شناسنامه کتابشناختی اثر
اثبات الواجب
esbāt-ol vājeb
68
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/1159
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #1159
پدیدآور / مؤلف:
تبریزی، رجب علی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 1، ص 481
تا 485
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
فلسفه
عناوین دیگر و همتراز:
اشتراک لفظی وجود (رساله)
(ešterāk-e lafzī-ye vojūd (r.))
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله مختصری است در اثبات واجب الوجود و اثبات صفات ذات و اشتراک لفظی وجود، دارای یک «مقدمه» و پنج «مطلب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان معنی وجود و معنی اشتراک لفظی و معنوی؛ مطلب 1. اثبات واجب الوجود بالذات؛ 2. اثبات احدیت ... یعنی در نفی ترکیب؛ 3. اثبات احدیت و نفی شریک الباری؛ 4. بیان آنکه صفت عین ذات نمیتواند بود؛ 5. بیان آنکه اشتراک لفظ میان ممکنات و واجب اشتراک لفظی است نه معنوی؛ خاتمه در بیان احادیث شاهد بر این دو مطلب اخیر. شاگردش میر محمد اسماعیل خاتون آبادی همه آن را در «اعتقادیه» خود با ذکر نام استادش آورده و شاگرد دیگرش قاضی میر محمد سعید قمی آن را به عربی درآورده و میرزا محمد مشهدی در «وجودیه» خود آن را رد کرده است.
آغاز کتاب: بسمله الحمدلله رب العالمین والصلوة والسلام علی محمدوآله اجمعین بدانکه این نوشته مشتمل است بر مقدمه و پنج مطلب و خاتمه مقدمه در بیان معنی وجود اشتراک لفظی و معنوی ... مطلب اول دراثبات وجود واجب الوجود
انجام کتاب: ... تا اینکه ذات الله تعالی به معنی وجود موجود باشد و به معنی وجوب واجب چنانچه درممکنات است. سبحان ربک العزة عما یصفون وسلام علی المرسلين والحمدلله رب العالمین.
سوابق و چاپهای اثر
با تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، در منتخباتی از آثار حکمای الهی، جلد1 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))؛ با تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، ضمن رسائل آقا جمال خوانساری، قم، 1378ش، کنگره آقا حسین خوانساری [الذریعة 104/1؛ نسخه های فارسی منزوی 733/2؛ مکتبة امیر المومنین 14/1؛ فهرستواره منزوی 90/9 و 65/6 (همین رساله است)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
رد رساله اشتراک لفظی وجود؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (-1125)
البرهان القاطع و النور الساطع = ترجمه اثبات واجب؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103)
اثبات الواجب؛ حسینی، محمد طاهر بن محمد (-قرن 12)
اثبات الواجب (مختصر) = تلخیص رساله اشتراک وجود
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 104/1
نسخه های فارسی منزوی 733/2
مکتبة امیر المومنین 14/1
فهرستواره منزوی 90/9 و 65/6 (همین رساله است)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اثبات الواجب = اشتراک لفظی وجود (رساله) / فلسفه / فارسی
esbāt-ol vājeb = ešterāk-e lafzī-ye vojūd (r.)
تبریزی، رجب علی، - 1080 قمری
tabrīzī, rajab-‘alī ( - 1670)
رساله مختصری است در اثبات واجب الوجود و اثبات صفات ذات و اشتراک لفظی وجود، دارای یک «مقدمه» و پنج «مطلب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان معنی وجود و معنی اشتراک لفظی و معنوی؛ مطلب 1. اثبات واجب الوجود بالذات؛ 2. اثبات احدیت ... یعنی در نفی ترکیب؛ 3. اثبات احدیت و نفی شریک الباری؛ 4. بیان آنکه صفت عین ذات نمیتواند بود؛ 5. بیان آنکه اشتراک لفظ میان ممکنات و واجب اشتراک لفظی است نه معنوی؛ خاتمه در بیان احادیث شاهد بر این دو مطلب اخیر. شاگردش میر محمد اسماعیل خاتون آبادی همه آن را در «اعتقادیه» خود با ذکر نام استادش آورده و شاگرد دیگرش قاضی میر محمد سعید قمی آن را به عربی درآورده و میرزا محمد مشهدی در «وجودیه» خود آن را رد کرده است.
آغاز کتاب: بسمله الحمدلله رب العالمین والصلوة والسلام علی محمدوآله اجمعین بدانکه این نوشته مشتمل است بر مقدمه و پنج مطلب و خاتمه مقدمه در بیان معنی وجود اشتراک لفظی و معنوی ... مطلب اول دراثبات وجود واجب الوجود
انجام کتاب: ... تا اینکه ذات الله تعالی به معنی وجود موجود باشد و به معنی وجوب واجب چنانچه درممکنات است. سبحان ربک العزة عما یصفون وسلام علی المرسلين والحمدلله رب العالمین.
چاپ: با تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، در منتخباتی از آثار حکمای الهی، جلد1 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))؛ با تحقیق علی اکبر زمانی نژاد، ضمن رسائل آقا جمال خوانساری، قم، 1378ش، کنگره آقا حسین خوانساری [الذریعة 104/1؛ نسخه های فارسی منزوی 733/2؛ مکتبة امیر المومنین 14/1؛ فهرستواره منزوی 90/9 و 65/6 (همین رساله است)]
شرح و حواشی:
1- رد رساله اشتراک لفظی وجود؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (-1125)
2- البرهان القاطع و النور الساطع = ترجمه اثبات واجب؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103)
3- اثبات الواجب؛ حسینی، محمد طاهر بن محمد (-قرن 12)
4- اثبات الواجب (مختصر) = تلخیص رساله اشتراک وجود
نسخههای خطی این اثر
68 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
971/12 | محمد مؤمن الشریف بن محمد علی نصرآبادی | 16 رجب 1064ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 2 |
ملک
تهران
|
1711/7 | محمد سعید بن میرنظام حسینی مازندرانی | با تاریخ 1077ق | شکسته نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
3950/3 | بیکاتب | 1088ق | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
1988/5-ف | علی بن حسین حسنی لارجانی | 1093ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
1631/1-ف | محمد صالح حسینی ترشیزی | صفر 1096ق | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
1711/3 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرکز احیاء
قم
|
884/3 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
2938/4 | بیکاتب | قرن 11 | شکسته نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملک
تهران
|
4639/5 | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
فرهاد معتمد
تهران
|
44/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مفتاح
تهران
|
710/8 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
6710/43 | نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری | قرن 11 | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 13 |
عبدالعظیم
تهران
|
679/4 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 11 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرکز احیاء
قم
|
1356/35 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
12589/60 | بیکاتب | قرن 11 | شکسته نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
10055/5 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق، نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
278/31 | بیکاتب | دهه دوم شعبان 1114ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
15676/3 | بیکاتب | 1124ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 19 |
الهیات
مشهد
|
14855/5 | بیکاتب | جمادی الثانی 1125ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
4942/49 | بیکاتب | رجب 1126ق | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
3455/198 | بیکاتب | بین 1063 تا 1141ق | - | 1 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
12749/2 | ابوالمفاخر | شعبان 1141ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 23 |
طباطبائی
شیراز
|
933/2 | بیکاتب | 28 رجب 1159ق | نستعلیق، شکسته | 3 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرکز مطالعات
قم
|
804/2 | بیکاتب | ربیع الاول 1167ق | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
1419/8 ط | گویا محمد تقی تاری | قرن 12 | نستعلیق | 11 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
14557/3 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 27 |
ملک
تهران
|
4040/6 | بیکاتب | قرن 12 | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 28 |
ملک
تهران
|
4693/39 | بیکاتب | قرن 12 | شکسته نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 29 |
طباطبائی
شیراز
|
995/3 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
14759/2 | بیکاتب | احتمالاً اواخر قرن 12 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |