اتحاف الأخصاء بفضائل المسجد الأقصى

● اتحاف الأخصاء بفضائل المسجد الأقصى / تاریخ / عربی ithāf-ul 'axiṣṣā' bi-faḍā'il-il masjid-il 'aqṣā منهاجی، محمد بن احمد، 813 - 880 قمری menhājī, mohammad ebn-e ahmad (1411 - 1476) تاریخ تألیف: تحریر نخست در سال 875ق پایان یافته و تحریر دوم در دوشنبه 23 صفر 880ق؛ محل تالیف: بیت المقدس مؤلف که از اهالی مصر است در روز شنبه 28 رمضان 870ق در مصاحبت نایب والی حلب به زیارت مسجد الاقصی نایل آمد. این سفر انگیزه‌ای شد تا وی دیده‌ها و خوانده‌هایش درباره قدس را در کتابی جمع کند، چراکه عهد کرده بود در صورت زیارت آن مسجد کتابی در فضائل بیت المقدس و عجایب آن بنویسد. وی در مقدمه از منابعش یاد کرده است و مطالبش بیشتر از کتاب «روض المغرس» گرفته شده است. کتاب در 17 «باب» سامان یافته است: 1. اسماء المسجد الاقصی و فضائله و فضل زیارته و ما ورد فی ذلك على العموم و التخصیص و الافراد و الاشتراک؛ 2. مبدء وضعه و بناء داود و بناء سلیمان (ع)؛ 3. فضل الصخرة الشریفة و الاوصاف التی كانت فیها فی زمن سلیمان (ع)؛ 4. فضل الصلوة فی بیت المقدس و مضاعفتها؛ 5. ذکر الماء الذی یخرج من اصل الصخرة و انها على نهر من انهار الجنة؛ 6. ذکر الاسراء بالنبی (ص) الى البیت المقدس و معراجه الى السماء منه؛ 7. ذکر السور المحیط بالمسجد الاقصی و ما فی داخله من المعاهد و المشاهد و المحاریب؛ 8 ذکر عین سلوان و العین التی كانت عندها و ...؛ 9. ذکر فتح امیرالمؤمنین عمر بن الخطاب بیت المقدس و ما فعل به؛ 10. ذکر من دخله من الانبیاء (ع) و اعیان الصحابة و التابعین؛ 11. فضل سیدنا الخلیل (ع) و فضل زیارته؛ 12. ذکر ابتلائه (ص) بذبح ولده و هو الذبیح و عمر اسحق (ع)؛ 13. ذکر المغارة التى دفن فیها الخلیل (ع) هو و ابناؤه الاکرمین؛ 14. ذکر مولد اسمعیل (ع)؛ 15. قصة لوط (ع) و موضع قبره و ذکر المغارة الغربیة؛ 16. ما قیل فی قبر سیدنا موسی (ع)؛ 17. فضل الشام و ما ورد فی ذلك من الآثار و الاخبار. آغاز کتاب: الحمد لله الذی جلت نعماؤه عن الاحصا و علت الاؤه ان تعد او تحد او تستقصی ... و بعد فلما راق لی مشرب الحب وصفا و راق لظل الغمام و صفا ورد علی عزمی الساکن ما حركه الى اشرف الاماکن ... الباب الاول فی اسماء مسجد الاقصی و فضایله و فضل زیارته ... اعلم ان کثرة الاسما تدل على شرف المسمى قال صاحب اعلام الساجد باحکام المساجد انجام کتاب: و قال فی کتبا المسالک خمسة و عشرون یوماً وعده مسافة ما بین کل بلدة و المقدسة المنزهة بالتقدیس عن التدنيس و الحمد لله وحده و صل الله على من لا نبی بعده و علی آله و صحبه و سلم چاپ: تحقیق احمد رمضان احمد، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1982م. [کشف الظنون 5/1؛ مخطوطات فضائل بیت المقدس ص 92-104؛ معجم ما الف فی فضائل و تاریخ المسجد الاقصی ص 127-140؛ البلدية الاسكندرية ج 3 ص 43-44؛ پرینستون گارت ص 197؛ ماخ ص379؛ معجم التاريخ التراث الاسلامی ج5ص3100 (با انتساب کتاب به محمد بن محمد بن ابوبکر مقدسی، ابن ابی شریف)؛ آلوارت ج5 ص410-411؛ چستربیتی آربری ج5ص16]