شناسنامه کتابشناختی اثر
جامع المقاصد فی شرح القواعد
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
پیوند کوتاه:
/w/18722
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #18722
پدیدآور / مؤلف:
محقق کرکی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
935 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 972
تا 997
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
اهدا / به درخواست:
یکی از پادشاهان صفویه
محل تألیف:
نجف اشرف
اثر مرتبط / وابسته به:
قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز اثر
« الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ... »
سوابق و چاپهای اثر
مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
حاشیة جامع المقاصد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 72/5 و 75/5
ریحانة الأدب 247/5 و 244/5
اعیان الشیعة 210/8
مشار عربی: 245
مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301
دنا 591/3 (312 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● جامع المقاصد فی شرح القواعد / فقه / عربی
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
moḥaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e ḥoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
اهدا به: یکی از پادشاهان صفویه
تاریخ تألیف: 18 جمادی الاول 935ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز: الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ...
چاپ: مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
[الذریعة 72/5 و 75/5؛ ریحانة الأدب 247/5 و 244/5؛ اعیان الشیعة 210/8؛ مشار عربی: 245؛ مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301؛ دنا 591/3 (312 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
2- جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
3- حاشیة جامع المقاصد
نسخههای خطی این اثر
313 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
1555 | بیکاتب | بیتاریخ | رقعی بدون نقطه، بیکا، بیتا | 158 | شناسنامه ← |
| 2 |
مدیر شانه چی
مشهد
|
23 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مدرسه غرب
همدان
|
319 | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
امام صادق
اردکان یزد
|
343 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 445 | شناسنامه ← |
| 5 |
شاهچراغ
شیراز
|
389 | حسین حسینی | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 448 | شناسنامه ← |
| 6 |
تربیت
تبریز
|
150 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مهدوی (کتابخانه)
قم
|
بدون شماره | بیکاتب | نزدیک عصر مؤلف | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
شاهچراغ
شیراز
|
334 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 730 | شناسنامه ← |
| 9 |
ثقة الاسلام
تبریز
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
فحول قزوینی
قزوین
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 11 |
ملی
تهران
|
20650 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
ملی
تهران
|
20633 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
ملی
تهران
|
20601 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 14 |
ملی
تهران
|
25153 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 15 |
ملی
تهران
|
25350 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
مرکز احیاء
قم
|
3536 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 236 | شناسنامه ← |
| 17 |
وزیری
یزد
|
4308 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 18 |
ملی
تهران
|
15910 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 288 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملی
تهران
|
2489 | محمد مومن بن حسن علی یزدی | بیتاریخ | نستعلیق | 172 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
2519 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 122 | شناسنامه ← |
| 21 |
فیضیه
قم
|
1258 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 22 |
میبدی (خاندان)
کرمانشاه
|
36 | بیکاتب | نزدیک عصر مؤلف | نستعلیق | 203 | شناسنامه ← |
| 23 |
گلپایگانی
قم
|
791-5/81 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 334 | شناسنامه ← |
| 24 |
قائم
فردوس
|
6 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 371 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
25888 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
25625 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 27 |
معصومیه
قم
|
14/5-8347 | محمد بن محمود بن احمد دلنجی کاظمی | بیتاریخ | نسخ | 282 | شناسنامه ← |
| 28 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
8 | محمد حسین بن احمد کفرانی رویدشتی اصفهانی | 17 شعبان | نسخ | 287 | شناسنامه ← |
| 29 |
فیضیه
قم
|
1019 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 292 | شناسنامه ← |
| 30 |
فیضیه
قم
|
721 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 215 | شناسنامه ← |