نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

خزان و بهار

xazān va bahār
89 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/25601
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #25601
تاریخ و سده تألیف: 1060 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 13، ص 657 تا 663
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: داستان اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد اسماعیل (برادر کوچکش)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

داستان‌ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می‌باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین (ع) می‌باشد شرح کرده است. بیشتر داستان‌ها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزی انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه»: 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسان‌ها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان می‌دارد و در هر اساسی حکایات عجیبه‌ای نقل می‌کند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش می‌پردازد و می‌گوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمی‌گردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان می‌رود و در 1029ق به اصفهان برمی‌گردد و در سال 1035ق پدرش به ری می‌رود و در آن جا وفات می‌یابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام می‌برد.
آغاز اثر
« بسمله چمن آرای فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سرای رحم »
انجام اثر
« بتاریخ وی گفت رای رزین xx که «باید خزان و بهار این چنین »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 151/7 و ج7-251 نسخه‌های منزوی 1601/2 فهرست نسخ فارسی سن پترزبورک شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است گنج بخش منزوی 915 مشترک پاکستان 2315/4: نشانی 4 نسخه فارس شناسی ص91 فهرستواره منزوی 436/6-437 و 327/1 معجم المؤلفین ج10: 67 اعیان الشیعه 45: 222 دنا 864/4-866 (85 نسخه)

متن فنخا

● خزان و بهار / داستان، اخلاق / فارسی xazān va bahār کاشف شیرازی، محمد شریف بن محمد، 1001 - 1060؟ قمری kāšef-e šīrāzī ،mohammad šarīf ebn-e mohammad (1593 - 1650) به خواهش: محمد اسماعیل (برادر کوچکش) تاریخ تألیف: 1060ق یا 1061ق داستان‌ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می‌باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین (ع) می‌باشد شرح کرده است. بیشتر داستان‌ها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزی انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه»: 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسان‌ها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان می‌دارد و در هر اساسی حکایات عجیبه‌ای نقل می‌کند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش می‌پردازد و می‌گوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمی‌گردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان می‌رود و در 1029ق به اصفهان برمی‌گردد و در سال 1035ق پدرش به ری می‌رود و در آن جا وفات می‌یابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام می‌برد. آغاز: بسمله چمن آرای فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سرای رحم انجام: بتاریخ وی گفت رای رزین xx که «باید خزان و بهار این چنین چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص [الذریعة 151/7 و ج7-251؛ نسخه‌های منزوی 1601/2؛ فهرست نسخ فارسی سن پترزبورک شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است؛ گنج بخش منزوی 915؛ مشترک پاکستان 2315/4: نشانی 4 نسخه؛ فارس شناسی ص91؛ فهرستواره منزوی 436/6-437 و 327/1؛ معجم المؤلفین ج10: 67؛ اعیان الشیعه 45: 222؛ دنا 864/4-866 (85 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

89 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
9673 بی‌کاتب 1060ق نستعلیق - شناسنامه ←
2
عاطفی، افشین
کاشان
30 محمد مهدی رازی سه‌شنبه 22 ذیحجه 1067ق نستعلیق 77 شناسنامه ←
3
مدارک فرهنگی
تهران
26 مهدی نجف قلی بن مرحوم حاجی ایمان الاصل قمی بن مرحوم حاجی ایمان الاصل ساکن شماخی یک‌شنبه 10 محرم 1096ق نستعلیق، شکسته، نسخ 203 شناسنامه ←
4
بنیاد فارس‌شناسی
شیراز
69 محمد قاسم ابن میرشاه قوام الدین حسینی 26 صفر 1097ق نستعلیق 102 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
8593 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 104 شناسنامه ←
6
مرعشی
قم
15473 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 131 شناسنامه ←
7
دائرة المعارف
تهران
1673 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، شکسته 150 شناسنامه ←
8
ملی
تهران
2285 محمد بن کلبعلی تبریزی محتملاً قرن 12 نسخ 104 شناسنامه ←
9
ملک
تهران
2877 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 145 شناسنامه ←
10
رضوی
مشهد
16137 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 128 شناسنامه ←
11
مرکز احیاء
قم
2910 بی‌کاتب شنبه 19 ربیع الاول 1116ق نستعلیق 94 شناسنامه ←
12
ادبیات
تهران
63/3- ب بی‌کاتب 1120ق نستعلیق 66 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
8517 محمد حسین بن اسماعیل همدانی 29 صفر 1122ق شکسته نستعلیق 138 شناسنامه ←
14
دانشگاه
تهران
10841/21 بی‌کاتب 1129ق نسخ 1 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
2595 زین العابدین بن سیف علی غسال تبریزی سه‌شنبه 10 جمادی الاول 1130ق نسخ 125 شناسنامه ←
16
دائرة المعارف
تهران
737 اسحاق بن علی نقی بن محمد تقی بن مهراب رکن مازندرانی 1174ق نستعلیق 126 شناسنامه ←
17
گوهرشاد
مشهد
1593 بی‌کاتب 1183ق شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
109/1 خوئی محمدباقر بن محمدعلی آشتیانی 1196ق نستعلیق 228 شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
493-طباطبائی بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 117 شناسنامه ←
20
چهل ستون
تهران
224 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
21
کاظمینی
یزد
412 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 172 شناسنامه ←
22
رضوی
مشهد
13338 بی‌کاتب اوایل قرن 13 نستعلیق، شکسته 101 شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
12494 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 152 شناسنامه ←
24
گلپایگانی
قم
5401-27/71 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 166 شناسنامه ←
25
سادات ناصری، حسن
تهران
243 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
424 کر بی‌کاتب اواخر قرن 13، بخش نونویس: 22 محرم 1271ق نستعلیق، شکسته 175 شناسنامه ←
27
رضوی
مشهد
14221 بی‌کاتب صفر 1201ق نستعلیق 122 شناسنامه ←
28
برنا، قاسم
همدان
41/2 بی‌کاتب دوشنبه 1جمادی الثانی 1206ق نستعلیق - شناسنامه ←
29
رضوی
مشهد
ض11161 اسماعیل 1206ق نستعلیق - شناسنامه ←
30
ملی
تهران
2181 بی‌کاتب 1209ق شکسته نستعلیق 161 شناسنامه ←