شناسنامه کتابشناختی اثر
الجامع للشرایع
al-jāmi‘ li-š-šarāyi‘
24
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/18685
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #18685
پدیدآور / مؤلف:
ابن سعید، یحیی بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 949
تا 950
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
عناوین دیگر و همتراز:
جامع الشرایع
(jāmi‘-uš šarāyī‘)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
دوره کامل و مختصر فقه فتوایی است. این کتاب به نام «جامع الشرایع» (کنتوری 153؛ مستدرک 462 از رجال ابن داود و ریاض؛ الذریعه 61: 5) و جامع یحیی بن سعید (سپهسالار 385: 1) نیز خوانده شده است. از طهارت است تا دیات و در پایان دیات «اصل» ظریف بن ناصح آورده شده است. آن را در جمادی الثانی سال 681ق بر او خواندهاند (الذریعه 61: 5). مسائل فقهی در آن فتوایی و بدون استدلال است. درباره این کتاب گفتهاند: «لیس فی الناس فقیه مثل یحیی بن سعید ×× صنف الجامع فقها قد حوی کل شرید». برخی دربارهاش گفتهاند: «یا سعید الجدود یابن سعید ×× انت یحیی و العلم باسمک یحیی / ما رأینا کمثل بحثک بحثا ×× ظنه العالم المحقق و حیا». از دیباچه برمیآید خود او بدان نام بالا را داده و نوید داده است که پس از انجام رساندن آن کتابی گستردهتر و دارای مسئلههای اختلافی و اتفاقی با دلایل بنویسد.
آغاز اثر
« بسمله، الحمدلله الذی ابتدأ (عباده) بالنعم و ايدهم بالقدر و ارشدهم بالدلیل و هدا هم سواء السبیل ... اما بعد فقد عزمت على جمع کتاب فی مجرد الفقه حاو للاصول جامع للابواب و الفصول و سمیته «الکتاب الجامع للشرایع» ... و قد اجمعت انشاءالله على عمل کتاب اذكر فيه الخلاف و الوفاق و وجوه الاقوال و ادلة المسائل عند الفراغ من هذا بتوفیق الله تعالى. كتاب الطهارة. باب المياه. قال الله تعالى و انزلنا من السماء ماء طهورا. و لا يجوز ازالة النجاسة و رفع الحدث الا بالماء المطلق ... »
انجام اثر
« فلا يكون في الجنة بعد النبيين والصديقين ارفع درجة منه. و الوصية طويلة اخذ منها موضع الحاجة و لاقوة الابالله العلی العظیم. »
سوابق و چاپهای اثر
قم، 1405ق، با تصحیح مؤسسه سیدالشهداء
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 61/5
مکتبة امیر المومنین 297/1
دنا 583/3 (25 نسخه)
متن فنخا
● الجامع للشرایع = جامع الشرایع / فقه / عربی
al-jāmi‘ li-š-šarāyi‘ = jāmi‘-uš šarāyī‘
ابن سعید، یحیی بن احمد، 601 - 689 ؟ قمری
ebn-e sa‘īd, yaḥyā ebn-e aḥmad (1205 - 1291)
دوره کامل و مختصر فقه فتوایی است. این کتاب به نام «جامع الشرایع» (کنتوری 153؛ مستدرک 462 از رجال ابن داود و ریاض؛ الذریعه 61: 5) و جامع یحیی بن سعید (سپهسالار 385: 1) نیز خوانده شده است. از طهارت است تا دیات و در پایان دیات «اصل» ظریف بن ناصح آورده شده است. آن را در جمادی الثانی سال 681ق بر او خواندهاند (الذریعه 61: 5). مسائل فقهی در آن فتوایی و بدون استدلال است. درباره این کتاب گفتهاند: «لیس فی الناس فقیه مثل یحیی بن سعید ×× صنف الجامع فقها قد حوی کل شرید». برخی دربارهاش گفتهاند: «یا سعید الجدود یابن سعید ×× انت یحیی و العلم باسمک یحیی / ما رأینا کمثل بحثک بحثا ×× ظنه العالم المحقق و حیا». از دیباچه برمیآید خود او بدان نام بالا را داده و نوید داده است که پس از انجام رساندن آن کتابی گستردهتر و دارای مسئلههای اختلافی و اتفاقی با دلایل بنویسد.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذی ابتدأ (عباده) بالنعم و ايدهم بالقدر و ارشدهم بالدلیل و هدا هم سواء السبیل ... اما بعد فقد عزمت على جمع کتاب فی مجرد الفقه حاو للاصول جامع للابواب و الفصول و سمیته «الکتاب الجامع للشرایع» ... و قد اجمعت انشاءالله على عمل کتاب اذكر فيه الخلاف و الوفاق و وجوه الاقوال و ادلة المسائل عند الفراغ من هذا بتوفیق الله تعالى. كتاب الطهارة. باب المياه. قال الله تعالى و انزلنا من السماء ماء طهورا. و لا يجوز ازالة النجاسة و رفع الحدث الا بالماء المطلق ...
انجام: فلا يكون في الجنة بعد النبيين والصديقين ارفع درجة منه. و الوصية طويلة اخذ منها موضع الحاجة و لاقوة الابالله العلی العظیم.
چاپ: قم، 1405ق، با تصحیح مؤسسه سیدالشهداء
[الذریعة 61/5؛ مکتبة امیر المومنین 297/1؛ دنا 583/3 (25 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
24 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
شورا
تهران
|
4775 | بیکاتب | رمضان 913ق | نستعلیق | 255 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
1476/2 | بیکاتب | رمضان 1113ق | نسخ | 172 | شناسنامه ← |
| 3 |
الهیات
تهران
|
452/2 | احمد بن ابوالفتح شریف اصفهانی | 1203ق | نسخ | 44 | شناسنامه ← |
| 4 |
مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی
قم
|
334/1 | بیکاتب | 1228ق | نسخ | 80 | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
ض9811 | ابوالحسن بن ابوالقاسم بن علی اشرف | 1231ق | نسخ | 77 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملک
تهران
|
2133/1 | بیکاتب | شنبه 2 صفر 1233ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
1005/2 | محمد بن محسن خراسانی الکدینی | دوشنبه 13 رمضان 1237ق | نسخ | 167 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
5870 | بیکاتب | صفر 1240ق | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
19810 | بیکاتب | جمادی الثانی 1246ق | نسخ | 128 | شناسنامه ← |
| 10 |
مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی
قم
|
74 | عبدالله الویری | 24 ربیع الاول 1256ق | نسخ | 180 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرکز احیاء
قم
|
3745 | بیکاتب | صفر 1258ق | نسخ | 198 | شناسنامه ← |
| 12 |
شورا
تهران
|
4325/2 | ابوالحسن بن علی | 1258ق | نسخ | 146 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
ض14586 | محمد بن اسماعیل بن احمد | 1294ق | نسخ | 332 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
20533 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 108 | شناسنامه ← |
| 15 |
گلپایگانی
قم
|
395/4-3/15 | علی بن محمد علی حسینی مشهدی خراسانی | قرن 13 | نسخ | 82 | شناسنامه ← |
| 16 |
مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی
قم
|
58/5 | نورالدین بن امین طریحی | قرن 13 | نسخ | 101 | شناسنامه ← |
| 17 |
مروی
تهران
|
659/3 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 18 |
حقوق
تهران
|
216/3 - ج | بیکاتب | قرن 13 | - | 86 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
38056 | ابراهیم بن علی اصغر | ربیع الاول 1302ق | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 20 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
615 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
مسجد اعظم
قم
|
3951 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 106 | شناسنامه ← |
| 22 |
مسجد اعظم
قم
|
424 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 166 | شناسنامه ← |
| 23 |
سپهسالار
تهران
|
2660 | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | 199 | شناسنامه ← |
| 24 |
شورا
تهران
|
11669/1 | بیکاتب | بیتاریخ | ثلث، نسخ | 179 | شناسنامه ← |