ايقاظ النائمين و ایعاظ الجاهلين

● ايقاظ النائمين و ایعاظ الجاهلين / فقه / عربی īqāz-un nā'imīn wa ī'āz-ul jāhilīn حسینی بحرانی، محمد بن ابراهیم، ق11 قمری hoseynī bahrānī, mohammad ebn-e ebrāhīm (- 17c) به درخواست: برخی دوستان رساله‌ای است استدلالی و تحقیقی مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و دو «مقصد»: المقدمة: فی عدة مسایل اصولية، لغوية و فلسفية، شامل: جایز نبودن استعمال لفظ مشترک در دو معنی، تعارض دلیلین، تاثیر پذیری جان انسان از شنیدنی‌ها بیش از دیدنیها، موضوع علم موسیقی، غنا در لغت، غنا در صدر اسلام؛ المقصد الأول: فی ذکر الأحاديث الواردة، که مؤلف احادیث ناهیه را ناظر و منصرف به غنای عرفی می‌داند که بیشتر در دربار بنی امیه و بنی عباس رایج بوده و احادیث مجوزه را بر غنای لغوی حمل کرده است؛ المقصد الثانی: فی ذکر الأقوال فی الغناء و الأدلة علی احکامها. مؤلف حرمت غنا به معنای لغوی آن را از ضروریات دین ندانسته و صرف احتمال حرمت را دلیل نمی‌داند و می‌گوید یا باید دلیل عقلی ارائه کرد و یا نقلی، دلیل نقلی که نارساست و دلیل عقلی هم که نیست، پس حرمت چرا؟ رساله ناظر به رساله غناء محقق سبزواری است. نام مؤلف و کتاب در دیباچه هست. میرزا ابراهیم بن میرزا غیاث الدین محمد اصفهانی (-1160ق) که معاصر مؤلف است، رساله تحریم غنا را در رد ایقاظ نوشته است؛ همچنین برخی از مطالب رساله محمد رسول کاشانی، و بخشی از رساله اسماعیل خواجوئی و رساله ذریعة الاستغناء حبیب الله شریف کاشانی ناظر به همین رساله است. آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد، فيقول. ... محمد المدعو به ماجد ابن ابراهيم الحسيني: هذه رسالة الفتها في تحقيق حال الغنا اسعافا لمسئول بعض الاصدقاء مرتبة على مقدمة و مقصدين و خاتمة و سميتها بايقاظ النائمين و ايعاظ الجاهلين اما المقدمة ففي بيان مسائل من العلوم المتفرقة لتوقف البيان عليه. بحث اصولي لا يجوز استعمال اللفظ المشترک اذا كان مفردا فی اکثر من معنی انجام: یغفرلکم ذنوبکم. هذا آخرما اردنا ایراده. و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنا چاپ: استاد معرفت در ضمن مجلد پنجم التمهيد في علوم القرآن بر اساس نسخه مدرسه سپهسالار چاپ کرده‌اند؛ در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح علی مختاری؛ ترجمه فارسی این رساله به قلم اکبر ایرانی در کتاب دیدگاه پنجم و مجله کیهان اندیشه چاپ شده است. [الذريعة 505/2؛ دنا 349/2 (4 نسخه)؛ مجلس سنا 2/1 با عنوان «جواز التغنی» و با احتمال از فیض کاشانی یا محقق سبزواری] شرح و حواشی: 1- الغناء (رسالة في تحريم)؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173)