بحر الجواهر فی علم الدفاتر

● بحر الجواهر فی علم الدفاتر / ریاضیات / فارسی bahr-ol javāher fī ‘elm-ed dafāter شهشهانی، عبدالوهاب بن محمد امین، ق13 قمری šahšahānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad amīn (-19c) تاریخ تألیف: دوشنبه 23 شعبان 1254ق در تعلیم دفتر داری و حساب به روش سیاق، در دو «بحر»: اول در علم حساب؛ دوم در قوانین دفترداری. هر بحر دارای چند «شط» و شطها مشتمل بر «نهر»ها و نهرها دارای «رشحه»ها و رشحه‌ها در چند «جدول». نویسنده می‌گوید: دوستی از دوستان عزیز که انحراف از طاعت قولش بر من مشکل و متعذر است از من خواست که در قواعد حساب و توابع آن و ترقیم قوانین سیاق و دفتر دیوان مبتدیان را شرحی مرقوم آید لهذا دو روزی درین باب اقدام کردم و این کتاب را به دو بحر و یک ساحل مبتنی نمودم: بحر اول: در علم حساب و توابع آن، در دو شط: شط اول در قواعد حسابیه، در چهار نهر است و این نهرها به سحاب و جدول و رشحه و قطره تقسیم می‌گردد، شط دوم در مساحت، در یک قطره و دو نهر، در اجرای قنوات؛ بحر دوم: در قوانین دفتر و آن منشعب به دو شط است و این شطوط خود به قطره و رشحه‌ای چند در علم حسابداری تقسیم می‌گردد؛ ساحل: در مضافات القاب. آغاز کتاب1: پس از حمد یزدان پاک و درود نا معدود بر روان مصدوقه لولاک لما خلقت الافلاک و آل اطهار آن بزرگوار سیما داماد و ابن عم و خلیفه بلا فصل آن عالی مقدار علیهم الصلاة و السلام 2- بسمله. یگانه خدایی را ستایش که از توجیه ثنایش سر رشته داران دفتر هستی را قلم بطلان بر اوراق خیال است. انجام: هرچه مصطلح اهل ولایت باشد نویسند و سایر چیزها را عدد و دانه نویسند این است مجمل از قواعد دفتر اهل سیاق و اکنون مصطلح و متعارف است وتصرفات را مدخلیت تمام دراین معانی باشد چاپ: در 1271ق؛ ایران، سنگی، 1287، جیبی، 167+1ص؛ ایران، سنگی، 1316، جیبی، 167ص؛ ایران، سنگی، 1279، جیبی، 175+ص [الذریعة 32/3و 141/1؛ مشار فارسی 690/1؛ نسخه‌های منزوی 141/1؛ فهرستواره منزوی 2614/4؛ دنا 418/2 (47 نسخه)]