نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تحفة الغریب فی الکلام علی مغنی اللبیب

tuḥfat-ul ġarīb fi-l kalām ‘alā muġni-l labīb
44 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/13450
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #13450
تاریخ و سده تألیف: 820 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 7، ص 558 تا 561
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تحفة الغریب بشرح مغنی اللبیب (tuḥfat-ul ġarīb bi- š.-i muġni-l labīb) شرح مغنی اللبیب (š.-i muġni-l labīb)
اهدا / به درخواست: ناصرالدین ابوالفتح احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (از سلاطین هند)
محل تألیف: نهر واله گجرات هند
اثر مرتبط / وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف کشف الظنون در ذیل معرفی کتاب مغنی گوید: دمامینی بدرالدین محمد بن ابی‌بکر شرحی بر «مغنی اللبیب» در مصر تألیف نمود و چون به هند رفت در آنجا نیز شرحی بزرگ‌تر از شرح پیشین بر این کتاب نگاشت و به سال 818 از آن فراغت یافت و پس از آن به شرحی مزجی بر مغنی اشتغال یافت و تا حرف الفاء آن تألیف گردید ولی به آخر نرسید و اگر تمام آن از قلم وی بیرون آمده بود بهترین شروح بود. این شرح بسیار مشهور است و آن را بر سایر شروح آن را ترجیح می‌دهند و این همان است که مؤلف در هندوستان به تألیف آن مبادرت نموده است و ضمناً در مقدمه شرح خویش از آن تجلیل نموده و در حدود 32000 بیت کتابت دارد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی منح من لسان العرب الایادی الحسنه و جعله كنز الفصاحة فهو مغنی اللبیب عما سواه من الالسنة ... فيقول العبد الفقير الى الله الغنى ... عامله الله بلطفه الخفى و اجراه على عوايد بره الخفى ... اما بعد حمد الله الى آخره الحمد هو الثناء باللسان على قصد التعظيم »
انجام اثر
« وليكن انفصالی من الكلام فى الشرح على هذا الوجه الحسن و لنكف القلم عن شوطه ... و الصلوة على خاتم النبيين ... محمد ص بدر التمام و مسك الختام و آله و صحبه مصابیح الظلام و التحيات الطيبات واصلة اليه و اليهم السلام. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، سنگی، 1271ق.، وزیری بزرگ، 362ص در هامش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
اعلام زرکلی 282/6 معجم المطبوعات العربية 880/1 كشف الظنون 1752/2-1753 ذخاير التراث العربى الاسلامى 271/1 الاوقاف العامة موصل 62/2 دنا 984/2 (40 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تحفة الغریب فی الکلام علی مغنی اللبیب = تحفة الغریب بشرح مغنی اللبیب = شرح مغنی اللبیب / نحو / عربی tuḥfat-ul ġarīb fi-l kalām ‘alā muġni-l labīb = tuḥfat-ul ġarīb bi- š.-i muġni-l labīb = š.-i muġni-l labīb ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر، 763-827؟ قمری ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362-1424) وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761) اهداء به: ناصرالدین ابوالفتح احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (از سلاطین هند) تاریخ تألیف: 820ق؛ محل تألیف: نهر واله گجرات هند مؤلف کشف الظنون در ذیل معرفی کتاب مغنی گوید: دمامینی بدرالدین محمد بن ابی‌بکر شرحی بر «مغنی اللبیب» در مصر تألیف نمود و چون به هند رفت در آنجا نیز شرحی بزرگ‌تر از شرح پیشین بر این کتاب نگاشت و به سال 818 از آن فراغت یافت و پس از آن به شرحی مزجی بر مغنی اشتغال یافت و تا حرف الفاء آن تألیف گردید ولی به آخر نرسید و اگر تمام آن از قلم وی بیرون آمده بود بهترین شروح بود. این شرح بسیار مشهور است و آن را بر سایر شروح آن را ترجیح می‌دهند و این همان است که مؤلف در هندوستان به تألیف آن مبادرت نموده است و ضمناً در مقدمه شرح خویش از آن تجلیل نموده و در حدود 32000 بیت کتابت دارد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی منح من لسان العرب الایادی الحسنه و جعله كنز الفصاحة فهو مغنی اللبیب عما سواه من الالسنة ... فيقول العبد الفقير الى الله الغنى ... عامله الله بلطفه الخفى و اجراه على عوايد بره الخفى ... اما بعد حمد الله الى آخره الحمد هو الثناء باللسان على قصد التعظيم انجام: وليكن انفصالی من الكلام فى الشرح على هذا الوجه الحسن و لنكف القلم عن شوطه ... و الصلوة على خاتم النبيين ... محمد ص بدر التمام و مسك الختام و آله و صحبه مصابیح الظلام و التحيات الطيبات واصلة اليه و اليهم السلام. چاپ: تهران، سنگی، 1271ق.، وزیری بزرگ، 362ص در هامش [اعلام زرکلی 282/6؛ معجم المطبوعات العربية 880/1؛ كشف الظنون 1752/2-1753؛ ذخاير التراث العربى الاسلامى 271/1؛ الاوقاف العامة موصل 62/2؛ دنا 984/2 (40 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

44 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مولوی
مشهد
312 نامشخص - - - شناسنامه ←
32
سریزدی
یزد
264 محمد جعفر بن میرزا ابوالحسن موسوی قزوینی 3 ربیع الاول 1257ق نسخ 325 شناسنامه ←
33
ادبیات
تهران
284 بی‌کاتب رجب 1264ق نسخ - شناسنامه ←
34
وزیری
یزد
153 محمد تقی بن ملا محمد صالح کاشانی 29 رمضان 1265ق نسخ 217 شناسنامه ←
35
وزیری
یزد
1597 بی‌کاتب دوشنبه شوال 1265ق نسخ 156 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
3923 بی‌کاتب 1267ق نسخ 249 شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
8581 محمد حسین بن محمد علی یک‌شنبه 3 جمادی الثانی 1269ق نستعلیق 293 شناسنامه ←
38
معصومیه
قم
531/1 علی بن احمد موسوی 1270ق نستعلیق 20 شناسنامه ←
39
مجلس
تهران
18540 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
40
فرهاد معتمد
تهران
73 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
25423 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
42
گلپایگانی
قم
7776-52/116 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 256 شناسنامه ←
43
وزیری
یزد
3356 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 146 شناسنامه ←
44
طبسی
قم
409 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 108 شناسنامه ←