نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

آداب ارسطو

ādāb-e arastū
19 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/110
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #110
پدیدآور / مؤلف: ارسطو
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 1، ص 55 تا 56
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فلسفه اخلاق

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

منسوب به ارسطو. در تقسیم عقل به فطری و اکتسابی و لزوم تکمیل فطری به اکتسابی و بیان فوائد عقل مؤید انسان است. دستوراتی اخلاقی به زمامدران است که در صدر برخی نسخه‌ها نوشته شده: «هذه آداب ارسطاطالیس کتبها فی صحیفة و کان یعلمها الاسکندر». برای نگارش‌های ارسطو سه فهرست در دست است: یکی از دیوگنوس لائرتیوس، دوم از کمنام گویا «هسوخیوس ملیتوسی»، سوم از قفطی و خزرجی که از بطلیموس رومی گرفته‌اند. داستان نشر کتابهای ارسطو در جغرافیای سترابن (ج3 ص5-35) دیده می‌شود. در «زندگی مردمان نامور» پلوتارخوس داستان نگارش‌های ارسطو و نامه‌نگاری او با اسکندر درباره نشر کتابهای سماعی در میان توده مردم آمده (ترجمه فرانسوی Alexis Pierron چاپ پاریس در 4 جلد بسال 4-1843 ج2ص6-635 و ج3ص446) از این کتاب‌ها و همچنین فهرست ابن ندیم پیداست که پندهایی به ارسطو نسبت داده‌اند و برخی از آنها به عربی درآمده است. در جاویدان خرد مسکویه رازی از این گونه پندها و سخنان آمده است و نمی‌توان باور کرد که از ارسطو باشد (دیباچه بدوی بر جاویدان خرد ص 42). این گفتار در دو بند در جاویدان خرد ص 70-266 بچاپ رسید و بسیار با آغاز ادب صغیر ابن مقفع که در «رسائل البلغاء» ص 4-37 به چاپ رسیده همانند می‌باشد. (دانش پژوه)
آغاز اثر
« لکل انسان حاجة و إلى کل حاجة سبیل و من أصابه نجح و من أخطأه خاب و حاجة الانسان خیر الدنیا و الآخرة و السبیل إلى إدراکها »
انجام اثر
« غیر حاسد للاصحاب و لامخادع للاخیار و لامتحرس بالاشرار و لامشاغب للمدارس و لاملاح للسلطان و لامرچ للولایة. تمت آداب ارسطو طالیس. و الحمدلله واهب العقل. »

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● آداب ارسطو / فلسفه، اخلاق / عربی ādāb-e arastū ارسطو، 384 - 322؟ق.م arastū (384B.C.-322?B.C.) منسوب به ارسطو. در تقسیم عقل به فطری و اکتسابی و لزوم تکمیل فطری به اکتسابی و بیان فوائد عقل مؤید انسان است. دستوراتی اخلاقی به زمامدران است که در صدر برخی نسخه‌ها نوشته شده: «هذه آداب ارسطاطالیس کتبها فی صحیفة و کان یعلمها الاسکندر». برای نگارش‌های ارسطو سه فهرست در دست است: یکی از دیوگنوس لائرتیوس، دوم از کمنام گویا «هسوخیوس ملیتوسی»، سوم از قفطی و خزرجی که از بطلیموس رومی گرفته‌اند. داستان نشر کتابهای ارسطو در جغرافیای سترابن (ج3 ص5-35) دیده می‌شود. در «زندگی مردمان نامور» پلوتارخوس داستان نگارش‌های ارسطو و نامه‌نگاری او با اسکندر درباره نشر کتابهای سماعی در میان توده مردم آمده (ترجمه فرانسوی Alexis Pierron چاپ پاریس در 4 جلد بسال 4-1843 ج2ص6-635 و ج3ص446) از این کتاب‌ها و همچنین فهرست ابن ندیم پیداست که پندهایی به ارسطو نسبت داده‌اند و برخی از آنها به عربی درآمده است. در جاویدان خرد مسکویه رازی از این گونه پندها و سخنان آمده است و نمی‌توان باور کرد که از ارسطو باشد (دیباچه بدوی بر جاویدان خرد ص 42). این گفتار در دو بند در جاویدان خرد ص 70-266 بچاپ رسید و بسیار با آغاز ادب صغیر ابن مقفع که در «رسائل البلغاء» ص 4-37 به چاپ رسیده همانند می‌باشد. (دانش پژوه) آغاز: لکل انسان حاجة و إلى کل حاجة سبیل و من أصابه نجح و من أخطأه خاب و حاجة الانسان خیر الدنیا و الآخرة و السبیل إلى إدراکها انجام: غیر حاسد للاصحاب و لامخادع للاخیار و لامتحرس بالاشرار و لامشاغب للمدارس و لاملاح للسلطان و لامرچ للولایة. تمت آداب ارسطو طالیس. و الحمدلله واهب العقل.

نسخه‌های خطی این اثر

19 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
634/16 بی‌کاتب 1043 نستعلیق - شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
7208/20 محمد مومن یزدی 1051 نستعلیق 3 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
12589/36 بی‌کاتب ذیقعده 1070 شکسته نستعلیق 2 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
15366 محمد طاهر بن حسن(بابا حسن بیک) اراسنجی قزوینی 1079 شکسته نستعلیق 1 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
10055/53 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ 3 شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
223/20-ف و 2830/20-ف بی‌کاتب قرن 11 - - شناسنامه ←
7
علامه طباطبائی
شیراز
873/16 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 2 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
19251 تونی، محمد رضا 1107 نسخ 4 شناسنامه ←
9
دانشگاه
تهران
2059-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
10
ملک
تهران
4693/6 بی‌کاتب قرن 12 شکسته نستعلیق 1 شناسنامه ←
11
ملک
تهران
1460/9 بی‌کاتب 1270 شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
12
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
65/13ر بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
13
دانشگاه
تهران
253/15 بی‌کاتب بی‌تاریخ تعلیق 2 شناسنامه ←
14
دانشگاه
تهران
402/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ تعلیق 2 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
4353/13 محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید بی‌تاریخ - 1 شناسنامه ←
16
مرعشی
قم
3045/8 حسن بن میرزا علی یزدی بی‌تاریخ نستعلیق 2 شناسنامه ←
17
مرکز احیاء
قم
1861/14 رفیع الدین محمد بن غیاث الدین محمد بی‌تاریخ نستعلیق 2 شناسنامه ←
18
ملی رشت
رشت
65/11ر بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
19
هاشمی، نورالدین (خاندان)
شیراز
17/13 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←