نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اثبات الواجب

esbāt-ol vājeb
68 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/1159
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #1159
پدیدآور / مؤلف: تبریزی، رجب علی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 1، ص 481 تا 485
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: فلسفه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
اشتراک لفظی وجود (رساله) (ešterāk-e lafzī-ye vojūd (r.))

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله مختصری است در اثبات واجب الوجود و اثبات صفات ذات و اشتراک لفظی وجود، دارای یک «مقدمه» و پنج «مطلب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان معنی وجود و معنی اشتراک لفظی و معنوی؛ مطلب 1. اثبات واجب الوجود بالذات؛ 2. اثبات احدیت ... یعنی در نفی ترکیب؛ 3. اثبات احدیت و نفی شریک الباری؛ 4. بیان آن‌که صفت عین ذات نمی‌تواند بود؛ 5. بیان آن‌که اشتراک لفظ میان ممکنات و واجب اشتراک لفظی است نه معنوی؛ خاتمه در بیان احادیث شاهد بر این دو مطلب اخیر. شاگردش میر محمد اسماعیل خاتون آبادی همه آن را در «اعتقادیه» خود با ذکر نام استادش آورده و شاگرد دیگرش قاضی میر محمد سعید قمی آن را به عربی درآورده و میرزا محمد مشهدی در «وجودیه» خود آن را رد کرده است. آغاز کتاب: بسمله الحمدلله رب العالمین والصلوة والسلام علی محمدوآله اجمعین بدانکه این نوشته مشتمل است بر مقدمه و پنج مطلب و خاتمه مقدمه در بیان معنی وجود اشتراک لفظی و معنوی ... مطلب اول دراثبات وجود واجب الوجود انجام کتاب: ... تا اینکه ذات الله تعالی به معنی وجود موجود باشد و به معنی وجوب واجب چنانچه درممکنات است. سبحان ربک العزة عما یصفون وسلام علی المرسلين والحمدلله رب العالمین.
سوابق و چاپ‌های اثر
با تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، در منتخباتی از آثار حکمای الهی، جلد1 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))؛ با تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، ضمن رسائل آقا جمال خوانساری، قم، 1378ش، کنگره آقا حسین خوانساری [الذریعة 104/1؛ نسخه های فارسی منزوی 733/2؛ مکتبة امیر المومنین 14/1؛ فهرستواره منزوی 90/9 و 65/6 (همین رساله است)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
رد رساله اشتراک لفظی وجود؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (-1125) البرهان القاطع و النور الساطع = ترجمه اثبات واجب؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103) اثبات الواجب؛ حسینی، محمد طاهر بن محمد (-قرن 12) اثبات الواجب (مختصر) = تلخیص رساله اشتراک وجود
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 104/1 نسخه های فارسی منزوی 733/2 مکتبة امیر المومنین 14/1 فهرستواره منزوی 90/9 و 65/6 (همین رساله است)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اثبات الواجب = اشتراک لفظی وجود (رساله) / فلسفه / فارسی esbāt-ol vājeb = ešterāk-e lafzī-ye vojūd (r.) تبریزی، رجب علی، - 1080 قمری tabrīzī, rajab-‘alī ( - 1670) رساله مختصری است در اثبات واجب الوجود و اثبات صفات ذات و اشتراک لفظی وجود، دارای یک «مقدمه» و پنج «مطلب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان معنی وجود و معنی اشتراک لفظی و معنوی؛ مطلب 1. اثبات واجب الوجود بالذات؛ 2. اثبات احدیت ... یعنی در نفی ترکیب؛ 3. اثبات احدیت و نفی شریک الباری؛ 4. بیان آن‌که صفت عین ذات نمی‌تواند بود؛ 5. بیان آن‌که اشتراک لفظ میان ممکنات و واجب اشتراک لفظی است نه معنوی؛ خاتمه در بیان احادیث شاهد بر این دو مطلب اخیر. شاگردش میر محمد اسماعیل خاتون آبادی همه آن را در «اعتقادیه» خود با ذکر نام استادش آورده و شاگرد دیگرش قاضی میر محمد سعید قمی آن را به عربی درآورده و میرزا محمد مشهدی در «وجودیه» خود آن را رد کرده است. آغاز کتاب: بسمله الحمدلله رب العالمین والصلوة والسلام علی محمدوآله اجمعین بدانکه این نوشته مشتمل است بر مقدمه و پنج مطلب و خاتمه مقدمه در بیان معنی وجود اشتراک لفظی و معنوی ... مطلب اول دراثبات وجود واجب الوجود انجام کتاب: ... تا اینکه ذات الله تعالی به معنی وجود موجود باشد و به معنی وجوب واجب چنانچه درممکنات است. سبحان ربک العزة عما یصفون وسلام علی المرسلين والحمدلله رب العالمین. چاپ: با تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، در منتخباتی از آثار حکمای الهی، جلد1 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))؛ با تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، ضمن رسائل آقا جمال خوانساری، قم، 1378ش، کنگره آقا حسین خوانساری [الذریعة 104/1؛ نسخه های فارسی منزوی 733/2؛ مکتبة امیر المومنین 14/1؛ فهرستواره منزوی 90/9 و 65/6 (همین رساله است)] شرح و حواشی: 1- رد رساله اشتراک لفظی وجود؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (-1125) 2- البرهان القاطع و النور الساطع = ترجمه اثبات واجب؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103) 3- اثبات الواجب؛ حسینی، محمد طاهر بن محمد (-قرن 12) 4- اثبات الواجب (مختصر) = تلخیص رساله اشتراک وجود

نسخه‌های خطی این اثر

68 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مجلس
تهران
3926/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 20 شناسنامه ←
32
مرعشی
قم
4055/5 اسماعیل بن محمد کریم تبریزی ملقب به ابوالفضل 1216ق نستعلیق 6 شناسنامه ←
33
وزیری
یزد
2487/2 بی‌کاتب 1226ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
34
ملک
تهران
1732/9 بی‌کاتب 23 ذیقعده 1227ق شکسته نستعلیق 3 شناسنامه ←
35
مجلس
تهران
5438/5 محمد حسن جوینی شیرازی 1237ق نسخ 6 شناسنامه ←
36
مرکز احیاء
قم
1364/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
37
مسجد اعظم
قم
2811/4 حسن بن کاظم طباطبائی 1249ق نسخ 10 شناسنامه ←
38
رضوی
مشهد
12260/2 محمد باقر زنجانی متخلص به سالک 1253ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
39
مرعشی
قم
14724/27 بی‌کاتب ربیع الثانی 1253ق شکسته نستعلیق 3 شناسنامه ←
40
ملک
تهران
2051/3 بی‌کاتب جمعه جمادی الاول 1257ق - - شناسنامه ←
41
مجلس
تهران
14504/1 عبدالعلی قراکزلو برای ملا اصغر اردبیلی پنج‌شنبه 20 ذیقعده 1272ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
42
دانشگاه
تهران
3894/13 نصرالله بن احمد نراقی 1294ق نستعلیق 12 شناسنامه ←
43
مجلس
تهران
9258/2 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
44
امام صادق
اردکان یزد
415/4 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
45
ملک
تهران
4656/2 محمد ابراهیم بن محمد الحسینی التفرشی صفر 1311ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
46
رضوی
مشهد
9225 ض محمد مهدی بن حسنعلی بی‌تاریخ نستعلیق، شکسته 9 شناسنامه ←
47
رضوی
مشهد
631 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، شکسته 5 شناسنامه ←
48
رضوی
مشهد
ض 12231 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
49
رضوی
مشهد
15530 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
50
علی حیدر
مشهد
550/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 5 شناسنامه ←
51
دانشگاه
تهران
2570/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 7 شناسنامه ←
52
دانشگاه
تهران
374/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 7 شناسنامه ←
53
دانشگاه
تهران
1036/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ تعلیق 4 شناسنامه ←
54
دانشگاه
تهران
2267/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 6 شناسنامه ←
55
الهیات
تهران
256/12 عبدالخالق بن محمود دماوندی بی‌تاریخ نستعلیق 3 شناسنامه ←
56
ملی
تهران
4633/10 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 5 شناسنامه ←
57
مجلس
تهران
10183/19 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 13 شناسنامه ←
58
مجلس
تهران
1310/3ط بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 14 شناسنامه ←
59
مجلس
تهران
1232/12 غیاث الدین مسعود حسنی حسینی طباطبائی بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
60
مروی
تهران
719/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 4 شناسنامه ←