شناسنامه کتابشناختی اثر
جامع المقاصد فی شرح القواعد
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
پیوند کوتاه:
/w/18722
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #18722
پدیدآور / مؤلف:
محقق کرکی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
935 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 972
تا 997
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
اهدا / به درخواست:
یکی از پادشاهان صفویه
محل تألیف:
نجف اشرف
اثر مرتبط / وابسته به:
قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز اثر
« الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ... »
سوابق و چاپهای اثر
مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
حاشیة جامع المقاصد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 72/5 و 75/5
ریحانة الأدب 247/5 و 244/5
اعیان الشیعة 210/8
مشار عربی: 245
مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301
دنا 591/3 (312 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● جامع المقاصد فی شرح القواعد / فقه / عربی
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
moḥaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e ḥoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
اهدا به: یکی از پادشاهان صفویه
تاریخ تألیف: 18 جمادی الاول 935ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز: الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ...
چاپ: مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
[الذریعة 72/5 و 75/5؛ ریحانة الأدب 247/5 و 244/5؛ اعیان الشیعة 210/8؛ مشار عربی: 245؛ مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301؛ دنا 591/3 (312 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
2- جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
3- حاشیة جامع المقاصد
نسخههای خطی این اثر
313 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
مرکز احیاء
قم
|
3722 | محمد حسین بن محمدعلی موسوی اصفهانی | چهارشنبه 13 رمضان 1262ق، جهت ملامحمد رفیع | نسخ | 313 | شناسنامه ← |
| 62 |
رضوی
مشهد
|
25385 | بیکاتب | 1260ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 63 |
امام صادق
قزوین
|
434 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 64 |
فیضیه
قم
|
212 | بیکاتب | 1254ق، گویا تحریر محمد هادی بن عبد الکریم | - | 248 | شناسنامه ← |
| 65 |
فیضیه
قم
|
208 | محمد هادی بن عبدالکریم | 1252ق | نسخ | 196 | شناسنامه ← |
| 66 |
گوهرشاد
مشهد
|
1240 | محمد بن محمد علی نوری تهرانی | یکشنبه 13 صفر 1252ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 67 |
مسجد اعظم
قم
|
473 | ملک محمد اصفهانی | چهارشنبه 13 شوال 1249ق | نستعلیق | 193 | شناسنامه ← |
| 68 |
فاضل قائینی
قم
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 69 |
تربیت
تبریز
|
154 | بیکاتب | 1245ق | - | - | شناسنامه ← |
| 70 |
رضوی
مشهد
|
20354 | قاسم بن علی اکبر اصفهانی | پنجشنبه 10 صفر 1239ق | نسخ | 286 | شناسنامه ← |
| 71 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
714 | حاجی بابا بن رجبعلی سمنانی | پنجشنبه 3 صفر 1239ق | نسخ | 326 | شناسنامه ← |
| 72 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
968 | حاجی بابا بن رجبعلی سمنانی | پنجشنبه 15 جمادی الثانی 1238ق | نسخ | 284 | شناسنامه ← |
| 73 |
ملی
تهران
|
3274 | بیکاتب | 1237ق | نستعلیق | 213 | شناسنامه ← |
| 74 |
ملی
تهران
|
477 | خط جدید علی بن محمد دجیلی | 1233ق | نسخ | 312 | شناسنامه ← |
| 75 |
مرعشی
قم
|
5499 | حسین بن بیک تبرانداز | 20 صفر 1233، به دستور آقا محمد علی مجتهد | نستعلیق | 875 | شناسنامه ← |
| 76 |
امام جمعه
زنجان
|
17 | احمد بن محمد الخوانساری | صفر 1233ق | - | 140 | شناسنامه ← |
| 77 |
فیضیه
قم
|
287 | محمد ابراهیم ابن حاج اسماعیل خونساری | 1233ق | نسخ | 330 | شناسنامه ← |
| 78 |
ابوالبرکات، رضا
اصفهان
|
3/2 | احمد بن فاضل کامل محمد خوانساری | 1232ق | نسخ | 123 | شناسنامه ← |
| 79 |
رضوی
مشهد
|
2293 | محمد اسماعیل | دوشنبه 20 شوال 1231ق | نستعلیق | 226 | شناسنامه ← |
| 80 |
گلپایگانی
قم
|
8028-54/118 | علی خان بن سلیمان | 1228ق | نسخ | 335 | شناسنامه ← |
| 81 |
مدرسه اسماعیلیه
شاهرود
|
13 | علی اکبر بن محمد مقیم | 18 ربیع الثانی 1226ق | - | - | شناسنامه ← |
| 82 |
مدرسه اسماعیلیه
شاهرود
|
6 | مهدی | پنجشنبه 22 شعبان 1226ق | - | - | شناسنامه ← |
| 83 |
رضوی
مشهد
|
2300 | محمد بن کریم خسروشاهی | 18 رمضان 1224ق | نسخ | 175 | شناسنامه ← |
| 84 |
رضوی
مشهد
|
2294 | محمد بن کریم خسروشاهی | 24 ربیع الثانی 1223ق | نسخ | 296 | شناسنامه ← |
| 85 |
رضوی
مشهد
|
18085 | میرسلیمان بن میر طاهر تبریزی | جمادی الاول 1221ق | نستعلیق، نسخ | 226 | شناسنامه ← |
| 86 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
460 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 87 |
رضوی
مشهد
|
14414 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 218 | شناسنامه ← |
| 88 |
گلپایگانی
قم
|
6440-32/140 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 89 |
شورا
تهران
|
16408 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 214 | شناسنامه ← |
| 90 |
شورا
تهران
|
11267 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 145 | شناسنامه ← |