائد» و دیگر «حاشیه جدیده» که حاشیه‌ای است تحقیقی و به نام «درر الفرائد» معروف است که همین کتاب است. حاشیه قدیمه دارای مباحث قطع و ظن و تعادل و تراجح است. ولی حاشیه جدیده شامل أصاله البرائه و استصحاب نیز می‌گردد. این حاشیه شامل سه جزء است: 1. باب اجتهاد و تقلید و انسداد و حجیت ظن جزء؛ 2. حواشی بر رساله اصالة البرائه از همان رسائل شیخ که این را در جمعه دهه اول جمادی الثانی 1295ق در نجف اشرف ساخته است؛ 3. تعلیقاتی از مرحوم آخوند بر رساله استصحاب از رسائل شیخ که این حاشیه را در ششم محرم 1294ق پدید آورده است.
آغاز اثر
« قطع: بسمله حمدله و بعد فيقول العبد الآثم المفتقر الى عفو ربه العاصم محمد کاظم بن الحسين الطوسی انی بینا اراجع تلک الغرر السنيه و هذه الدرر البهية التي صنفها ... قوله اعلم ان المكلف اذا التفت الى حكم شرعى آه اقول الظاهر ان المراد منه ليس خصوص من بلغ درجة الاجتهاد »
انجام اثر
« قطع: و نما ما ذكره الشيخ قده من مسئلة فرض الوارث ... يجوزون ذلك. الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا لما وفقنى لاتمام هذه الرسالة الشريفة ... وكان ذلك في يوم العشرين من شهر جمادى الاول سنه 1315 »
سوابق و چاپ‌های اثر
مكرر چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1319، وزیری، 289ص (صص 1-289)؛ وزارت ارشاد، در 1410ق این حاشیه را همراه حاشیه فرائد، به تحقیق سید مهدی شمس الدین چاپ نموده
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 160/6 رقم 879 و 132/8رقم 485 دنا 1149/4-1151 (35 نسخه)

متن فنخا

● درر الفوائد = حاشیة رسائل = حاشیة فرائد الاصول / اصول فقه / عربی durar-ul fawā'id = ḥāšīyat-u rasā'il = ḥāšīyat-u farā'id-il usūl آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمری āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911) وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) مؤلف بر «فرائد الاصول» دو حاشیه دارد، نخست «حاشیه قدیمه یا حاشیة الفرائد» و دیگر «حاشیه جدیده» که حاشیه‌ای است تحقیقی و به نام «درر الفرائد» معروف است که همین کتاب است. حاشیه قدیمه دارای مباحث قطع و ظن و تعادل و تراجح است. ولی حاشیه جدیده شامل أصاله البرائه و استصحاب نیز می‌گردد. این حاشیه شامل سه جزء است: 1. باب اجتهاد و تقلید و انسداد و حجیت ظن جزء؛ 2. حواشی بر رساله اصالة البرائه از همان رسائل شیخ که این را در جمعه دهه اول جمادی الثانی 1295ق در نجف اشرف ساخته است؛ 3. تعلیقاتی از مرحوم آخوند بر رساله استصحاب از رسائل شیخ که این حاشیه را در ششم محرم 1294ق پدید آورده است. آغاز: قطع: بسمله حمدله و بعد فيقول العبد الآثم المفتقر الى عفو ربه العاصم محمد کاظم بن الحسين الطوسی انی بینا اراجع تلک الغرر السنيه و هذه الدرر البهية التي صنفها ... قوله اعلم ان المكلف اذا التفت الى حكم شرعى آه اقول الظاهر ان المراد منه ليس خصوص من بلغ درجة الاجتهاد ظن: قوله قده المقصد الثاني في الظن و الكلام فيه يقع في مقامين احدهما في امکان التعبد به عقلا الخ و ليعلم اولا قبل التكلم فی المقامين ان الظن هل هو ... اصالة البرائة: الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على اشرف الانبياء ... اما بعد فهذه وجيزة لطيفة مشتملة على نکات شريفة من شتات فوائد استفدتها من الاساتيد و متفرقات عوائد اخذتها من افواه استصحاب: الحمد لله رب العالمين ... قوله قده و هو اخذ الشيئ مصباحا الخ الظاهر انه بحسب اللغة اوسع دائرة مما يوهمه ظاهر ذلك لوضوح عدم صدق المصاحبة عرفا تعادل و تراجيح: الحمد لله ... قوله قده فى التعادل و التراجيح الخ عقدها و ان كان لبيان حال الدليلين المتعارضين و معرفة خصوص احكامهما كما لا يخفى و لذا جعل التعارض بنفسه موضوعا فيها في غير الكتاب ... انجام: قطع: و نما ما ذكره الشيخ قده من مسئلة فرض الوارث ... يجوزون ذلك. الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا لما وفقنى لاتمام هذه الرسالة الشريفة ... وكان ذلك في يوم العشرين من شهر جمادى الاول سنه 1315 ظن: و تفصيل الكلام ازيد من ذلك لا يسعه المقام و على الله التوكل و به الاعتصام قد وقع الفراغ لمؤلفه الاثم محمد كاظم في سادس شهر شوال المكرم في سنة اثنين بعد الالف و ثلثماة من الهجرة النبوية اصالة البرائة: ثم النقض و الابرام فى الفروع المذكورة في المقام يحتاج الى بسط الكلام و زيادة تتبع في كلمات الاعلام لا يسعه المجال ... قد وقع الفراغ لمؤلفه الاثم في يوم الجمعه من العشر الاول من جمادى الثاني من سنة خمس و تسعين بعد الالف و الماتين (1295) من الهجرة النبوية ... استصحاب: ليس الا من باب التطبيق على سائر ما استنبطه المجتهد عن الدليل من الاحكام الشرعية الكلية الاصولية او الفقهية و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلوة و السلام على محمد و آله تعادل و تراجيح: قوله لكن فيه تامل الخ و ذلك اذ ليس بالبعيد ان يكون التخيير في الاخبار من باب التسليم و الانقياد لهم ع بقبول خصوص كل ما ينسب اليهم و يحكى عنهم لا التسليم لكل ما يحتمل ان يكون حكما واقعيا فتامل هذا آخر ما اوردنا ايراده و الحمد لله اولا و اخرا و باطنا و ظاهر كما هو اهله و مستحقه و قد وقع الفراغ لمؤلفه الاثم محمد كاظم الطوسى ابن حسين الهروى في النجف الاشرف سنة 1291. چاپ: مكرر چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1319، وزیری، 289ص (صص 1-289)؛ وزارت ارشاد، در 1410ق این حاشیه را همراه حاشیه فرائد، به تحقیق سید مهدی شمس الدین چاپ نموده [الذريعة 160/6 رقم 879 و 132/8رقم 485؛ دنا 1149/4-1151 (35 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

39 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
سپهسالار
تهران
8427 نامشخص جمعه ذیحجه 1292ق - 57 شناسنامه ←
2
شیخ علی حیدر
مشهد
49 بی‌کاتب 15 ذیقعده 1252ق نسخ 243 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
11817/3 مهر علی فرزند محمد تویسرکانی 14 جمادی الاول 1292ق شکسته نستعلیق، نسخ 54 شناسنامه ←
4
مرکز احیاء
قم
4249 موسی (پایان بحث مطلق و مقید)، محمد بن ناصرکرمانی سیرجانی (پایان تعادل و ترجیح و قطع) پنج‌شنبه 28 شوال 1293ق (پایان بحث مطلق ومقید)، دهه آخر ربیع الاول 1294 (پایان تعادل و ترجیح و قطع) نستعلیق، نسخ 144 شناسنامه ←
5
گوهرشاد
مشهد
785/6 شیخ حسنعلی تهرانی نخودکی 1295ق شکسته 34 شناسنامه ←
6
گوهرشاد
مشهد
794 سید ابوالقاسم موسوی زنجانی 24 ذیقعده 1296ق شکسته نستعلیق 100 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
10467 بی‌کاتب 1296ق نسخ 30 شناسنامه ←
8
مسجد اعظم
قم
2379 سید عبدالحسین حسینی همدانی محرم 1296ق نستعلیق 120 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
ض15313 مهدی بن حسن حسینی یزدی 1296ق نسخ - شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
14927/8 عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی 25 رمضان 1296ق شکسته نستعلیق 85 شناسنامه ←
11
شورا
تهران
678/1-طباطبائی علی بن محمد تقی اصفهانی 1297ق نستعلیق 43 شناسنامه ←
12
شورا
تهران
678/2-طباطبائی علی بن محمد تقی اصفهانی 1297ق نستعلیق 36 شناسنامه ←
13
دانشگاه
اصفهان
573/3 بی‌کاتب با تاریخ 1298 نسخ 100 شناسنامه ←
14
دانشگاه
اصفهان
573/6 بی‌کاتب با تاریخ 1298 نسخ 58 شناسنامه ←
15
دانشگاه
تهران
1173 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 124 شناسنامه ←
16
حجتیه
قم
317 محمد علی بن حسین موسوی و علی بن عبدالکریم ایروانی 1298 و 1299ق، بخشی نیز شاید به خط مؤلف نسخ - شناسنامه ←
17
گلپایگانی
قم
6283/4-30/163 محمد تقی بن علی نقی تربتی خراسانی 17 شوال 1299ق نستعلیق 31 شناسنامه ←
18
عبدالعظیم
تهران
273 بی‌کاتب قرن 14 نسخ 242 شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
25438 بی‌کاتب قرن 14 نسخ - شناسنامه ←
20
گلپایگانی
قم
280/1-2/100 بی‌کاتب جمعه 18 شوال1302ق نسخ 76 شناسنامه ←
21
شاهچراغ
شیراز
836 آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (مؤلف) قسمت آخر ربیع الاول 1311ق نسخ 112 شناسنامه ←
22
شورا
تهران
1196/5-طباطبائی محمد علی بن میرزا خلیل 1305ق نسخ 72 شناسنامه ←
23
شورا
تهران
1196/1-طباطبائی محمد علی بن میرزا خلیل 1305ق نسخ 90 شناسنامه ←
24
شورا
تهران
1196/4-طباطبائی محمد علی بن میرزا خلیل 1305ق نسخ 47 شناسنامه ←
25
شورا
تهران
1196/6-طباطبائی محمد علی بن میرزا خلیل 1305ق نسخ 18 شناسنامه ←
26
مسجد اعظم
قم
276/2 ابراهیم بن محمد امین ذیحجه 1306ق نسخ 68 شناسنامه ←
27
مرعشی
قم
9748 بی‌کاتب 25ذیقعده 1306ق (پایان بحث برائت) نستعلیق 196 شناسنامه ←
28
گوهرشاد
مشهد
1948 اسدالله بن صدر الدین حسینی تنکابنی 16 رمضان 1307ق شکسته نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
29
رضوی
مشهد
18070 بی‌کاتب 4 شوال 1311ق نسخ 117 شناسنامه ←
30
گوهرشاد
مشهد
657 میرزا حسین گازرانی رجب 1310ق تا محرم 1311ق نسخ 193 شناسنامه ←