نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حدوث العالم

hudūt-ul ‘ālam
43 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/23410
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23410
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 12، ص 754 تا 757
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فلسفه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرک؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحركات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجه‌ای که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حكماء الاولين. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث می‌داند و برای اثبات آن چند دلیل می‌آورد.
آغاز اثر
« سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية كما استأثر بالوجوب و الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و البطلان كما ... و بعد، فيقول الملتجى بباب ربه العليم الحكيم محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخوانی مقالتی فی تحقیق مسئلة حدوث العالم ... »
انجام اثر
« انها فی کل لحظة فی خلق جديد كما فی القرآن المجيد ان فی خلق السموات والارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب ان فى هذا لبلاغاً لقوم عابدين وصلى الله على خير خلقه محمد وآله اجمعين. »
سوابق و چاپ‌های اثر
با تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 295/6 رقم 1577 فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110 ريحانة الادب 417/3 مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران مكتبة اميرالمؤمنين 429/2

متن فنخا

● حدوث العالم / فلسفه / عربی hudūt-ul ‘ālam صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641) رساله‌ای در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرک؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحركات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجه‌ای که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حكماء الاولين. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث می‌داند و برای اثبات آن چند دلیل می‌آورد. آغاز: سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية كما استأثر بالوجوب و الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و البطلان كما ... و بعد، فيقول الملتجى بباب ربه العليم الحكيم محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخوانی مقالتی فی تحقیق مسئلة حدوث العالم ... انجام: انها فی کل لحظة فی خلق جديد كما فی القرآن المجيد ان فی خلق السموات والارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب ان فى هذا لبلاغاً لقوم عابدين وصلى الله على خير خلقه محمد وآله اجمعين. چاپ: با تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش [الذريعة 295/6 رقم 1577؛ فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110؛ ريحانة الادب 417/3؛ مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران؛ مكتبة اميرالمؤمنين 429/2]

نسخه‌های خطی این اثر

43 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
2602 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (مؤلف) بی‌تاریخ نستعلیق 68 شناسنامه ←
2
مهدوی
تهران
736/2 بابا عبدالکریم 1003ق - - شناسنامه ←
3
مسجد اعظم
قم
2483/7 بهاء الدین محمد بن علی نقی طغایی شوال 1070ق نستعلیق 67 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
13616/4 فضل الله بن محمد شریف بن فضل الله کاشانی 15 شوال 1070ق نسخ 37 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
155/2 محمد رضا بن ملا صفی قلی 1076ق نستعلیق 44 شناسنامه ←
6
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
526/1 محمد باقر بن سید حیدر حسینی سه‌شنبه از دهه اول 1076ق نستعلیق 62 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
1801 بی‌کاتب 1083ق نسخ - شناسنامه ←
8
دانشگاه
تهران
1030/13 بی‌کاتب با تاریخ 1094ق شکسته 3 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
23814 فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
10
ملک
تهران
4652/7 بی‌کاتب قرن 11 - - شناسنامه ←
11
الهیات
تهران
242/33 بی‌کاتب قرن 11 شکسته نستعلیق 16 شناسنامه ←
12
گوهرشاد
مشهد
1665 بی‌کاتب قرن 12 شکسته نستعلیق 64 شناسنامه ←
13
سپهسالار
تهران
5342/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 61 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
711/1 محمد محسن ابن علم الهدی محمد کاشانی رمضان 1138ق نستعلیق 135 شناسنامه ←
15
الهیات
تهران
663/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 47 شناسنامه ←
16
مرعشی
قم
13516/2 شیخ محمد ابراهیم تهرانی شاگرد حاج ملا هادی سبزواری اواخر قرن 13 نسخ 87 شناسنامه ←
17
دائرة المعارف
تهران
1042/5 بی‌کاتب 1209ق نستعلیق، شکسته 49 شناسنامه ←
18
امام جمعه
زنجان
1مجموعه بدون شماره محمد حسین صفر 1223ق - - شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
2812/2 محمد باقر بن محمد تقی حسنین قزوینی با تاریخ 1234ق نستعلیق 33 شناسنامه ←
20
ملی
تهران
4238 بی‌کاتب 1236ق نستعلیق، نسخ 90 شناسنامه ←
21
فیضیه
قم
1078/2 میرزا حسین بن غلامحسین نهاوندی جمعه جمادی الاول 1239ق نسخ 51 شناسنامه ←
22
فیضیه
قم
1300/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
23
قمر بنی هاشم
دامغان
75/3 محمدباقر بن محمدجواد هزار جریبی تلمادره‌ای 1240ق نستعلیق 29 شناسنامه ←
24
مجلس
تهران
1802/3 توفیق پسر کربلائی حسین لاهیجانی 1244ق نسخ 64 شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
10340/1 محمد 1258-1259ق نستعلیق - شناسنامه ←
26
سپهسالار
تهران
2912/14 بی‌کاتب سه‌شنبه 12 ربیع الثانی 1266ق نستعلیق 21 شناسنامه ←
27
مرکز احیاء
قم
3157/7 محمد حسن بن احمد نطنزی مدرس نعمة اللهی جمادی الاول 1268ق نسخ 47 شناسنامه ←
28
سپهسالار
تهران
1301 ابراهیم تهرانی 1274ق نسخ - شناسنامه ←
29
مرعشی
قم
14335/4 کلبعلی بن عباس شوندی افشار قزوینی 1276ق نستعلیق، شکسته 48 شناسنامه ←
30
ملی
تهران
1881/4 محمد زنجانی 1276ق نستعلیق 24 شناسنامه ←