شناسنامه کتابشناختی اثر
تحفة الغریب فی الکلام علی مغنی اللبیب
tuḥfat-ul ġarīb fi-l kalām ‘alā muġni-l labīb
44
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/13450
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #13450
پدیدآور / مؤلف:
ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر
تاریخ و سده تألیف:
820 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 7، ص 558
تا 561
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
تحفة الغریب بشرح مغنی اللبیب
(tuḥfat-ul ġarīb bi- š.-i muġni-l labīb)
شرح مغنی اللبیب
(š.-i muġni-l labīb)
اهدا / به درخواست:
ناصرالدین ابوالفتح احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (از سلاطین هند)
محل تألیف:
نهر واله گجرات هند
اثر مرتبط / وابسته به:
مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مؤلف کشف الظنون در ذیل معرفی کتاب مغنی گوید: دمامینی بدرالدین محمد بن ابیبکر شرحی بر «مغنی اللبیب» در مصر تألیف نمود و چون به هند رفت در آنجا نیز شرحی بزرگتر از شرح پیشین بر این کتاب نگاشت و به سال 818 از آن فراغت یافت و پس از آن به شرحی مزجی بر مغنی اشتغال یافت و تا حرف الفاء آن تألیف گردید ولی به آخر نرسید و اگر تمام آن از قلم وی بیرون آمده بود بهترین شروح بود. این شرح بسیار مشهور است و آن را بر سایر شروح آن را ترجیح میدهند و این همان است که مؤلف در هندوستان به تألیف آن مبادرت نموده است و ضمناً در مقدمه شرح خویش از آن تجلیل نموده و در حدود 32000 بیت کتابت دارد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی منح من لسان العرب الایادی الحسنه و جعله كنز الفصاحة فهو مغنی اللبیب عما سواه من الالسنة ... فيقول العبد الفقير الى الله الغنى ... عامله الله بلطفه الخفى و اجراه على عوايد بره الخفى ... اما بعد حمد الله الى آخره الحمد هو الثناء باللسان على قصد التعظيم »
انجام اثر
« وليكن انفصالی من الكلام فى الشرح على هذا الوجه الحسن و لنكف القلم عن شوطه ... و الصلوة على خاتم النبيين ... محمد ص بدر التمام و مسك الختام و آله و صحبه مصابیح الظلام و التحيات الطيبات واصلة اليه و اليهم السلام. »
سوابق و چاپهای اثر
تهران، سنگی، 1271ق.، وزیری بزرگ، 362ص در هامش
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
اعلام زرکلی 282/6
معجم المطبوعات العربية 880/1
كشف الظنون 1752/2-1753
ذخاير التراث العربى الاسلامى 271/1
الاوقاف العامة موصل 62/2
دنا 984/2 (40 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تحفة الغریب فی الکلام علی مغنی اللبیب = تحفة الغریب بشرح مغنی اللبیب = شرح مغنی اللبیب / نحو / عربی
tuḥfat-ul ġarīb fi-l kalām ‘alā muġni-l labīb = tuḥfat-ul ġarīb bi- š.-i muġni-l labīb = š.-i muġni-l labīb
ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر، 763-827؟ قمری
ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362-1424)
وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)
اهداء به: ناصرالدین ابوالفتح احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (از سلاطین هند)
تاریخ تألیف: 820ق؛ محل تألیف: نهر واله گجرات هند
مؤلف کشف الظنون در ذیل معرفی کتاب مغنی گوید: دمامینی بدرالدین محمد بن ابیبکر شرحی بر «مغنی اللبیب» در مصر تألیف نمود و چون به هند رفت در آنجا نیز شرحی بزرگتر از شرح پیشین بر این کتاب نگاشت و به سال 818 از آن فراغت یافت و پس از آن به شرحی مزجی بر مغنی اشتغال یافت و تا حرف الفاء آن تألیف گردید ولی به آخر نرسید و اگر تمام آن از قلم وی بیرون آمده بود بهترین شروح بود. این شرح بسیار مشهور است و آن را بر سایر شروح آن را ترجیح میدهند و این همان است که مؤلف در هندوستان به تألیف آن مبادرت نموده است و ضمناً در مقدمه شرح خویش از آن تجلیل نموده و در حدود 32000 بیت کتابت دارد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی منح من لسان العرب الایادی الحسنه و جعله كنز الفصاحة فهو مغنی اللبیب عما سواه من الالسنة ... فيقول العبد الفقير الى الله الغنى ... عامله الله بلطفه الخفى و اجراه على عوايد بره الخفى ... اما بعد حمد الله الى آخره الحمد هو الثناء باللسان على قصد التعظيم
انجام: وليكن انفصالی من الكلام فى الشرح على هذا الوجه الحسن و لنكف القلم عن شوطه ... و الصلوة على خاتم النبيين ... محمد ص بدر التمام و مسك الختام و آله و صحبه مصابیح الظلام و التحيات الطيبات واصلة اليه و اليهم السلام.
چاپ: تهران، سنگی، 1271ق.، وزیری بزرگ، 362ص در هامش
[اعلام زرکلی 282/6؛ معجم المطبوعات العربية 880/1؛ كشف الظنون 1752/2-1753؛ ذخاير التراث العربى الاسلامى 271/1؛ الاوقاف العامة موصل 62/2؛ دنا 984/2 (40 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
44 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
3924 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 140 | شناسنامه ← |
| 2 |
سپهسالار
تهران
|
6742 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 146 | شناسنامه ← |
| 3 |
وزیری
یزد
|
343 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 258 | شناسنامه ← |
| 4 |
رضوی
مشهد
|
12813 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 281 | شناسنامه ← |
| 5 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
100/2 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مرکز احیاء
قم
|
2474 | یوسف رستوی | قرن 10 | نستعلیق | 80 | شناسنامه ← |
| 7 |
مسجد اعظم
قم
|
3750 | بیکاتب | با تاریخ 943ق | نسخ | 225 | شناسنامه ← |
| 8 |
سپهسالار
تهران
|
3225 | عمر بن بهاء الدین بشیطی شافعی | 1011ق | نسخ | 243 | شناسنامه ← |
| 9 |
نمازی
خوی
|
10 | درویش عبدالنبی مولوی (امام جماعت تکیه علی پشابن علوان در شهر حلب) | 1043ق، برای شیخ ابراهیم پسر شیخ صلاح الدین | ثلث | 190 | شناسنامه ← |
| 10 |
سپهسالار
تهران
|
3227 | بیکاتب | 1092ق | نسخ | 220 | شناسنامه ← |
| 11 |
سپهسالار
تهران
|
3226 | بیکاتب | 1099ق | شکسته نستعلیق | 284 | شناسنامه ← |
| 12 |
سپهسالار
تهران
|
6996 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 223 | شناسنامه ← |
| 13 |
وزیری
یزد
|
2652 | اسحاق بن نوروز شولستانی | 24 جمادی الثانی 1100ق | نسخ | 359 | شناسنامه ← |
| 14 |
الهیات
تهران
|
231 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 143 | شناسنامه ← |
| 15 |
وزیری
یزد
|
55 | بیکاتب | اواخر قرن 12 | نسخ | 184 | شناسنامه ← |
| 16 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
385 | بیکاتب | 1103ق | - | - | شناسنامه ← |
| 17 |
ملی
تهران
|
2772 | شیخ خلیفه بن یوسف نجفی | 1109ق | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 18 |
ملی
تهران
|
3612 | بیکاتب | 1123ق | نسخ | 236 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملی
تهران
|
20020 | بیکاتب | 1132ق | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
مسجد اعظم
قم
|
2546 | محمد امین احمد بن علی بن عبدالحسین حارثی منصوری جزایری | صفر 1183ق | نستعلیق، نسخ | 328 | شناسنامه ← |
| 21 |
وزیری
یزد
|
2166 | مسیح بن ابو الهادی | 1193ق | نسخ | 216 | شناسنامه ← |
| 22 |
وزیری
یزد
|
1953 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 93 | شناسنامه ← |
| 23 |
رضوی
مشهد
|
7270 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 238 | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
16386 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 500 | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
502 کر | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته، نسخ | 274 | شناسنامه ← |
| 26 |
سریزدی
یزد
|
68 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 183 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرکز احیاء
قم
|
957 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 456 | شناسنامه ← |
| 28 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
746 | علی میرزا فتح آبادی فرزند علی جان | آخر ربیع الاول 1222ق | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 29 |
معصومیه
قم
|
134 | محمد زکی بن محمد رضی موسوی شوشتری مسکن و جزائری اصل | شعبان 1233ق | نستعلیق | 121 | شناسنامه ← |
| 30 |
الهیات
مشهد
|
312 | سید حسن بن سید محمد | 11 شوال 1252ق، برای ملاحسن بن حاج محمد ابراهیم یزدی | نسخ | 348 | شناسنامه ← |